Vitamin D là một chất dinh dưỡng thiết yếu, đặc biệt quan trọng đối với các bà mẹ đang trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ. Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan, khoa học và thực tiễn về vitamin D dành cho mẹ cho con bú, từ nhu cầu, lợi ích, nguồn cung cấp đến cách bổ sung an toàn và hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Truyện Đọc Thai Giáo Cho Bé: Tổng Hợp Những Câu Chuyện Hay Và Ý Nghĩa
Tổng quan về vitamin D dành cho mẹ cho con bú
Vitamin D, còn được mệnh danh là “vitamin ánh nắng”, là một vitamin tan trong chất béo. Cơ thể con người có thể tự tổng hợp vitamin D khi da tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời. Ngoài ra, một phần nhỏ vitamin D cũng được cung cấp thông qua chế độ ăn uống. Vitamin D đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa lượng canxi và phốt pho trong máu, từ đó duy trì sức khỏe của xương, răng và cơ bắp. Ngoài chức năng chính này, các nghiên cứu gần đây còn chỉ ra rằng vitamin D tham gia vào nhiều quá trình sinh học quan trọng khác như điều hòa hệ miễn dịch và hỗ trợ chức năng thần kinh.
Đối với các bà mẹ đang cho con bú, việc duy trì mức vitamin D đầy đủ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của chính họ mà còn có tác động trực tiếp đến chất lượng sữa mẹ và sự phát triển toàn diện của trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, nhiều mẹ bỉm sữa hiện nay vẫn còn mơ hồ về nhu cầu thực sự, cách bổ sung đúng cách và những lợi ích cụ thể mà vitamin D mang lại trong giai đoạn đặc biệt này.
Nhu cầu vitamin D của mẹ cho con bú
Lượng vitamin D cần thiết mỗi ngày
Theo khuyến cáo của Viện Y học Hoa Kỳ (IOM), nhu cầu vitamin D hàng ngày cho phụ nữ trưởng thành, bao gồm cả những người đang cho con bú, là 600 đơn vị quốc tế (IU) mỗi ngày. Tuy nhiên, một số chuyên gia dinh dưỡng và các hiệp hội y khoa lại cho rằng mức khuyến nghị này có thể chưa đủ để đáp ứng nhu cầu thực tế, đặc biệt là với những bà mẹ có nguy cơ thiếu hụt cao. Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã đề xuất liều lượng bổ sung cao hơn, dao động từ 1.000 IU đến 2.000 IU mỗi ngày, để duy trì nồng độ vitamin D trong máu ở mức tối ưu.
Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu cá nhân
Nhu cầu vitamin D của mỗi bà mẹ là khác nhau và phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Một trong những yếu tố quan trọng nhất là tình trạng tiếp xúc ánh nắng mặt trời. Những bà mẹ sống ở các vùng có vĩ độ cao, ít nắng, thường xuyên làm việc trong nhà hoặc có thói quen che chắn kỹ lưỡng khi ra đường sẽ có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn. Ngoài ra, màu da cũng là một yếu tố cần cân nhắc; melanin trong da có tác dụng như một lớp bảo vệ tự nhiên chống lại tia UV, nhưng đồng thời cũng làm giảm khả năng sản xuất vitamin D. Do đó, những người có làn da sẫm màu thường cần nhiều thời gian tiếp xúc với ánh nắng hơn để tổng hợp được lượng vitamin D tương đương so với người da trắng.
Các yếu tố khác như cân nặng, chế độ ăn uống và một số bệnh lý mãn tính cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu và khả năng hấp thụ vitamin D của cơ thể. Ví dụ, người thừa cân hoặc béo phì có xu hướng có nồng độ vitamin D trong máu thấp hơn do vitamin D bị “pha loãng” trong khối lượng mô mỡ lớn. Vì vậy, việc xác định nhu cầu vitamin D cá nhân hóa là rất cần thiết và nên được thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Lợi ích của vitamin D đối với sức khỏe mẹ và bé
Đối với sức khỏe của mẹ
Việc duy trì mức vitamin D đầy đủ trong giai đoạn cho con bú mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe của người mẹ. Trước hết, vitamin D giúp cơ thể hấp thụ canxi hiệu quả hơn, từ đó ngăn ngừa nguy cơ loãng xương và các vấn đề về răng miệng. Trong quá trình mang thai và cho con bú, cơ thể người mẹ phải cung cấp một lượng lớn canxi cho sự phát triển của thai nhi và trẻ sơ sinh. Nếu không được bổ sung đầy đủ vitamin D, nguồn canxi của mẹ có thể bị hao hụt, dẫn đến suy giảm mật độ xương theo thời gian.
Ngoài ra, vitamin D còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa hệ miễn dịch. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh giúp mẹ chống lại các bệnh nhiễm trùng thông thường, đặc biệt là trong giai đoạn cơ thể còn yếu sau sinh. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa mức độ vitamin D thấp và nguy cơ mắc hội chứng trầm cảm sau sinh. Mặc dù cơ chế chính xác vẫn đang được các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu, nhưng việc duy trì nồng độ vitamin D ở mức lý tưởng có thể là một phần trong chiến lược phòng ngừa và hỗ trợ điều trị tình trạng này.
Đối với sự phát triển của trẻ sơ sinh
Trẻ sơ sinh hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn dinh dưỡng từ sữa mẹ. Do đó, mức độ vitamin D của người mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến lượng vitamin D mà trẻ nhận được qua sữa. Vitamin D là yếu tố không thể thiếu trong quá trình hình thành và phát triển hệ xương của trẻ. Thiếu vitamin D có thể dẫn đến bệnh còi xương, một tình trạng nghiêm trọng khiến xương trẻ trở nên mềm yếu, dễ biến dạng và có thể gây ra các dị tật vĩnh viễn như chân cong, vẹo cột sống hoặc chậm phát triển chiều cao.
Có thể bạn quan tâm: Biệt Danh Hay Cho Tên Chi: 100+ Gợi Ý Đáng Yêu & Ý Nghĩa Nhất
Hơn nữa, vitamin D còn tham gia vào quá trình phát triển não bộ và hệ thần kinh của trẻ. Một số nghiên cứu sơ bộ cho thấy rằng trẻ sơ sinh được cung cấp đủ vitamin D có thể có nguy cơ mắc các vấn đề về hô hấp như hen suyễn thấp hơn khi lớn lên. Ngoài ra, việc mẹ được bổ sung đủ vitamin D còn giúp tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và đường tiêu hóa trong những năm tháng đầu đời.
Các nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên
Ánh nắng mặt trời
Ánh nắng mặt trời là nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên và hiệu quả nhất. Khi da tiếp xúc trực tiếp với tia UVB từ ánh nắng, một loại cholesterol đặc biệt trong da sẽ được chuyển hóa thành vitamin D3, dạng vitamin D hoạt động mạnh nhất trong cơ thể người. Thời gian lý tưởng để tắm nắng là vào buổi sáng sớm, từ 6 giờ đến 9 giờ, khi tia UVB còn nhẹ nhàng, ít gây hại cho da. Các bà mẹ có thể dành ra khoảng 10 đến 15 phút mỗi ngày, để phần da như cánh tay, chân hoặc lưng tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.
Tuy nhiên, việc tắm nắng cần được thực hiện một cách khoa học và an toàn. Việc tiếp xúc quá lâu với ánh nắng mặt trời, đặc biệt là vào buổi trưa khi tia UVB mạnh nhất, có thể gây bỏng da, lão hóa sớm và thậm chí là ung thư da. Ngoài ra, việc sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF cao cũng sẽ làm giảm đáng kể khả năng da sản xuất vitamin D. Do đó, các chuyên gia khuyên rằng nên tắm nắng trước khi thoa kem chống nắng, hoặc chỉ để một phần da nhỏ tiếp xúc với ánh nắng mà không cần thoa kem.
Thực phẩm giàu vitamin D
Mặc dù ánh nắng mặt trời là nguồn cung cấp vitamin D chính, nhưng chế độ ăn uống cũng đóng một vai trò bổ sung quan trọng. Các loại cá béo là nguồn thực phẩm giàu vitamin D nhất. Cá hồi Đại Tây Dương, cá trích, cá mòi và cá ngừ đóng hộp là những lựa chọn tuyệt vời. Chỉ với một phần cá hồi khoảng 100 gram đã có thể cung cấp hơn 500 IU vitamin D, đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu hàng ngày của mẹ.
Ngoài ra, một số thực phẩm khác cũng được tăng cường vitamin D trong quá trình sản xuất, chẳng hạn như sữa bò, sữa hạnh nhân, sữa đậu nành và ngũ cốc ăn sáng. Trứng cũng là một nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên, đặc biệt là lòng đỏ trứng. Việc xây dựng một chế độ ăn uống đa dạng, cân bằng, bao gồm các loại thực phẩm trên sẽ giúp mẹ dễ dàng đạt được mức vitamin D cần thiết mà không cần phải phụ thuộc hoàn toàn vào việc tắm nắng hay uống bổ sung.
Cách bổ sung vitamin D an toàn và hiệu quả
Liều lượng và thời điểm bổ sung
Việc bổ sung vitamin D qua thực phẩm chức năng là cần thiết khi chế độ ăn uống và tiếp xúc ánh nắng không đáp ứng đủ nhu cầu cơ thể. Tuy nhiên, việc bổ sung như thế nào cho đúng cách là điều mà nhiều bà mẹ còn băn khoăn. Liều lượng bổ sung hàng ngày nên được cân nhắc dựa trên nhu cầu cá nhân và tình trạng sức khỏe hiện tại. Liều lượng phổ biến và an toàn cho hầu hết các bà mẹ đang cho con bú là từ 1.000 IU đến 2.000 IU mỗi ngày. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định liều lượng cao hơn để điều trị tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.
Về thời điểm bổ sung, vitamin D là một vitamin tan trong chất béo, do đó việc uống cùng với bữa ăn có chứa chất béo sẽ giúp cơ thể hấp thụ tốt hơn. Các bà mẹ có thể uống viên vitamin D vào buổi sáng hoặc buổi trưa sau khi ăn no. Việc duy trì thói quen uống vào một thời điểm cố định trong ngày sẽ giúp hình thành phản xạ và tránh quên liều.
Những lưu ý khi sử dụng thực phẩm chức năng
Khi lựa chọn thực phẩm chức năng vitamin D, các bà mẹ cần lưu ý một số điểm sau. Trước hết, nên ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất bởi các thương hiệu uy tín và có tem mác kiểm định chất lượng. Nên chọn loại vitamin D3 (cholecalciferol) thay vì D2 (ergocalciferol) vì D3 có hiệu quả hấp thụ và chuyển hóa trong cơ thể cao hơn.
Một điều quan trọng khác là không tự ý tăng liều lượng mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ. Việc bổ sung quá liều vitamin D có thể dẫn đến ngộ độc vitamin D, một tình trạng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm. Các triệu chứng của ngộ độc bao gồm buồn nôn, nôn mửa, chán ăn, táo bón, mệt mỏi, nhầm lẫn và thậm chí là tổn thương thận do tích tụ canxi trong máu quá mức. Do đó, việc theo dõi định kỳ nồng độ vitamin D trong máu là rất cần thiết để đảm bảo liều lượng bổ sung là an toàn và hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Ăn Sữa Chua Sau Bữa Ăn?
Những sai lầm thường gặp khi bổ sung vitamin D
Uống quá liều vì lo lắng thiếu hụt
Một trong những sai lầm phổ biến nhất là tâm lý “thà dư còn hơn thiếu”. Nhiều bà mẹ vì quá lo lắng con mình bị còi xương nên tự ý tăng liều lượng vitamin D lên gấp nhiều lần so với khuyến cáo. Hành động này xuất phát từ thiện ý nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe của cả mẹ và bé. Như đã đề cập, vitamin D tan trong chất béo và có thể tích tụ trong cơ thể. Khi lượng vitamin D trong máu quá cao, cơ thể sẽ hấp thụ quá nhiều canxi từ ruột, dẫn đến tăng canxi trong máu, gây ra các vấn đề nghiêm trọng về tim mạch và thận.
Chỉ bổ sung cho bé mà quên mẹ
Một sai lầm khác là nhiều bà mẹ chỉ tập trung bổ sung vitamin D cho trẻ mà quên mất rằng chính bản thân mình cũng cần được cung cấp đủ vitamin D. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng chính của trẻ sơ sinh, và chất lượng sữa mẹ phụ thuộc rất lớn vào chế độ dinh dưỡng của người mẹ. Nếu mẹ bị thiếu hụt vitamin D, lượng vitamin D trong sữa mẹ cũng sẽ thấp theo, khiến việc bổ sung cho trẻ trở nên vô ích. Do đó, chiến lược hiệu quả nhất là bổ sung vitamin D cho cả mẹ và bé, hoặc nếu mẹ được bổ sung đủ vitamin D, có thể giúp trẻ nhận được lượng vitamin D cần thiết thông qua sữa mẹ.
Các dấu hiệu nhận biết thiếu hụt vitamin D
Ở người mẹ
Thiếu hụt vitamin D ở người lớn thường không có những biểu hiện rõ ràng ngay từ đầu, do đó dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, khi tình trạng kéo dài, các triệu chứng sẽ dần xuất hiện. Một trong những dấu hiệu điển hình là đau nhức xương, đặc biệt là ở vùng lưng, hông và chân. Cảm giác đau có thể âm ỉ, kéo dài và thường nặng hơn vào ban đêm hoặc sau khi vận động. Ngoài ra, người bị thiếu vitamin D còn có thể cảm thấy mệt mỏi, uể oải ngay cả khi đã ngủ đủ giấc, hoặc yếu cơ, đặc biệt là ở vùng proximal (cơ đùi, cơ vai), khiến việc đi lại, leo cầu thang hay mang vác vật nặng trở nên khó khăn.
Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, những người có nồng độ vitamin D thấp có nguy cơ rụng tóc cao hơn và dễ bị nhiễm trùng hơn do hệ miễn dịch suy giảm. Nếu bạn đang trong giai đoạn cho con bú và gặp phải bất kỳ triệu chứng nào kể trên, đặc biệt là khi có nhiều yếu tố nguy cơ (ít tiếp xúc ánh nắng, da sẫm màu, béo phì…), bạn nên đi khám để được xét nghiệm nồng độ vitamin D trong máu và có biện pháp can thiệp kịp thời.
Ở trẻ sơ sinh
Nhận biết sớm dấu hiệu thiếu vitamin D ở trẻ sơ sinh là rất quan trọng để tránh các hậu quả nghiêm trọng về sau. Một trong những biểu hiện đầu tiên và dễ nhận biết nhất là trẻ hay quấy khóc, đặc biệt là về đêm, kèm theo ra mồ hôi trộm nhiều, ngay cả khi thời tiết không nóng. Trẻ cũng có thể chậm biết lẫy, biết bò hoặc chậm mọc răng so với các trẻ cùng tuổi. Những dấu hiệu này có thể do xương yếu, cơ bắp kém phát triển hoặc do trẻ cảm thấy khó chịu do các vấn đề về xương.
Nếu không được điều trị kịp thời, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu biến dạng xương như thóp rộng, chậm liền, đầu bẹp do nằm nhiều, ngực lõm hoặc ức gà. Các xương tay, chân có thể bị cong vẹo, khiến dáng đi của trẻ sau này không được đẹp. Ngoài ra, trẻ thiếu vitamin D còn có nguy cơ cao mắc các bệnh về đường hô hấp và tiêu hóa do hệ miễn dịch yếu. Khi phát hiện những dấu hiệu bất thường này, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị sớm.
Khi nào cần đi khám và xét nghiệm vitamin D
Các trường hợp nên làm xét nghiệm máu
Không phải ai cũng cần thiết phải làm xét nghiệm vitamin D thường xuyên. Tuy nhiên, có một số trường hợp đặc biệt mà việc xét nghiệm là cần thiết để đánh giá chính xác tình trạng của cơ thể. Trước hết, những bà mẹ có triệu chứng rõ ràng của thiếu hụt vitamin D như đau nhức xương, yếu cơ, mệt mỏi kéo dài nên đi khám để được chỉ định làm xét nghiệm. Ngoài ra, những người có nhiều yếu tố nguy cơ như sống ở vùng ít nắng, làm việc trong nhà, da sẫm màu, béo phì, hoặc có bệnh lý ảnh hưởng đến hấp thụ vitamin D (như bệnh Crohn, viêm gan mạn tính) cũng nên được xét nghiệm định kỳ.
Có thể bạn quan tâm: Mua Tông Đơ Cắt Tóc Cho Bé Ở Tp.hcm
Một chỉ định khác là những bà mẹ có tiền sử loãng xương hoặc gãy xương do loãng xương. Việc đánh giá nồng độ vitamin D là một phần quan trọng trong việc đánh giá và điều trị loãng xương. Ngoài ra, nếu trẻ sơ sinh có dấu hiệu còi xương hoặc chậm phát triển chiều cao, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm vitamin D cho cả mẹ và bé để tìm ra nguyên nhân.
Cách đọc kết quả xét nghiệm
Xét nghiệm máu để đánh giá mức độ vitamin D trong cơ thể thường đo nồng độ 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D], đây là dạng vitamin D chính tồn tại trong máu và phản ánh chính xác lượng vitamin D mà cơ thể đang có. Kết quả xét nghiệm được tính bằng nanogram mỗi mililit (ng/ml) hoặc nanomol mỗi lít (nmol/l). Theo Viện Y học Hoa Kỳ, nồng độ vitamin D trong máu được đánh giá như sau: dưới 12 ng/ml là thiếu hụt, từ 12 đến 20 ng/ml là gần như thiếu hụt, từ 20 đến 50 ng/ml là đủ, và trên 50 ng/ml là thừa.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng mức độ “đủ” nên ở khoảng 30 đến 40 ng/ml để đạt được hiệu quả tối ưu cho sức khỏe xương và hệ miễn dịch. Việc giải thích kết quả xét nghiệm cần được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn, kết hợp với các triệu chứng lâm sàng và các yếu tố nguy cơ khác để đưa ra chẩn đoán chính xác và chỉ định điều trị phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Bổ sung vitamin D có ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ không?
Việc bổ sung vitamin D ở liều lượng phù hợp không những không ảnh hưởng xấu đến chất lượng sữa mẹ mà còn giúp cải thiện đáng kể lượng vitamin D trong sữa. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng, khi người mẹ được bổ sung đủ vitamin D hàng ngày (khoảng 4.000 đến 6.000 IU), nồng độ vitamin D trong sữa mẹ tăng lên đáng kể, đủ để đáp ứng nhu cầu của trẻ sơ sinh mà không cần phải bổ sung trực tiếp cho trẻ. Điều này không chỉ đơn giản hóa việc chăm sóc trẻ mà còn giúp trẻ nhận được lượng vitamin D một cách tự nhiên và an toàn nhất thông qua nguồn sữa mẹ.
Có nên cho trẻ uống vitamin D trực tiếp không?
Câu trả lời là có, đặc biệt là trong những trường hợp người mẹ không thể hoặc không được bổ sung đủ vitamin D. Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến cáo rằng tất cả trẻ sơ sinh bú mẹ hoàn toàn hoặc một phần nên được bổ sung 400 IU vitamin D mỗi ngày ngay từ những ngày đầu đời. Việc bổ sung này nên được duy trì cho đến khi trẻ có thể nhận đủ vitamin D từ chế độ ăn uống hoặc ánh nắng mặt trời. Tuy nhiên, nếu người mẹ đang được bổ sung liều cao vitamin D (ví dụ: 6.400 IU mỗi ngày), một số nghiên cứu cho thấy trẻ có thể không cần phải bổ sung thêm vitamin D, vì lượng vitamin D trong sữa mẹ đã đủ. Dù vậy, quyết định này nên được thảo luận kỹ với bác sĩ để đảm bảo an toàn và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Bổ sung vitamin D có giúp mẹ giảm cân sau sinh không?
Hiện nay, mối liên hệ giữa vitamin D và quá trình giảm cân sau sinh vẫn đang là chủ đề được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Một số nghiên cứu quan sát cho thấy rằng những phụ nữ có nồng độ vitamin D trong máu thấp có xu hướng khó giảm cân hơn sau khi sinh so với những người có mức vitamin D bình thường. Các giả thuyết được đưa ra là vitamin D có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa chất béo, điều hòa cảm giác thèm ăn hoặc tác động đến hoạt động của các hormone liên quan đến cân nặng.
Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại vẫn chưa đủ mạnh để khẳng định rằng việc bổ sung vitamin D đơn thuần có thể giúp giảm cân hiệu quả. Việc giảm cân sau sinh là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp của nhiều yếu tố như chế độ ăn uống cân bằng, tập luyện thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng. Bổ sung đủ vitamin D có thể là một phần trong chiến lược tổng thể để hỗ trợ quá trình này, nhưng không phải là “thuốc tiên” giúp giảm cân thần tốc. Các bà mẹ nên tập trung vào việc xây dựng lối sống lành mạnh thay vì kỳ vọng quá nhiều vào một loại vitamin duy nhất.
Kết luận
Vitamin D đóng một vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe của cả mẹ và bé trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ. Việc hiểu rõ nhu cầu, lợi ích, các nguồn cung cấp và cách bổ sung an toàn là điều cần thiết để các bà mẹ có thể chăm sóc bản thân và con yêu một cách tốt nhất. Vitamin D dành cho mẹ cho con bú không chỉ đơn thuần là một loại thực phẩm chức năng, mà là một phần quan trọng trong chế độ dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe tổng thể. Hãy lắng nghe cơ thể mình, xây dựng thói quen tiếp xúc ánh nắng mặt trời an toàn, ăn uống đầy đủ chất và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế khi cần thiết để đảm bảo bạn và bé yêu luôn khỏe mạnh, phát triển toàn diện. Vihema luôn đồng hành cùng bạn trên hành trình làm mẹ, cung cấp những kiến thức khoa học và hữu ích nhất để bạn tự tin chăm sóc gia đình nhỏ của mình.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 9, 2025 by Đội Ngũ Vihema
