Nuôi con bằng sữa mẹ là một hành trình thiêng liêng nhưng cũng không ít thử thách. Một trong những nỗi lo lớn nhất của các bà mẹ là làm sao để duy trì nguồn sữa dồi dào, chất lượng cho con bú. Bên cạnh việc tìm kiếm các thực phẩm lợi sữa, việc tránh xa các thực phẩm gây mất sữa cũng quan trọng không kém. Một bữa ăn tưởng chừng vô hại có thể khiến nguồn sữa vốn dĩ đã ít ỏi càng trở nên cạn kiệt. Bài viết này sẽ tổng hợp đầy đủ, chi tiết và khoa học về những loại thực phẩm, đồ uống mà các mẹ đang cho con bú tuyệt đối nên hạn chế hoặc tránh xa để bảo vệ “kho sữa” quý giá của mình.
Những Loại Rau, Củ, Lá Có Thể Ảnh Hưởng Đến Nguồn Sữa
Rau củ là thực phẩm không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, có một số loại lại có tác dụng ngược, có thể làm giảm hoặc thậm chí “tịt” sữa ở bà bầu sau sinh.
1. Lá Lốt – Kẻ “Cầm Đầu” Trong Danh Sách Các Thực Phẩm Gây Mất Sữa
Lá lốt là một loại gia vị quen thuộc, được dùng để cuốn thịt, gói chả hoặc nấu cùng các món ăn như ốc chuối đậu. Tuy nhiên, đây lại là thực phẩm cần phải tránh xa nếu mẹ muốn duy trì nguồn sữa dồi dào.
- Tác hại: Theo kinh nghiệm dân gian và một số quan sát thực tế, lá lốt có tính “ấm” và có thể làm giảm lượng sữa tiết ra. Việc ăn nhiều chả lá lốt, bò cuốn lá lốt hoặc các món ăn có sử dụng lá lốt trong thời gian nuôi con bằng sữa mẹ có thể khiến mẹ bị mất sữa.
- Lời khuyên: Tốt nhất, các mẹ nên tạm “nói lời chia tay” với các món ăn chế biến từ lá lốt trong suốt thời gian cho con bú. Khi cai sữa, mẹ có thể dùng lại bình thường.
2. Rau Mùi Tây (Ngò Tây) – Tác Động Tiêu Cực Khi Dùng Quá Nhiều
Rau mùi tây thường được dùng như một loại rau trang trí, mang lại hương vị thơm ngon cho các món ăn. Tuy nhiên, đây là một loại rau mẹ cần đặc biệt cẩn trọng.
- Tác hại: Rau mùi tây có chứa một số hợp chất có thể ảnh hưởng đến hormone prolactin – hormone chịu trách nhiệm kích thích sản xuất sữa. Ăn một lượng nhỏ rau mùi tây thì không sao, nhưng nếu sử dụng thường xuyên và với lượng lớn có thể dẫn đến giảm lượng sữa hoặc thậm chí là gây “tịt sữa”.
- Lời khuyên: Mẹ nên hạn chế sử dụng rau mùi tây trong các bữa ăn hàng ngày, đặc biệt là tránh dùng nó như một loại rau ăn kèm với lượng lớn.
3. Bắp Cải – “Vũ Khí Hai Lưỡi” Đối Với Mẹ Sau Sinh
Bắp cải là một loại rau có “danh tiếng” mâu thuẫn trong cộng đồng các bà mẹ. Nó vừa được dùng để đắp ngực giúp giảm căng tức vú, vừa có thể là nguyên nhân khiến mẹ bị mất sữa nếu lạm dụng.
- Cơ chế: Bắp cải có tính hàn, có khả năng làm se và giảm tiết dịch. Khi đắp lên ngực, nó giúp giảm sưng, giảm căng tức. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều bắp cải hoặc dùng các loại kem bôi chiết xuất từ bắp cải, nó có thể ức chế quá trình tiết sữa.
- Lời khuyên:
- Đắp bắp cải: Chỉ nên đắp 1-2 lần mỗi ngày, không nên đắp liên tục trong nhiều ngày.
- Ăn bắp cải: Hạn chế ăn bắp cải luộc, salad bắp cải hoặc các món ăn có chứa nhiều bắp cải. Nên ăn ở mức độ vừa phải.
4. Măng – Thực Phẩm Có Độc Tố Và Ảnh Hưởng Đến Sữa Mẹ
Măng là một món ăn quen thuộc, đặc biệt là ở các vùng núi. Tuy nhiên, đây là một loại thực phẩm cực kỳ nguy hiểm nếu không được chế biến đúng cách, và nó cũng nằm trong danh sách các thực phẩm gây mất sữa.
- Tác hại: Măng tươi chứa một lượng lớn axit cyanhydric (HCN) – một chất cực độc có thể gây tử vong. Mặc dù chất độc này có thể được loại bỏ phần lớn bằng cách ngâm, luộc và xả nước nhiều lần, nhưng việc ăn măng vẫn tiềm ẩn nguy cơ. Ngoài ra, theo quan niệm dân gian, măng có tính hàn và có thể làm giảm lượng sữa ở bà bầu sau sinh.
- Lời khuyên: Mẹ đang cho con bú tốt nhất nên tránh ăn măng. Nếu thèm, chỉ nên ăn một lượng rất nhỏ và phải đảm bảo măng đã được chế biến kỹ lưỡng, ngâm nước nhiều lần để loại bỏ độc tố.
Các Loại Đồ Uống Và Gia Vị Cần Hạn Chế
Bên cạnh rau củ, một số loại đồ uống và gia vị cũng có thể “âm thầm” làm giảm nguồn sữa của mẹ.
5. Bạc Hà Và Các Sản Phẩm Từ Tinh Dầu Bạc Hà
Bạc hà là một loại thảo mộc có mùi thơm dễ chịu, thường được dùng để pha trà, làm kẹo hoặc nước súc miệng. Tuy nhiên, đây là một trong những thực phẩm gây mất sữa mà mẹ cần đặc biệt lưu ý.
- Tác hại: Tinh dầu bạc hà có thể làm giảm lượng sữa tiết ra. Một số nghiên cứu cho thấy, việc uống một lượng lớn trà bạc hà (khoảng 1 lít mỗi ngày) trong nhiều ngày liên tục có thể khiến mẹ bị mất sữa. Đặc biệt, các loại kẹo bạc hà hoặc kẹo cao su bạc hà nếu được sử dụng quá nhiều cũng có tác dụng tương tự.
- Lời khuyên:
- Trà bạc hà: Uống một tách nhỏ mỗi ngày là an toàn, nhưng tuyệt đối không nên uống quá nhiều.
- Kẹo bạc hà: Hạn chế ăn kẹo bạc hà hoặc kẹo cao su bạc hà.
- Thay thế: Mẹ có thể uống trà hoa cúc hoặc chè vằng – hai loại thức uống rất tốt cho việc thư giãn và tăng tiết sữa.
6. Đồ Uống Có Cồn – Kẻ “Thù Chung” Của Sức Khỏe Và Nguồn Sữa
Đồ uống có cồn như bia, rượu, rượu vang… là những thứ mà các mẹ đang cho con bú tuyệt đối nên tránh xa.
- Tác hại:
- Ức chế tiết sữa: Các chất có cồn có thể ức chế quá trình phóng sữa từ bầu ngực xuống đầu ti, khiến bé gặp khó khăn khi bú.
- Ảnh hưởng đến chất lượng sữa: Cồn có thể đi vào sữa mẹ, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ sơ sinh.
- Làm giảm lượng sữa: Việc uống rượu bia thường xuyên, đặc biệt là các loại rượu mạnh, có thể khiến mẹ bị mất sữa.
- Lời khuyên:
- Tuyệt đối không uống đồ uống có cồn trong thời gian cho con bú.
- Nếu có trường hợp bất khả kháng (ví dụ: một ly rượu vang nhỏ trong bữa tiệc), mẹ nên cho con bú trước khi uống và chờ ít nhất 2-3 giờ (tùy vào lượng cồn) mới cho con bú lại, hoặc vắt bỏ lượng sữa tiết ra trong thời gian đó.
7. Lá Dâu Tằm – Dùng Để Cai Sữa, Không Dùng Để Duy Trì Sữa
Lá dâu tằm là một “bí kíp” dân gian được dùng để cai sữa cho bé. Chính vì vậy, nó cũng nằm trong danh sách các thực phẩm gây mất sữa.
- Tác hại: Uống nước lá dâu tằm thay nước hàng ngày có thể khiến mẹ bị mất sữa. Đây là một bài thuốc dân gian được dùng để giúp mẹ cai sữa một cách tự nhiên.
- Lời khuyên:
- Mẹ đang cho con bú: Tuyệt đối không nên uống nước lá dâu tằm.
- Mẹ muốn cai sữa: Có thể dùng một nắm lá dâu tằm, sao thơm, sau đó sắc lấy nước uống. Hoặc đơn giản hơn, đun lá dâu tươi lên và uống thay nước hàng ngày (nhưng cần lưu ý rằng việc cai sữa nên được thực hiện từ từ để tránh bị tắc tia sữa hoặc viêm vú).
Những Yếu Tố Khác Cũng Gây Mất Sữa
Bên cạnh việc ăn uống, còn rất nhiều yếu tố khác có thể khiến mẹ bị mất sữa. Việc nhận biết và điều chỉnh những yếu tố này cũng quan trọng không kém.
8. Tâm Lý Và Căng Thẳng
Tâm lý là một yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiết sữa.
- Tác hại:
- Lo lắng, stress: Khi mẹ quá căng thẳng, lo lắng (đặc biệt là khi không thấy sữa non về), cơ thể sẽ tiết ra các hormone stress như cortisol, có thể ức chế hoạt động của hormone prolactin – hormone chịu trách nhiệm sản xuất sữa.
- Trầm cảm sau sinh: Đây là một vấn đề nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của mẹ mà còn có thể khiến mẹ bị mất sữa.
- Lời khuyên:
- Thư giãn: Mẹ nên cố gắng giữ tinh thần thoải mái, tránh lo lắng quá mức.
- Tâm lý tích cực: Tin tưởng vào cơ thể mình, sữa sẽ về nếu mẹ cho bé bú đúng cách và thường xuyên.
- Tìm sự hỗ trợ: Nếu cảm thấy buồn, lo lắng kéo dài, mẹ nên tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được tư vấn.
9. Chế Độ Ăn Uống Quá Kiêng Khem
Nhiều mẹ sau sinh vì sợ tăng cân, sợ “ngứa” nên ăn uống quá kiêng khem, không dám ăn đủ chất.
- Tác hại: Việc ăn uống thiếu chất, không đủ năng lượng có thể khiến cơ thể mẹ không có đủ “nguyên liệu” để sản xuất sữa, dẫn đến sữa ít dần hoặc mất sữa.
- Lời khuyên:
- Ăn đủ chất: Mẹ cần ăn đủ 4 nhóm chất (đạm, tinh bột, chất béo, vitamin và khoáng chất).
- Uống đủ nước: Nhu cầu nước của mẹ đang cho con bú rất cao (khoảng 2-3 lít mỗi ngày). Uống ít nước có thể khiến mẹ bị mất sữa.
- Không kiêng khem quá mức: Chỉ cần tránh những thực phẩm đã được chứng minh là gây mất sữa (như đã nêu ở trên), còn lại mẹ nên ăn uống đa dạng, cân đối.
10. Ngủ Nghỉ Không Hợp Lý
Mất ngủ, thiếu ngủ là “kẻ thù” của các bà mẹ sau sinh, đặc biệt là những mẹ nuôi con bằng sữa mẹ.
- Tác hại: Thiếu ngủ có thể làm rối loạn hormone, ảnh hưởng đến việc tiết sữa. Ngoài ra, mệt mỏi cũng khiến mẹ không có đủ năng lượng để chăm sóc bản thân và cho con bú.
- Lời khuyên:
- Ngủ đủ giấc: Cố gắng ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày. Nếu bé quấy khóc ban đêm, mẹ có thể tranh thủ ngủ bù vào ban ngày.
- Tạo thói quen ngủ: Tạo một môi trường ngủ yên tĩnh, thoải mái.
11. Cho Bé Bú Sữa Công Thức Quá Sớm
Việc cho bé bú sữa công thức quá sớm có thể khiến bé quen với bình sữa và chê ti mẹ.
- Tác hại: Khi bé không chịu bú ti mẹ, cơ thể mẹ sẽ nhận được tín hiệu là không cần sản xuất nhiều sữa nữa, dẫn đến sữa về ít dần và có thể mất sữa.
- Lời khuyên:
- Cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời.
- Nếu sữa mẹ chưa về kịp, mẹ có thể vắt sữa và cho bé uống bằng thìa, muỗng hoặc cốc, tránh dùng bình sữa.
12. Cho Bé Bú Không Đúng Cách
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Loại Sữa Hạt Tốt Cho Bà Bầu: Mẹ Khỏe, Bé Thông Minh
Việc cho bé bú sai tư thế, không đều đặn cũng là nguyên nhân khiến mẹ bị mất sữa.
- Tác hại:
- Sữa không về: Nếu bé không ngậm bắt vú đúng cách, sữa sẽ không được kích thích tiết ra.
- Tắc tia sữa: Sữa thừa đọng lại trong bầu ngực có thể gây tắc tia sữa, viêm vú, thậm chí là áp xe tuyến vú, dẫn đến mất sữa.
- Lời khuyên:
- Cho bé bú đúng cách: Đảm bảo bé ngậm bắt vú đúng, bú đều cả hai bên.
- Cho bé bú thường xuyên: Càng cho bé bú nhiều, sữa càng về nhiều. Nên cho bé bú 8-12 lần mỗi ngày trong những tuần đầu.
- Vắt sữa nếu cần: Nếu bé không bú hết, mẹ nên vắt sữa để tránh sữa ứ đọng.
13. Mẹ Bị Ốm Hoặc Phải Dùng Thuốc
Một số bệnh lý hoặc loại thuốc mà mẹ phải dùng có thể ảnh hưởng đến việc tiết sữa.
- Tác hại: Các bệnh về nội khoa như tim mạch, nhiễm trùng… hoặc một số loại thuốc (đặc biệt là thuốc tránh thai có chứa estrogen) có thể khiến mẹ không thể cho con bú hoặc bị mất sữa.
- Lời khuyên:
- Tham khảo ý kiến bác sĩ: Trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào, mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
- Tạm ngưng cho con bú (nếu cần): Trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể khuyên mẹ tạm ngưng cho con bú. Mẹ nên tuân thủ theo hướng dẫn.
Làm Thế Nào Để Tăng Cường Nguồn Sữa?
Sau khi đã biết được những thực phẩm và yếu tố gây mất sữa, mẹ cũng nên tìm hiểu thêm về những cách để tăng cường nguồn sữa cho con.
1. Ăn Các Thực Phẩm Lợi Sữa
Có thể bạn quan tâm: Imunoglukan Dùng Cho Trẻ Từ Mấy Tháng Tuổi? Hướng Dẫn Sử Dụng An Toàn Và Hiệu Quả
Mẹ nên bổ sung vào thực đơn hàng ngày những thực phẩm được biết đến là có khả năng kích thích tiết sữa:
- Gạo lứt: Giàu dinh dưỡng, giúp tăng lượng sữa.
- Hạt ngũ cốc: Gạo nếp, đậu đen, đậu đỏ, vừng đen…
- Các loại rau có màu xanh đậm: Rau lang, rau đay, mồng tơi…
- Các loại đậu: Đậu nành, đậu phụ, sữa đậu nành…
- Thịt, cá, trứng, sữa: Cung cấp protein và các dưỡng chất cần thiết.
- Nước: Uống đủ nước (2-3 lít mỗi ngày), có thể uống các loại nước lợi sữa như chè vằng, nước lá thìa là, nước rau má…
2. Sử Dụng Máy Hút Sữa
Máy hút sữa là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho các mẹ, đặc biệt là những mẹ phải đi làm hoặc muốn dự trữ sữa cho bé.
- Lợi ích:
- Kích thích tiết sữa: Việc hút sữa thường xuyên giúp cơ thể mẹ nhận được tín hiệu là cần sản xuất nhiều sữa hơn.
- Dự trữ sữa: Mẹ có thể vắt sữa và trữ đông để bé uống khi mẹ vắng nhà.
- Lời khuyên:
- Chọn máy hút sữa phù hợp: Có nhiều loại máy hút sữa khác nhau (máy hút sữa đơn, máy hút sữa đôi, máy hút sữa điện, máy hút sữa bằng tay…). Mẹ nên chọn loại phù hợp với nhu cầu và điều kiện kinh tế.
- Vệ sinh máy hút sữa: Luôn vệ sinh và tiệt trùng các bộ phận của máy hút sữa để tránh vi khuẩn.
- Hút sữa đúng cách: Hút sữa sau khi cho bé bú hoặc khi cảm thấy ngực căng tức.
3. Massage Và Chườm Nóng
Massage ngực và chườm nóng là những phương pháp dân gian đơn giản nhưng hiệu quả trong việc thông tia sữa và tăng tiết sữa.
- Cách thực hiện:
- Dùng tay massage nhẹ nhàng bầu ngực theo chuyển động tròn, từ ngoài vào trong, hướng về phía núm vú.
- Chườm nóng bằng khăn ấm trước khi cho bé bú hoặc hút sữa để giúp các ống dẫn sữa giãn nở, sữa chảy ra dễ dàng hơn.
- Lưu ý: Không nên chườm quá nóng, chỉ nên dùng nước ấm (khoảng 40-45 độ C).
4. Tạo Môi Trường Thư Giãn
Một môi trường yên tĩnh, thoải mái sẽ giúp mẹ tiết sữa tốt hơn.
Có thể bạn quan tâm: Bảng Chiều Cao Cân Nặng Chuẩn Bé Trai: Cẩm Nang Theo Dõi & Phát Triển Toàn Diện
- Lời khuyên:
- Cho bé bú ở nơi yên tĩnh: Tránh những nơi ồn ào, nhiều người qua lại.
- Thư giãn tinh thần: Có thể nghe nhạc nhẹ, đọc sách hoặc trò chuyện với người thân trong lúc cho bé bú.
Kết Luận
Việc nuôi con bằng sữa mẹ là một hành trình đầy yêu thương nhưng cũng không ít khó khăn. Để duy trì nguồn sữa dồi dào, chất lượng cho con, các mẹ không chỉ cần ăn uống đủ chất mà còn phải tránh xa các thực phẩm gây mất sữa như lá lốt, rau mùi tây, bắp cải, măng, bạc hà, đồ uống có cồn và lá dâu tằm.
Bên cạnh đó, mẹ cũng cần chăm sóc sức khỏe tinh thần, ngủ nghỉ hợp lý, cho bé bú đúng cách và sử dụng các công cụ hỗ trợ như máy hút sữa khi cần thiết. Hy vọng rằng với những thông tin được chia sẻ trong bài viết này, các mẹ sẽ có thêm kiến thức để bảo vệ nguồn sữa quý giá của mình, giúp con yêu phát triển khỏe mạnh, thông minh.
Nếu bạn đang tìm kiếm các sản phẩm hỗ trợ cho mẹ và bé, hãy tham khảo thêm các bài viết khác tại vihema.com để có thêm nhiều thông tin hữu ích.
Có thể bạn quan tâm: Cháo Gà Hạt Sen Nấu Với Rau Gì Để Tăng Dinh Dưỡng Và Hương Vị?
Cập Nhật Lúc Tháng 12 29, 2025 by Đội Ngũ Vihema
