Khi con tròn 12 tháng tuổi, đây là một cột mốc phát triển quan trọng đánh dấu bước ngoặt lớn trong hành trình từ một em bé sơ sinh trở thành một “cậu bé” hay “cô bé” năng động. Giai đoạn này, bé 12 tháng biết làm gì, có những kỹ năng gì, và cần được hỗ trợ như thế nào là câu hỏi mà rất nhiều bậc cha mẹ quan tâm. Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ có cái nhìn toàn diện về sự phát triển thể chất, ngôn ngữ, nhận thức và cảm xúc xã hội của bé ở độ tuổi đặc biệt này.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chọn Cặp Sách Cho Bé Lớp 1 Chuẩn Khoa Học, Tốt Cho Sức Khỏe
Tổng quan về sự phát triển của bé 12 tháng tuổi
Bé 12 tháng biết làm gì? Đây là câu hỏi được rất nhiều cha mẹ đặt ra khi con bước vào tháng thứ 12. Đây là thời điểm bé có những bước tiến nhảy vọt về mọi mặt. Mỗi đứa trẻ có tốc độ phát triển riêng, nhưng nhìn chung, bé 12 tháng tuổi đã có thể thực hiện được rất nhiều hành động độc lập, thể hiện sự tò mò và ham học hỏi mạnh mẽ.
Phát triển vận động: Những bước đi đầu đời và kỹ năng vận động tinh
Có thể bạn quan tâm: Thực Đơn Ăn Dặm Cho Bé Từ 6-12 Tháng: Hướng Dẫn Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao
Vận động thô: Đứng vững, bước đi chập chững và khám phá thế giới
Đây là giai đoạn khiến cha mẹ vừa háo hức, vừa lo lắng. Bé 12 tháng biết làm gì về mặt vận động? Câu trả lời là bé đã có thể:
- Đứng vững: Hầu hết các bé ở độ tuổi này đã có thể đứng vững mà không cần vịn vào bất cứ vật gì, dù chỉ trong vài giây. Một số bé đã có thể đứng lâu hơn và di chuyển quanh chỗ đứng.
- Bước đi chập chững: Nhiều bé đã bắt đầu bước đi những bước đầu tiên. Những bước đi này có thể còn loạng choạng, cần có người dìu hoặc vịn vào đồ vật, nhưng đó là thành tựu đáng kinh ngạc. Bé 12 tháng tuổi biết đi là dấu hiệu cho thấy hệ cơ xương và hệ thần kinh đã phát triển đủ để hỗ trợ cơ thể.
- Bò thành thạo: Dù đã biết đứng, nhiều bé vẫn thích bò để di chuyển nhanh hơn và linh hoạt hơn. Bé biết bò bằng tứ chi, chuyển trọng tâm cơ thể một cách nhuần nhuyễn.
- Bám vào vật để đứng dậy: Bé có thể vịn vào ghế, bàn, tủ để kéo cơ thể đứng lên. Đây là bước đệm quan trọng để bé luyện tập kỹ năng đi.
- Leo trèo: Bé thích trèo lên những bậc thang thấp, ghế đẩu hoặc bất kỳ vật gì có thể hỗ trợ. Cha mẹ cần luôn để mắt đến bé trong giai đoạn này.
Vận động tinh: Kỹ năng cầm nắm, thao tác tinh tế
Bé 12 tháng biết làm gì với đôi tay nhỏ bé của mình? Kỹ năng vận động tinh của bé ở độ tuổi này cũng phát triển vượt bậc:
- Bốc đồ ăn bằng ngón tay: Bé đã có thể dùng ngón trỏ và ngón cái để bốc những miếng thức ăn nhỏ. Đây là kỹ năng “kẹp ngón tay” (pincer grasp) rất quan trọng.
- Lật trang sách: Bé thích lật những trang sách dày, dù có thể chưa cẩn thận. Điều này cho thấy sự phối hợp tay-mắt và sự tò mò khám phá.
- Bấm nút đồ chơi: Bé thích bấm vào các nút trên đồ chơi để tạo ra âm thanh, ánh sáng hay chuyển động. Đây là cách bé học về nguyên nhân – kết quả.
- Xếp chồng các khối: Bé có thể xếp chồng 2-3 khối lên nhau, thể hiện sự khéo léo và nhận thức về không gian.
- Đưa vật vào trong thùng: Bé thích nhét các đồ vật vào trong hộp, thùng hay các vật chứa khác. Đây là một trò chơi đơn giản nhưng rất có ích cho sự phát triển trí tuệ.
Phát triển ngôn ngữ và giao tiếp: Từ những tiếng bập bẹ đầu tiên
Bé 12 tháng biết làm gì về mặt ngôn ngữ? Giai đoạn này bé bắt đầu “nói chuyện” với thế giới xung quanh theo cách riêng của mình:
- Bập bẹ những từ đơn giản: Bé có thể nói được những từ như “ba”, “bố”, “mẹ”, “bà”, “cháu”, “cún”, “mèo”… Dù phát âm có thể chưa rõ ràng, nhưng bé đã có thể gắn từ với người hoặc vật cụ thể.
- Diễn đạt cảm xúc bằng cử chỉ: Bé biết lắc đầu để nói “không”, gật đầu để nói “có”, vẫy tay để chào tạm biệt, vươn tay để đòi bế hoặc muốn lấy một vật gì đó.
- Phát ra âm thanh để thu hút sự chú ý: Khi cần, bé sẽ kêu, khóc hoặc phát ra những âm thanh đặc biệt để được người lớn đáp ứng.
- Hiểu được những chỉ dẫn đơn giản: Bé có thể hiểu và làm theo những chỉ dẫn như “đưa cho mẹ”, “đi tìm”, “đừng”.
- Trò chuyện “giả vờ”: Bé có thể cầm điện thoại đồ chơi và “nói chuyện”, thể hiện sự bắt chước hành vi của người lớn.
Hoạt động khuyến khích phát triển ngôn ngữ
- Trò chuyện thường xuyên: Dù bé chưa hiểu hết, nhưng việc nói chuyện với bé giúp bé làm quen với âm thanh, ngữ điệu và từ vựng.
- Đọc sách cùng bé: Chọn sách có hình ảnh rõ ràng, màu sắc tươi sáng. Dùng ngón tay chỉ vào hình ảnh và nói tên đồ vật.
- Hát các bài hát có điệu nhạc vui nhộn: Những bài hát có động tác minh họa như “Vỗ tay”, “Xúc tay lên nào” giúp bé phát triển ngôn ngữ và vận động.
Phát triển nhận thức: Khám phá thế giới xung quanh
Bé 12 tháng biết làm gì để thể hiện sự tò mò và ham học hỏi? Nhận thức của bé ở độ tuổi này phát triển rất nhanh:
Có thể bạn quan tâm: 10 Món Thịt Bò Nấu Gì Cho Bé Ăn Dặm: Công Thức Đầy Dinh Dưỡng & Dễ Làm
- Tìm kiếm đồ vật bị giấu: Đây là dấu hiệu cho thấy bé đã hiểu khái niệm “vật thể tồn tại ngay cả khi không nhìn thấy” (object permanence). Bé có thể tìm một món đồ chơi được giấu dưới khăn, trong hộp hoặc sau lưng người lớn.
- Thực hiện các hành động đơn giản: Bé có thể đẩy xe đồ chơi, kéo dây để đồ chơi phát ra âm thanh, hoặc mở nắp hộp.
- Sắp xếp và phân loại: Bé có thể phân loại đồ chơi theo hình dạng hoặc màu sắc đơn giản (dù có thể chưa hoàn toàn chính xác).
- Tương tác với môi trường: Bé thích chạm vào các bề mặt khác nhau, nghe âm thanh, nhìn ánh sáng. Bé học hỏi qua các giác quan.
Phát triển xã hội và cảm xúc: Những biểu cảm đầu đời
Bé 12 tháng tuổi biết làm gì về mặt cảm xúc? Đây là giai đoạn bé bắt đầu hình thành nhân cách và mối quan hệ xã hội:
- Thể hiện cảm xúc rõ ràng: Bé có thể cười lớn khi vui, khóc to khi buồn hoặc tức giận, và lo lắng khi xa cha mẹ hoặc ở nơi lạ.
- Tham gia các trò chơi cùng người lớn: Bé thích chơi trò “ú òa”, vỗ tay theo nhạc, hoặc chơi các trò chơi vận động đơn giản.
- Bắt chước hành vi: Bé thích bắt chước các hành động của cha mẹ như nói chuyện điện thoại, lau nhà, nấu ăn (bằng đồ chơi).
- Gắn bó với người chăm sóc: Bé có thể khóc khi cha mẹ đi xa, thể hiện sự phụ thuộc và gắn bó.
Chế độ ăn uống và giấc ngủ cho bé 12 tháng tuổi
Dinh dưỡng: Đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng cao
Khi bé đã biết bò, biết đi và hoạt động nhiều hơn, nhu cầu năng lượng cũng tăng lên đáng kể. Bé 12 tháng tuổi cần bao nhiêu calo? Trung bình, bé cần khoảng 800 – 1000 calo mỗi ngày.
- Cho bú: Nếu bé đang bú mẹ, hãy duy trì việc cho bú ít nhất 3 lần mỗi ngày. Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng quý giá.
- Ăn dặm: Bé đã có thể ăn cơm nát, cháo đặc, và các loại thực phẩm mềm khác như bún, phở, mì đã được cắt nhỏ. Đảm bảo cung cấp đầy đủ chất đạm (thịt, cá, trứng, đậu), chất béo, tinh bột, rau củ và trái cây.
- Tự ăn: Khuyến khích bé tự cầm thìa, tự bốc đồ ăn. Dù có thể b mess, nhưng đây là cách bé học cách ăn uống độc lập và phát triển kỹ năng vận động tinh.
Giấc ngủ: Điều chỉnh theo nhu cầu mới
- Ngủ đêm: Bé cần khoảng 11-12 giờ ngủ vào ban đêm.
- Ngủ ngày: Bé thường ngủ 1-2 giấc vào ban ngày, mỗi giấc khoảng 1-2 giờ. Tổng thời gian ngủ trong ngày khoảng 13-14 giờ.
- Tạo thói quen: Thiết lập một thói quen ngủ đều đặn, bao gồm tắm ấm, đọc sách, hát ru để giúp bé dễ dàng đi vào giấc ngủ.
Các hoạt động khuyến khích sự phát triển cho bé 12 tháng tuổi
Có thể bạn quan tâm: Top 6 Sữa Tắm Gội 2 In 1 Cho Bé An Toàn, Dịu Nhẹ Mẹ Nên Chọn
Dưới đây là một số hoạt động mà cha mẹ có thể thực hiện để hỗ trợ bé phát triển toàn diện:
- Cho bé chơi với các khối xếp hình: Giúp phát triển vận động tinh, nhận thức về hình dạng, màu sắc và không gian.
- Khuyến khích bé đẩy xe đồ chơi: Giúp bé luyện tập đi đứng và giữ thăng bằng.
- Tạo môi trường an toàn để bé khám phá: Dọn dẹp các vật nguy hiểm, che ổ điện, để bé tự do bò, đi, sờ, nhìn.
- Hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử: Tránh để bé xem TV, điện thoại, máy tính bảng quá nhiều. Thay vào đó, hãy chơi cùng bé, đọc sách, hát cho bé nghe.
- Dành thời gian vui chơi cùng bé: Những giây phút vui chơi cùng cha mẹ là liều thuốc tinh thần tốt nhất cho sự phát triển cảm xúc và trí tuệ của bé.
Những dấu hiệu cần lưu ý
Mặc dù mỗi bé có tốc độ phát triển riêng, nhưng cha mẹ nên lưu ý nếu bé 12 tháng tuổi có những dấu hiệu sau:
- Không thể ngồi vững mà không cần hỗ trợ.
- Không thể bò hoặc di chuyển bằng tay chân.
- Không thể đứng dù có vịn.
- Không phát ra bất kỳ âm thanh nào hoặc không có phản ứng với âm thanh.
- Không nhìn theo người hoặc vật di chuyển.
- Không có phản ứng cảm xúc với người thân.
Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trên, cha mẹ nên đưa bé đi khám để được tư vấn và can thiệp kịp thời.
FAQ – Những câu hỏi thường gặp về bé 12 tháng tuổi
1. Bé 12 tháng tuổi có thể đi được chưa?
Hầu hết các bé 12 tháng tuổi đã có thể đứng vững và một số bé đã bắt đầu bước đi chập chững. Tuy nhiên, cũng có những bé vẫn thích bò hơn là đi. Điều này là hoàn toàn bình thường. Cha mẹ không nên quá lo lắng hay so sánh con mình với các bé khác.
2. Bé 12 tháng tuổi nên ăn gì?
Bé 12 tháng tuổi có thể ăn cơm nát, cháo đặc, các loại thực phẩm mềm như bún, phở, mì đã được cắt nhỏ. Đảm bảo cung cấp đầy đủ chất đạm, chất béo, tinh bột, rau củ và trái cây. Khuyến khích bé tự ăn để phát triển kỹ năng vận động tinh.
3. Bé 12 tháng tuổi cần ngủ bao nhiêu?
Bé 12 tháng tuổi cần ngủ khoảng 13-14 giờ mỗi ngày, bao gồm 11-12 giờ ngủ đêm và 1-2 giấc ngủ ban ngày.
4. Bé 12 tháng tuổi có thể nói được những gì?
Bé có thể bập bẹ những từ đơn giản như “ba”, “bố”, “mẹ”, “bà”, “cháu”…, hiểu và làm theo những chỉ dẫn đơn giản, và thể hiện cảm xúc bằng cử chỉ.
5. Làm thế nào để khuyến khích bé phát triển ngôn ngữ?
Cha mẹ nên trò chuyện thường xuyên với bé, đọc sách, hát cho bé nghe, và đáp ứng nhu cầu của bé khi bé phát ra âm thanh. Việc giao tiếp liên tục sẽ giúp bé phát triển ngôn ngữ nhanh chóng.
Kết luận
Bé 12 tháng biết làm gì? Câu trả lời là bé có thể làm được rất nhiều điều! Từ những bước đi chập chững đầu tiên, những tiếng bập bẹ đáng yêu, cho đến việc tự bốc đồ ăn, tìm kiếm đồ vật bị giấu, và thể hiện cảm xúc rõ ràng. Đây là giai đoạn phát triển thần kỳ, khi bé chuyển mình từ một em bé phụ thuộc hoàn toàn sang một cá thể độc lập, tò mò và ham học hỏi.
Sự phát triển của mỗi bé là một hành trình riêng biệt. Điều quan trọng nhất là cha mẹ hãy luôn ở bên, quan sát, hỗ trợ và tạo điều kiện để bé được khám phá thế giới một cách an toàn và vui vẻ. Hãy trân trọng từng khoảnh khắc, bởi những tháng năm đầu đời này trôi qua rất nhanh, và sẽ là những kỷ niệm quý giá trong hành trình làm cha mẹ của bạn. Để tìm hiểu thêm các kiến thức chăm sóc và nuôi dạy trẻ, mời bạn tham khảo các bài viết khác tại vihema.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 28, 2025 by Đội Ngũ Vihema
