Trong những tháng đầu đời, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng quý giá và hoàn hảo nhất cho sự phát triển của trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, rất nhiều bà mẹ sau sinh, đặc biệt là các mẹ sinh con đầu lòng, gặp phải tình trạng bé 3 tháng tuổi mẹ ít sữa, điều này khiến các mẹ vô cùng lo lắng và hoang mang. Vậy nguyên nhân do đâu? Có cách nào để khắc phục tình trạng này một cách an toàn và hiệu quả?
Có thể bạn quan tâm: Bố Tên Phong Đặt Tên Con Là Gì – Gợi Ý Hay Và Ý Nghĩa Nhất
Những dấu hiệu nhận biết mẹ ít sữa khi bé 3 tháng tuổi
Khi nuôi con bằng sữa mẹ, việc nhận biết sớm các dấu hiệu mẹ ít sữa là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời. Dưới đây là một số biểu hiện điển hình:
Cân nặng của bé tăng chậm hoặc không tăng
Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy bé có thể không được bú đủ sữa. Trong 3 tháng đầu đời, trung bình một em bé khỏe mạnh sẽ tăng khoảng 1,5 – 2 kg mỗi tháng. Nếu bé nhà bạn tăng cân chậm hơn mức này, đó có thể là tín hiệu cảnh báo.
Số lần đi tiểu và đi đại tiện ít hơn bình thường
Một em bé bú đủ sữa sẽ đi tiểu từ 6-8 lần mỗi ngày và đi đại tiện từ 2-5 lần mỗi ngày (đặc biệt trong những tuần đầu). Nếu số lần đi tiểu/đi đại tiện của bé giảm rõ rệt, phân khô cứng hoặc nước tiểu sẫm màu, đó là dấu hiệu cho thấy bé không được bú đủ.
Bé bú xong vẫn còn quấy khóc, bú không đủ no
Bé bú xong mà vẫn quấy khóc, đòi bú tiếp hoặc bỏ ti mẹ, quấy khóc, ngủ không sâu giấc là dấu hiệu cho thấy bé chưa được no. Bé có thể bú lâu nhưng lượng sữa nhận được không đủ.
Mẹ cảm nhận được lượng sữa tiết ra ít
Nhiều mẹ có thể cảm nhận được rõ ràng cảm giác căng tức ngực giảm dần, lượng sữa vắt ra được ít hơn so với trước. Tuy nhiên, cảm giác này không hoàn toàn chính xác vì một số mẹ có thể không cảm thấy căng tức mà sữa vẫn về đều.
Có thể bạn quan tâm: Sữa Chua Trộn Tinh Bột Nghệ: Công Thức Đơn Giản Để Tăng Cường Sức Khỏe Và Làm Đẹp Da
Nguyên nhân phổ biến khiến mẹ ít sữa khi bé 3 tháng tuổi
Việc thiếu sữa ở bà mẹ cho con bú có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ sinh lý đến tâm lý và lối sống.
Chế độ dinh dưỡng không đầy đủ
Chế độ ăn uống của mẹ sau sinh đóng vai trò then chốt trong việc sản xuất sữa. Nếu mẹ không cung cấp đủ calo, protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất, lượng sữa tiết ra sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Việc kiêng khem quá mức hoặc ăn uống kiêng khem thiếu khoa học là một trong những nguyên nhân phổ biến.
Tâm lý căng thẳng, stress kéo dài
Tâm lý ảnh hưởng trực tiếp đến hormone催乳素 (prolactin) – hormone chịu trách nhiệm sản xuất sữa. Khi mẹ thường xuyên lo lắng, stress, mất ngủ, hormone này bị ức chế khiến sữa về ít dần hoặc thậm chí về chậm.
Cho bé bú không đúng cách hoặc không đều
Việc cho bé bú không đúng tư thế có thể khiến bé không bú được hiệu quả, dẫn đến việc kích thích tuyến sữa không đủ. Ngoài ra, nếu mẹ cho bé bú không đều đặn, khoảng cách giữa các cữ bú quá dài cũng khiến lượng sữa giảm dần.
Mẹ mắc các bệnh lý về vú
Một số bệnh lý như viêm tắc tia sữa, áp xe vú, vú bị nứt cổ chai, hoặc các bệnh lý nội tiết như suy giáp, tiểu đường cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết sữa.
Sử dụng một số loại thuốc
Một số loại thuốc như thuốc cảm, thuốc kháng histamin, thuốc tránh thai chứa estrogen có thể làm giảm lượng sữa mẹ. Mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào khi đang cho con bú.
Mẹ sinh non hoặc có vấn đề về tuyến vú bẩm sinh
Mẹ sinh non có nguy cơ gặp phải tình trạng thiếu sữa cao hơn do cơ thể chưa thực sự sẵn sàng cho việc nuôi con bằng sữa mẹ. Ngoài ra, một số mẹ có vấn đề về tuyến vú như tuyến vú phát triển kém, đã từng phẫu thuật ngực cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết sữa.
Có thể bạn quan tâm: Nên Cho Trẻ Ăn Sữa Chua Vào Lúc Nào Là Tốt Nhất?
12 cách tăng sữa hiệu quả và an toàn cho mẹ có con 3 tháng tuổi
Khi phát hiện bé 3 tháng tuổi mẹ ít sữa, mẹ không nên quá lo lắng. Dưới đây là 12 cách tăng sữa được nhiều chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ khuyên dùng, giúp mẹ cải thiện lượng sữa một cách tự nhiên và an toàn.
1. Cho bé bú thường xuyên và đúng cách
Đây là cách hiệu quả và tự nhiên nhất để kích thích tuyến sữa hoạt động mạnh mẽ hơn. Càng cho bé bú nhiều, cơ thể mẹ càng nhận được tín hiệu để sản xuất thêm sữa.
Làm thế nào để cho bé bú đúng cách?
- Đảm bảo tư thế bú của bé thoải mái, bé ngậm bắt vú đúng cách (miệng bé há to, môi dưới úp ngoài, cằm áp sát vào vú mẹ).
- Cho bé bú cả hai bên vú, không nên chỉ cho bú một bên.
- Không ép bé phải bú theo lịch cứng nhắc. Nên cho bé bú theo nhu cầu, trung bình từ 8-12 lần trong 24 giờ.
2. Massage và chườm ấm bầu vú trước khi cho bú
Massage bầu vú nhẹ nhàng giúp thông tắc các ống dẫn sữa, kích thích lưu thông máu và giúp sữa về nhanh hơn. Trước khi cho bú, mẹ có thể dùng khăn ấm chườm lên bầu vú trong 2-3 phút, sau đó massage nhẹ nhàng từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới.
Lưu ý: Không nên chườm quá nóng, chỉ nên dùng nước ấm khoảng 40-45 độ C để tránh làm tổn thương da.
3. Uống đủ nước mỗi ngày
Có thể bạn quan tâm: Gợi Ý Họ Và Tên Tiếng Anh Cho Nam Chuẩn Nhất
Nước chiếm khoảng 85-90% thành phần của sữa mẹ. Vì vậy, việc uống đủ nước là điều kiện tiên quyết để có nhiều sữa.
Mẹ nên uống bao nhiêu nước mỗi ngày?
- Trung bình mẹ nên uống từ 2,5 – 3 lít nước mỗi ngày (tương đương khoảng 10-12 cốc nước).
- Nên uống nước ấm thay vì nước lạnh.
- Ngoài nước lọc, mẹ có thể bổ sung nước từ các loại canh, sữa, nước trái cây ép (không đường).
4. Bổ sung dinh dưỡng hợp lý
Chế độ ăn uống hàng ngày của mẹ cần đảm bảo đủ 4 nhóm chất: tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Dưới đây là một số thực phẩm lợi sữa mẹ nên bổ sung:
Nhóm thực phẩm giàu chất đạm:
- Thịt bò, thịt heo nạc, thịt gà, cá (đặc biệt là cá chép, cá hồi).
- Các loại đậu: đậu đen, đậu đỏ, đậu nành.
Nhóm thực phẩm giàu chất béo lành mạnh:
- Các loại hạt: hạnh nhân, óc chó, hạt mắc ca, hạt điều.
- Dầu oliu, dầu dừa.
Nhóm rau xanh và trái cây:
- Rau đay, rau mồng tơi, rau khoai lang, rau ngót.
- Mít, vú sữa, đu đủ chín, chuối.
Các món canh lợi sữa:
- Canh chân giò hầm đậu phộng, canh móng giò hầm đu đủ xanh, canh cá chép nấu thì là, canh rau má thịt bò.
5. Sử dụng các loại thảo dược lợi sữa
Nhiều loại thảo dược tự nhiên có tác dụng kích thích tuyến sữa, an toàn và hiệu quả.
Ích mẫu anh:
Ích mẫu là một trong những vị thuốc quý trong Đông y, có tác dụng活血调经,促乳. Ngày nay, các nhà khoa học đã chiết xuất thành công Ích mẫu anh – một dạng cao chiết của cây ích mẫu, giúp tăng tiết sữa một cách tự nhiên. Mẹ có thể pha 2-3 thìa canh ích mẫu anh với nước ấm uống sau mỗi bữa ăn.
Lá chè vằng:
Lá chè vằng có vị đắng hơi涩, tính ấm, có tác dụng thanh nhiệt,解毒,活血通络,消肿止痛. Ngoài ra, lá chè vằng còn giúp kích thích tiêu hóa, tăng cảm giác thèm ăn và đặc biệt là giúp tăng tiết sữa. Mẹ có thể dùng lá chè vằng khô sắc lấy nước uống hàng ngày (khoảng 1-2 lít mỗi ngày).
Lá mít:
Lá mít non luộc hoặc nấu canh được xem là “thần dược” giúp mẹ nhiều sữa. Mẹ có thể luộc lá mít non chấm với nước mắm hoặc nấu canh lá mít với thịt băm.
6. Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh stress
Giấc ngủ và tinh thần thoải mái đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì lượng sữa. Mẹ nên cố gắng ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày, tranh thủ nghỉ ngơi khi bé ngủ. Ngoài ra, mẹ có thể thư giãn bằng cách nghe nhạc nhẹ, đọc sách, nói chuyện với người thân để giảm stress.
Lưu ý: Tránh thức khuya, làm việc quá sức hoặc suy nghĩ nhiều.
7. Vắt sữa đúng cách sau mỗi cữ bú
Nếu bé bú không hết, mẹ nên vắt sữa ra để tránh tình trạng ứ đọng sữa, viêm tắc tia sữa. Việc vắt sữa sau khi cho bú còn giúp kích thích tuyến sữa sản xuất nhiều hơn.
Cách vắt sữa đúng:
- Rửa tay sạch sẽ trước khi vắt sữa.
- Dùng tay ấn nhẹ vào bầu vú, day nhẹ quầng vú để kích thích sữa chảy.
- Dùng ngón tay cái và ngón trỏ ép nhẹ vào bầu vú, hướng về phía núm vú.
- Vắt sữa nhẹ nhàng, tránh用力 quá mạnh gây đau và tổn thương vú.
8. Sử dụng máy hút sữa
Máy hút sữa là công cụ hỗ trợ đắc lực cho các mẹ ít sữa, đặc biệt là các mẹ đi làm trở lại. Việc hút sữa đều đặn giúp kích thích tuyến sữa hoạt động mạnh mẽ hơn, từ đó tăng lượng sữa về.
Lưu ý khi sử dụng máy hút sữa:
- Nên chọn máy hút sữa có chế độ mát-xa nhẹ nhàng để tránh đau rát.
- Vệ sinh máy hút sữa sạch sẽ sau mỗi lần sử dụng.
- Hút sữa sau mỗi cữ bú khoảng 5-10 phút để kích thích tuyến sữa.
9. Bổ sung viên uống lợi sữa
Trên thị trường hiện nay có nhiều loại viên uống lợi sữa được chiết xuất từ các thảo dược tự nhiên như: Ích mẫu anh, hạt thì là, hạt fenugreek, cỏ cà ri, lá ram… Các loại viên uống này giúp tăng tiết sữa, cải thiện chất lượng sữa và hỗ trợ sức khỏe mẹ sau sinh.
Lưu ý: Mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào.
10. Tránh xa caffeine và chất kích thích
Caffeine có trong cà phê, trà đặc, nước tăng lực có thể đi qua sữa mẹ và ảnh hưởng đến giấc ngủ của bé. Ngoài ra, caffeine còn có thể làm giảm khả năng hấp thụ sắt và canxi của mẹ, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng sữa.
Khuyến nghị: Mẹ nên hạn chế uống cà phê, trà đặc, nước ngọt có gas. Nếu muốn uống, chỉ nên dùng với lượng rất ít và không nên uống vào buổi chiều hoặc tối.
11. Không nên cho bé dùng bình sữa quá sớm
Việc cho bé bú bình quá sớm có thể khiến bé biếng bú mẹ (hiện tượng nhầm ti). Khi bé không chịu bú mẹ, tuyến sữa sẽ giảm tiết dần do không được kích thích đầy đủ.
Khuyến nghị: Chỉ nên cho bé dùng bình sữa khi thực sự cần thiết (ví dụ: mẹ phải đi xa, mẹ bị bệnh không thể cho con bú). Khi cho bé uống sữa bằng bình, nên chọn loại núm ti mềm, giống ti mẹ.
12. Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng
Nếu đã áp dụng nhiều cách mà lượng sữa vẫn không cải thiện, mẹ nên đi khám bác sĩ sản khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được kiểm tra sức khỏe tổng quát, phát hiện các vấn đề tiềm ẩn (như suy giáp, rối loạn nội tiết) và được tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.
Một số lưu ý quan trọng khi áp dụng các cách tăng sữa
Khi thực hiện các biện pháp tăng sữa, mẹ cần lưu ý một số điểm sau để đảm bảo an toàn và hiệu quả:
- Kiên trì: Việc tăng sữa không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Mẹ cần kiên trì thực hiện các biện pháp trong ít nhất 1-2 tuần để thấy được hiệu quả.
- An toàn: Ưu tiên các biện pháp tự nhiên, an toàn. Tránh sử dụng các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.
- Theo dõi sức khỏe của bé: Trong quá trình cải thiện lượng sữa, mẹ cần theo dõi sát sao sự tăng trưởng của bé (cân nặng, chiều cao, số lần đi tiểu/đi đại tiện).
- Không nên nhịn ăn hay kiêng khem quá mức: Việc ăn uống kiêng khem quá mức có thể khiến mẹ bị suy nhược, thiếu hụt dinh dưỡng và ảnh hưởng đến lượng sữa.
Khi nào cần bổ sung sữa công thức cho bé?
Trong một số trường hợp, dù mẹ đã cố gắng áp dụng nhiều biện pháp nhưng lượng sữa vẫn không đủ để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của bé, mẹ có thể cần phải bổ sung thêm sữa công thức. Dưới đây là một số dấu hiệu cho thấy bé cần được bổ sung sữa ngoài:
- Bé luôn trong tình trạng quấy khóc, khó ngủ, bỏ bú.
- Cân nặng của bé không tăng hoặc sụt cân.
- Bé đi tiểu ít hơn 6 lần mỗi ngày, nước tiểu vàng sẫm.
- Bé có dấu hiệu mất nước (da khô, mắt trũng, thóp lõm).
Lưu ý khi bổ sung sữa công thức:
- Nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa để chọn loại sữa phù hợp với độ tuổi và thể trạng của bé.
- Pha sữa đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Vệ sinh bình sữa, núm ti sạch sẽ trước và sau khi sử dụng.
vihema.com luôn đồng hành cùng mẹ trên hành trình nuôi con bằng sữa mẹ, cung cấp những thông tin hữu ích và khoa học để mẹ có thể tự tin chăm sóc bé yêu một cách tốt nhất.
Kết luận
Tình trạng bé 3 tháng tuổi mẹ ít sữa là một vấn đề phổ biến mà nhiều bà mẹ gặp phải, đặc biệt là các mẹ sinh con đầu lòng. Tuy nhiên, với sự kiên trì và áp dụng đúng các biện pháp, mẹ hoàn toàn có thể cải thiện được lượng sữa của mình. Quan trọng nhất là mẹ cần giữ tinh thần thoải mái, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, cho bé bú đúng cách và thường xuyên. Nếu cần thiết, mẹ nên tìm đến sự hỗ trợ của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn cụ thể. Sữa mẹ là món quà quý giá nhất mà mẹ có thể dành tặng cho con, vì vậy hãy cố gắng hết sức để duy trì nguồn sữa dồi dào và chất lượng cho bé yêu.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 10, 2025 by Đội Ngũ Vihema
