Trẻ sơ sinh mấy tháng biết hóng chuyện là câu hỏi được rất nhiều cha mẹ quan tâm trong quá trình nuôi dạy con. Đây là một cột mốc phát triển quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành về nhận thức và kỹ năng giao tiếp của bé. Việc hiểu rõ thời điểm và cách thức trẻ bắt đầu hóng chuyện sẽ giúp bố mẹ có thể hỗ trợ con phát triển toàn diện hơn trong những năm đầu đời.
Có thể bạn quan tâm: Chiều Cao Cân Nặng Bé Trai 3 Tuổi: Tiêu Chuẩn & Bí Quyết Phát Triển Toàn Diện
Tóm tắt những cột mốc phát triển nhận thức quan trọng
Trong năm đầu tiên, trẻ sơ sinh trải qua những thay đổi vượt bậc về nhận thức và cảm xúc. Hóng chuyện là một hành vi phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp giữa thính giác, thị giác và khả năng chú ý. Nhìn chung, trẻ bắt đầu có dấu hiệu quan tâm đến lời nói của người lớn từ tháng thứ 2-3, thể hiện qua việc chăm chú nhìn khuôn mặt khi nói chuyện. Khoảng 4-6 tháng, bé bắt đầu phản ứng bằng ánh mắt, nụ cười và tiếng kêu líu lo. Đến 7-9 tháng, trẻ có thể xoay người về hướng có tiếng động, tìm kiếm nguồn phát âm và thể hiện sự tò mò rõ rệt. Giai đoạn 10-12 tháng, nhiều bé đã có thể hiểu một số từ đơn giản, đáp lại lời gọi tên và bắt chước âm thanh. Đây là nền tảng để phát triển kỹ năng giao tiếp và ngôn ngữ sau này.
Khi nào thì trẻ sơ sinh bắt đầu hóng chuyện?
Giai đoạn 0-3 tháng tuổi
Trong những tháng đầu đời, trẻ sơ sinh chưa thực sự “hóng chuyện” theo nghĩa hiểu nội dung, nhưng đã có những phản ứng thính giác rất nhạy bén. Bé có thể giật mình khi nghe tiếng động lớn, hoặc bình tĩnh lại khi nghe giọng nói nhẹ nhàng, quen thuộc của cha mẹ. Khoảng 6-8 tuần tuổi, trẻ bắt đầu có phản xạ thị giác, biết nhìn theo khuôn mặt người đang nói chuyện. Đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy bé đang học cách kết nối âm thanh với hình ảnh, một bước quan trọng để phát triển khả năng giao tiếp sau này.
Giai đoạn 4-6 tháng tuổi
Từ tháng thứ 4 trở đi, trẻ bắt đầu thể hiện sự tò mò rõ rệt hơn với môi trường xung quanh. Bé có thể quay đầu về hướng có tiếng động, chăm chú nhìn khi người lớn nói chuyện, và phản ứng bằng nụ cười hoặc tiếng kêu líu lo. Đây là giai đoạn trẻ bắt đầu “hóng chuyện” theo cách đơn giản nhất: lắng nghe âm thanh, quan sát chuyển động môi miệng và học cách giao tiếp bằng phi ngôn ngữ. Việc cha mẹ thường xuyên trò chuyện, đọc sách, hát cho con nghe trong giai đoạn này sẽ rất có lợi cho sự phát triển ngôn ngữ của bé.
Giai đoạn 7-9 tháng tuổi
Khoảng 7-9 tháng, trẻ đã có thể hiểu một số từ đơn giản như tên của mình, “mẹ”, “ba”, “ăn”, “ngủ”… Bé sẽ phản ứng khi được gọi tên, tìm kiếm nguồn phát âm khi nghe tiếng động quen thuộc, và thể hiện sự thích thú khi được trò chuyện. Đây là thời điểm trẻ bắt đầu “hóng chuyện” một cách có chủ đích, thể hiện qua việc chăm chú lắng nghe, quan sát biểu cảm khuôn mặt và tìm cách tham gia vào cuộc trò chuyện bằng cách phát ra âm thanh.
Giai đoạn 10-12 tháng tuổi
Đến cuối năm đầu đời, nhiều trẻ đã có thể hiểu được một số指令 đơn giản, bắt chước âm thanh và thậm chí nói được một vài từ đầu tiên. Bé sẽ rất thích được tham gia vào các cuộc trò chuyện gia đình, thể hiện sự tò mò bằng cách chỉ tay, cười toe toét hoặc phát ra những âm thanh biểu cảm. Đây là giai đoạn then chốt để phát triển kỹ năng giao tiếp và ngôn ngữ, cha mẹ nên tận dụng để tạo cơ hội cho con được “hóng chuyện” và học hỏi.
Những dấu hiệu nhận biết trẻ đang hóng chuyện
Phản ứng bằng ánh mắt
Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy trẻ đang hóng chuyện là ánh mắt. Khi người lớn nói chuyện, bé sẽ chăm chú nhìn khuôn mặt, theo dõi chuyển động môi miệng. Ánh mắt của trẻ sẽ sáng lên khi nghe những âm thanh quen thuộc hoặc được gọi tên. Đây là cách trẻ học hỏi và giao tiếp từ rất sớm, trước khi có thể nói được.
Thay đổi biểu cảm khuôn mặt
Trẻ sơ sinh có thể thể hiện cảm xúc thông qua biểu cảm khuôn mặt. Khi nghe một câu chuyện vui, bé có thể cười toe toét. Khi nghe giọng nói nghiêm khắc, bé có thể nhăn mặt hoặc nũng nịu. Những thay đổi biểu cảm này cho thấy trẻ đang lắng nghe và phản ứng với nội dung được truyền đạt, dù chưa hiểu hết ý nghĩa.
Phản ứng bằng âm thanh
Từ tháng thứ 4 trở đi, trẻ bắt đầu phát ra những âm thanh líu lo, bi bô để tham gia vào cuộc trò chuyện. Đây là cách trẻ thể hiện sự hứng thú và mong muốn được giao tiếp. Khi cha mẹ nói chuyện với bé, hãy khuyến khích con phản hồi bằng cách chờ đợi, lắng nghe và đáp lại những âm thanh mà bé phát ra.
Hành vi tìm kiếm và chỉ trỏ
Khoảng 8-10 tháng tuổi, trẻ bắt đầu có hành vi tìm kiếm và chỉ trỏ. Khi nghe nhắc đến một đồ vật quen thuộc, bé có thể quay đầu tìm kiếm hoặc dùng tay chỉ về phía đó. Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ đã bắt đầu hiểu được mối liên hệ giữa âm thanh và vật thể, một bước quan trọng trong quá trình phát triển ngôn ngữ.
Làm sao để biết trẻ có đang chú ý khi nghe nói chuyện?
Có thể bạn quan tâm: 15 Điều Sống Tích Cực Nhắc Bạn Mỗi Ngày
Quan sát phản xạ giật mình
Trẻ sơ sinh có phản xạ giật mình rất nhạy bén. Khi nghe một tiếng động bất ngờ, bé có thể giật mình, khóc hoặc giơ tay lên. Tuy nhiên, khi nghe giọng nói quen thuộc, trẻ thường có phản ứng bình tĩnh hơn, thể hiện qua việc mở mắt, quay đầu về hướng có âm thanh. Đây là cách đơn giản để kiểm tra xem trẻ có đang chú ý khi nghe nói chuyện hay không.
Kiểm tra phản xạ Moro
Phản xạ Moro là một phản xạ tự vệ của trẻ sơ sinh, xuất hiện khi bé cảm thấy mất thăng bằng hoặc nghe tiếng động lớn. Nếu trẻ có phản xạ này, điều đó cho thấy hệ thần kinh của bé đang hoạt động bình thường và có khả năng phản ứng với kích thích âm thanh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phản xạ này sẽ dần mất đi sau vài tháng đầu đời.
Theo dõi hành vi ngủ
Trẻ sơ sinh dành phần lớn thời gian để ngủ, nhưng ngay cả khi ngủ, bé vẫn có thể phản ứng với âm thanh xung quanh. Nếu trẻ ngủ ngon khi có tiếng ồn nhẹ, điều đó cho thấy bé đang cảm thấy an toàn và thoải mái. Ngược lại, nếu trẻ dễ bị đánh thức bởi tiếng động, có thể bé đang trong giai đoạn nhạy cảm với âm thanh.
Dùng đồ chơi phát âm thanh
Một cách đơn giản để kiểm tra khả năng nghe của trẻ là dùng đồ chơi phát âm thanh. Khi lắc hoặc bóp đồ chơi, hãy quan sát phản ứng của bé. Nếu trẻ quay đầu về hướng có âm thanh, mở mắt hoặc có biểu cảm thích thú, điều đó cho thấy bé đang chú ý và có khả năng nghe tốt.
Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng hóng chuyện của trẻ
Di truyền
Di truyền đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ, bao gồm cả khả năng nghe và ngôn ngữ. Nếu trong gia đình có tiền sử về các vấn đề về thính lực hoặc chậm nói, cha mẹ nên đặc biệt lưu ý đến sự phát triển của con và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nếu cần.
Môi trường sống
Môi trường sống yên tĩnh, ít tiếng ồn sẽ giúp trẻ dễ dàng tập trung vào lời nói của người lớn. Ngược lại, nếu trẻ sống trong môi trường ồn ào, nhiều tiếng động hỗn hợp, khả năng tập trung và lắng nghe có thể bị ảnh hưởng. Cha mẹ nên tạo một không gian sống phù hợp để hỗ trợ sự phát triển thính giác và ngôn ngữ của bé.
Chế độ dinh dưỡng
Dinh dưỡng đầy đủ, đặc biệt là các chất như DHA, omega-3, vitamin D và sắt, rất quan trọng cho sự phát triển não bộ và hệ thần kinh của trẻ. Một chế độ ăn uống cân bằng, khoa học sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện, bao gồm cả khả năng nghe và ngôn ngữ.
Tình trạng sức khỏe
Các vấn đề về sức khỏe, đặc biệt là các bệnh về tai mũi họng như viêm tai giữa, viêm mũi, có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe của trẻ. Nếu trẻ thường xuyên bị ốm, cha mẹ nên theo dõi sát sao và đưa con đi khám định kỳ để phát hiện và điều trị kịp thời.
Cách hỗ trợ trẻ phát triển khả năng hóng chuyện
Thường xuyên trò chuyện với trẻ
Việc trò chuyện với trẻ từ những ngày đầu đời là vô cùng quan trọng. Dù bé chưa hiểu hết ý nghĩa của lời nói, nhưng việc được nghe giọng nói của cha mẹ sẽ giúp trẻ làm quen với ngôn ngữ, phát triển thính giác và cảm xúc. Cha mẹ nên nói chuyện với con khi cho bú, thay tã, tắm rửa hoặc bất cứ khi nào có cơ hội.
Đọc sách và hát cho trẻ nghe
Đọc sách và hát cho trẻ nghe là những hoạt động đơn giản nhưng hiệu quả để phát triển ngôn ngữ. Giọng nói nhẹ nhàng, du dương của cha mẹ sẽ giúp trẻ cảm thấy an toàn, đồng thời kích thích khả năng nghe và ghi nhớ. Nên chọn những cuốn sách có hình ảnh màu sắc, âm thanh vui nhộn để thu hút sự chú ý của bé.
Có thể bạn quan tâm: Bà Bầu Ăn Trứng Ngỗng Khi Nào: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia Dinh Dưỡng
Tạo môi trường yên tĩnh
Một môi trường yên tĩnh, ít tiếng ồn sẽ giúp trẻ dễ dàng tập trung vào lời nói của người lớn. Cha mẹ nên hạn chế bật TV, radio hoặc các thiết bị điện tử quá to khi trẻ đang ở gần. Thay vào đó, hãy tạo những khoảng thời gian yên tĩnh để trò chuyện, đọc sách hoặc chơi cùng con.
Khuyến khích trẻ phản xạ
Khi trẻ phát ra những âm thanh líu lo, cha mẹ nên khuyến khích bằng cách đáp lại, mỉm cười hoặc khen ngợi. Điều này sẽ giúp trẻ cảm thấy được công nhận và có động lực để tiếp tục giao tiếp. Ngoài ra, cha mẹ cũng có thể dùng đồ chơi phát âm thanh để kích thích sự tò mò và phản xạ của bé.
Những sai lầm thường gặp khi dạy trẻ hóng chuyện
Quá phụ thuộc vào thiết bị điện tử
Nhiều cha mẹ có thói quen cho trẻ xem TV, điện thoại hoặc máy tính bảng từ sớm với mong muốn con được tiếp xúc với nhiều thông tin. Tuy nhiên, việc sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và giao tiếp của trẻ. Thay vì để con ngồi trước màn hình, cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện, chơi cùng con.
Nói quá nhanh hoặc quá to
Khi trò chuyện với trẻ, cha mẹ nên nói chậm rãi, rõ ràng và dùng giọng nói nhẹ nhàng. Việc nói quá nhanh hoặc quá to có thể khiến trẻ cảm thấy sợ hãi hoặc khó hiểu, từ đó ảnh hưởng đến khả năng lắng nghe và tiếp thu.
Không kiên nhẫn khi trẻ chậm hiểu
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, không nên so sánh con mình với các bé khác. Nếu trẻ chậm hiểu hoặc chưa phản ứng khi được gọi tên, cha mẹ không nên quá lo lắng hay ép buộc. Thay vào đó, hãy kiên nhẫn, tạo điều kiện để con được luyện tập và phát triển theo đúng tiến độ.
Bỏ qua các dấu hiệu bất thường
Nếu trẻ không phản ứng với tiếng động, không quay đầu về hướng có âm thanh hoặc không có biểu cảm khi được gọi tên, cha mẹ nên lưu ý và đưa con đi khám để kiểm tra thính lực. Việc phát hiện sớm các vấn đề về tai mũi họng sẽ giúp điều trị kịp thời, tránh ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ của bé.
Những hoạt động giúp trẻ phát triển khả năng nghe và nói
Chơi trò chơi “Ú òa”
Trò chơi “Ú òa” là một trong những hoạt động đơn giản nhưng hiệu quả để phát triển khả năng nghe và thị giác của trẻ. Khi cha mẹ che mặt rồi đột ngột xuất hiện, trẻ sẽ có phản xạ giật mình, sau đó cười toe toét. Điều này giúp trẻ học cách phản ứng với âm thanh và hình ảnh, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa cha mẹ và con.
Dùng đồ chơi phát âm thanh
Các loại đồ chơi phát âm thanh như lục lạc, hộp nhạc, thú bông biết kêu… sẽ giúp kích thích thính giác của trẻ. Khi lắc hoặc bóp đồ chơi, trẻ sẽ quay đầu về hướng có âm thanh, từ đó học cách định vị và phản xạ với kích thích âm thanh.
Hát ru và đọc thơ
Hát ru và đọc thơ là những hoạt động truyền thống nhưng rất có lợi cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Giai điệu nhẹ nhàng, du dương sẽ giúp trẻ cảm thấy thư giãn, đồng thời làm quen với nhịp điệu và âm thanh của tiếng Việt. Cha mẹ nên chọn những bài hát, bài thơ có vần điệu, dễ nhớ để dễ dàng thu hút sự chú ý của bé.
Tạo thói quen kể chuyện trước khi ngủ
Có thể bạn quan tâm: Thực Đơn Ăn Dặm Kiểu Nhật Cho Bé Từ 5 – 18 Tháng Tuổi: Hướng Dẫn Toàn Tập
Việc kể chuyện trước khi ngủ không chỉ giúp trẻ thư giãn, dễ ngủ mà còn kích thích trí tưởng tượng và phát triển ngôn ngữ. Cha mẹ có thể dùng giọng nói nhẹ nhàng, biểu cảm để kể những câu chuyện đơn giản, có hình ảnh minh họa. Dần dần, trẻ sẽ quen với việc lắng nghe và có thể bắt chước những âm thanh, từ ngữ đơn giản.
Những dấu hiệu bất thường cần lưu ý
Trẻ không phản ứng với tiếng động
Nếu trẻ không có phản xạ giật mình khi nghe tiếng động lớn, không quay đầu về hướng có âm thanh hoặc không có biểu cảm khi được gọi tên, cha mẹ nên lưu ý. Đây có thể là dấu hiệu của các vấn đề về thính lực, cần được kiểm tra và điều trị kịp thời.
Trẻ không có phản xạ Moro
Phản xạ Moro là một phản xạ tự vệ của trẻ sơ sinh, xuất hiện khi bé cảm thấy mất thăng bằng hoặc nghe tiếng động lớn. Nếu trẻ không có phản xạ này, có thể là dấu hiệu của các vấn đề về hệ thần kinh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phản xạ này sẽ dần mất đi sau vài tháng đầu đời.
Trẻ không phát ra âm thanh
Từ tháng thứ 2 trở đi, trẻ bắt đầu phát ra những âm thanh líu lo, bi bô. Nếu trẻ không có bất kỳ âm thanh nào, cha mẹ nên lưu ý và đưa con đi khám để kiểm tra. Việc phát hiện sớm các vấn đề về thính lực hoặc phát triển ngôn ngữ sẽ giúp điều trị kịp thời.
Trẻ có biểu hiện khó chịu khi nghe tiếng động
Nếu trẻ có biểu hiện khó chịu, khóc thét hoặc giật mình quá mức khi nghe tiếng động, có thể bé đang nhạy cảm với âm thanh. Trong trường hợp này, cha mẹ nên tạo một môi trường yên tĩnh, tránh các tiếng ồn lớn và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu cần.
Lời khuyên từ chuyên gia
Theo dõi sự phát triển của trẻ
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, không nên so sánh con mình với các bé khác. Cha mẹ nên theo dõi sát sao sự phát triển của con, đặc biệt là các mốc về thính giác, ngôn ngữ và giao tiếp. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đưa con đi khám để được tư vấn và điều trị kịp thời.
Tạo môi trường thuận lợi
Một môi trường sống yên tĩnh, ít tiếng ồn, nhiều ánh sáng tự nhiên sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện. Cha mẹ nên tạo điều kiện để con được tiếp xúc với nhiều loại âm thanh, giọng nói khác nhau, đồng thời hạn chế sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều.
Dành thời gian cho con
Thời gian bên con là điều quý giá nhất. Cha mẹ nên dành thời gian để trò chuyện, chơi cùng con, đọc sách hoặc hát ru. Những khoảnh khắc đơn giản nhưng ý nghĩa này sẽ giúp trẻ cảm thấy được yêu thương, an toàn và có động lực để phát triển.
Tham khảo ý kiến chuyên gia
Nếu cha mẹ có bất kỳ lo lắng nào về sự phát triển của con, đặc biệt là các vấn đề về thính lực, ngôn ngữ hoặc giao tiếp, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời sẽ giúp trẻ phát triển tốt hơn trong tương lai.
Tổng kết
Trẻ sơ sinh mấy tháng biết hóng chuyện là một quá trình phát triển tự nhiên, diễn ra theo từng giai đoạn. Từ những phản xạ thính giác đơn giản đến việc hiểu và phản ứng với lời nói, mỗi bước tiến đều rất quan trọng. Cha mẹ nên quan sát, theo dõi và tạo điều kiện để con được “hóng chuyện” một cách tự nhiên, thoải mái. Việc trò chuyện, đọc sách, hát ru và chơi cùng con sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện, đặc biệt là khả năng nghe và ngôn ngữ. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời. Theo thông tin tổng hợp từ vihema.com, việc hiểu rõ các cột mốc phát triển này sẽ giúp cha mẹ có thể hỗ trợ con một cách hiệu quả và phù hợp nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 29, 2025 by Đội Ngũ Vihema
