Lưu trữ tế bào gốc là gì? Đây là câu hỏi phổ biến khi các bậc phụ huynh tìm hiểu về một hình thức “bảo hiểm sinh học” cho tương lai của con mình. Trong những năm gần đây, dịch vụ này đã trở thành một trong những lựa chọn hàng đầu của các gia đình có điều kiện, nhằm đảm bảo một “kho dự trữ” tế bào gốc chất lượng cao có thể sử dụng trong tương lai khi cần thiết. Vậy cụ thể lưu trữ tế bào gốc để làm gì? Ai có thể lưu trữ? Quy trình ra sao và chi phí như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp toàn diện những thắc mắc này.
Tế bào gốc là gì và lưu trữ tế bào gốc là gì?
Tế bào gốc là một loại tế bào đặc biệt trong cơ thể có hai đặc tính quan trọng: khả năng tự đổi mới (tự tái tạo) và khả năng biệt hóa (biến đổi) thành nhiều loại tế bào chuyên biệt khác nhau. Nhờ vào đặc tính này, tế bào gốc đóng vai trò như một “nguyên liệu thô” để sửa chữa, tái tạo các mô và cơ quan bị tổn thương.
Lưu trữ tế bào gốc là quá trình thu thập, xử lý và bảo quản lạnh (thường ở nhiệt độ -196 độ C) tế bào gốc trong điều kiện vô trùng, nhằm duy trì khả năng sống và chức năng của chúng để có thể sử dụng trong các mục đích y tế trong tương lai. Tại Việt Nam, các dịch vụ lưu trữ tế bào gốc đã được Bộ Y tế cấp phép hoạt động, đảm bảo tính an toàn và hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Rửa Tay Cho Trẻ Mầm Non: 6 Bước Đơn Giản, Hiệu Quả Tối Đa
Vì sao nên lưu trữ tế bào gốc? Lợi ích của việc lưu trữ tế bào gốc là gì?
Việc lưu trữ tế bào gốc, đặc biệt là từ máu cuống rốn và mô dây rốn của trẻ sơ sinh, mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Nguồn tế bào gốc tự thân chất lượng cao: Tế bào gốc từ cuống rốn là tế bào gốc tự thân (từ chính bản thân người hiến), do đó khả năng tương thích cao, giảm nguy cơ đào thải khi ghép.
- Bảo hiểm sức khỏe cho tương lai: Đây được xem là một hình thức “bảo hiểm sinh học” hoặc “hệ miễn dịch dự phòng” cho cả bản thân trẻ và các thành viên trong gia đình.
- Dễ thu thập và không gây đau đớn: Quá trình thu thập máu và mô cuống rốn diễn ra ngay sau khi em bé chào đời, an toàn tuyệt đối, không ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé.
- Tiết kiệm chi phí và thời gian: Khi cần sử dụng, tế bào gốc đã được lưu trữ sẵn sẽ giúp tiết kiệm thời gian tìm kiếm người hiến tặng và giảm thiểu các chi phí liên quan.
Các nguồn tế bào gốc phổ biến có thể lưu trữ
Hiện nay, có hai loại tế bào gốc chính từ trẻ sơ sinh được lưu trữ phổ biến:
1. Tế bào gốc từ máu cuống rốn
Máu cuống rốn là một nguồn dồi dào tế bào gốc tạo máu (Hematopoietic Stem Cells). Những tế bào này có khả năng tái tạo toàn bộ hệ thống máu và miễn dịch trong cơ thể. Ứng dụng chính của tế bào gốc tạo máu là trong các ca ghép tủy xương để điều trị các bệnh lý về máu và hệ miễn dịch, chẳng hạn như:
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Dùng Biogaia Cho Trẻ Sơ Sinh?
- Bệnh máu ác tính (bạch cầu, u lympho)
- Bệnh máu không ác tính (thiếu máu bất sản)
- Một số rối loạn chuyển hóa
So với tế bào gốc từ tủy xương hoặc máu ngoại vi, tế bào gốc tạo máu từ cuống rốn có ưu điểm là dễ thu thập, tính “sinh miễn dịch” thấp hơn, do đó khả năng tương thích với người nhận (kể cả khi không cùng huyết thống hoàn toàn) là cao hơn.
2. Tế bào gốc trung mô từ mô dây rốn
Tế bào gốc trung mô (Mesenchymal Stem Cells) là một loại tế bào gốc trưởng thành có khả năng biệt hóa thành nhiều loại mô liên kết như xương, sụn, mỡ, cơ… Ngoài ra, tế bào gốc trung mô còn có khả năng điều hòa miễn dịch và chống viêm mạnh mẽ. Đây là lý do vì sao liệu pháp tế bào gốc trung mô đang trở thành một hướng điều trị tiềm năng cho nhiều bệnh lý mãn tính và thoái hóa, bao gồm:
- Bệnh lý cơ xương khớp (viêm xương khớp, thoái hóa khớp)
- Bệnh lý thần kinh (bệnh Parkinson, đột quỵ)
- Bệnh lý tim mạch (suy tim)
- Bệnh lý tự miễn (đái tháo đường tuýp 1, Lupus)
Tế bào gốc trung mô từ mô dây rốn có chất lượng cao, dễ nuôi cấy và tăng sinh, đồng thời có tính “sinh miễn dịch” rất thấp, cho phép sử dụng cho người không cùng huyết thống.
Lưu trữ tế bào gốc có thể hỗ trợ điều trị những bệnh gì?
Lưu trữ tế bào gốc không phải là một “thuốc chữa bách bệnh” thần kỳ, nhưng nó mở ra cánh cửa cho nhiều phương pháp điều trị tiên tiến trong tương lai. Hiện tại, tế bào gốc đã và đang được nghiên cứu, ứng dụng hiệu quả trong điều trị nhiều bệnh lý nghiêm trọng:
Có thể bạn quan tâm: Bộ Sưu Tập Tranh Tô Màu Anime Girl Cute: Khám Phá Thế Giới Ngộ Nghĩnh Và Sắc Màu
- Bệnh về máu và hệ miễn dịch: Bạch cầu cấp và mạn, thiếu máu bất sản, suy giảm miễn dịch bẩm sinh, bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia).
- Bệnh lý tự miễn: Đái tháo đường tuýp 1, Lupus ban đỏ hệ thống.
- Bệnh lý thần kinh: Bệnh Parkinson, xơ cứng teo cơ một bên (ALS), tổn thương tủy sống.
- Bệnh lý tim mạch: Suy tim, nhồi máu cơ tim.
- Bệnh lý cơ xương khớp: Viêm xương khớp, thoái hóa khớp gối.
- Bệnh lý chuyển hóa: Một số rối loạn chuyển hóa bẩm sinh.
Lưu trữ tế bào gốc được xem là một khoản đầu tư dài hạn, đảm bảo rằng khi y học phát triển và có những phương pháp điều trị mới, gia đình bạn đã có sẵn “nguồn lực” sinh học chất lượng cao.
Ai có thể lưu trữ tế bào gốc?
Đối tượng chính để lưu trữ tế bào gốc là trẻ sơ sinh. Quá trình thu thập tế bào gốc được thực hiện ngay sau khi em bé chào đời, vì vậy không có nguy cơ sức khỏe cho bất kỳ ai.
Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé, dịch vụ lưu trữ tế bào gốc thường có một số điều kiện nhất định:
Điều kiện có thể lưu trữ
- Sản phụ có sức khỏe ổn định, không mắc các bệnh lý mạn tính nguy hiểm.
- Thai kỳ diễn ra thuận lợi, không có biến chứng nghiêm trọng.
- Không mắc các bệnh lý truyền nhiễm có thể lây truyền qua đường máu như HIV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai, CMV…
- Không có tiền sử ung thư (mặc dù trong một số trường hợp, bác sĩ có thể xem xét tùy từng trường hợp cụ thể).
Thời điểm đăng ký
Thông thường, các gia đình nên tìm hiểu và đăng ký dịch vụ lưu trữ tế bào gốc trước tuần thứ 34 của thai kỳ. Đây là thời điểm các bệnh viện có thể bắt đầu chuẩn bị hồ sơ và hướng dẫn cụ thể cho sản phụ.
Quy trình lưu trữ tế bào gốc tại các bệnh viện uy tín
Quy trình lưu trữ tế bào gốc được thực hiện một cách khoa học, an toàn và khép kín. Dưới đây là các bước cơ bản:
- Tư vấn và đăng ký: Trước khi sinh, sản phụ và gia đình sẽ được tư vấn về dịch vụ, các gói lưu trữ, chi phí và ký hợp đồng.
- Khám sàng lọc: Sản phụ sẽ được khám sức khỏe và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đảm bảo đủ điều kiện lưu trữ.
- Thu thập mẫu: Ngay sau khi em bé chào đời, bác sĩ sẽ tiến hành cắt dây rốn và thu thập máu từ dây rốn bằng một ống tiêm chuyên dụng. Mô dây rốn (nếu có) cũng sẽ được thu thập.
- Vận chuyển và xử lý: Mẫu máu/mô sẽ được đóng gói và vận chuyển nhanh chóng đến phòng thí nghiệm của ngân hàng tế bào gốc.
- Xử lý và phân lập: Tại phòng thí nghiệm, các chuyên gia sẽ xử lý mẫu, phân lập tế bào gốc, kiểm tra số lượng, chất lượng và độ sống.
- Bảo quản lạnh: Tế bào gốc đạt tiêu chuẩn sẽ được đóng gói trong các ống chứa đặc biệt và bảo quản trong các bể chứa nitơ lỏng ở nhiệt độ -196 độ C.
- Theo dõi và báo cáo: Ngân hàng tế bào gốc sẽ cung cấp báo cáo định kỳ về tình trạng bảo quản cho gia đình.
Tế bào gốc có thể lưu trữ được trong bao lâu?
Một trong những lo ngại phổ biến là “tế bào gốc lưu trữ được trong bao lâu?”. Theo các nghiên cứu và thực tiễn trên thế giới, tế bào gốc được bảo quản đúng cách ở nhiệt độ -196 độ C có thể duy trì khả năng sống và chức năng trong nhiều thập kỷ, thậm chí trên 25 năm. Một số nghiên cứu cho thấy tế bào gốc có thể sống sót sau khi lưu trữ lên đến 30 năm mà không bị giảm sút đáng kể về chất lượng.
Có thể bạn quan tâm: Uống Sữa Hạt Hàng Ngày Có Tốt Không? Câu Trả Lời Từ Chuyên Gia Dinh Dưỡng
Các gói lưu trữ tế bào gốc và chi phí
Chi phí lưu trữ tế bào gốc phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Gói lưu trữ: Có thể lưu trữ riêng biệt máu cuống rốn, mô dây rốn hoặc cả hai. Ngoài ra, còn có các gói lưu trữ tế bào gốc trung mô được tách riêng từ mô dây rốn.
- Thời hạn lưu trữ: Các gói thường có thời hạn 10 năm, 17 năm, 20 năm hoặc 25 năm. Thời hạn càng dài thì chi phí càng cao.
- Cơ sở y tế: Mỗi ngân hàng tế bào gốc có mức giá khác nhau tùy thuộc vào chất lượng dịch vụ, công nghệ và uy tín.
Chi phí lưu trữ tế bào gốc thường bao gồm hai phần chính: phí xử lý ban đầu (một lần) và phí bảo quản hàng năm. Gia đình nên tham khảo kỹ từ nhiều nguồn để lựa chọn ngân hàng tế bào gốc uy tín, có giấy phép hoạt động của Bộ Y tế và trang thiết bị hiện đại.
Lựa chọn ngân hàng tế bào gốc uy tín
Việc lựa chọn một ngân hàng tế bào gốc uy tín là yếu tố then chốt quyết định chất lượng của dịch vụ. Dưới đây là một số tiêu chí quan trọng:
- Giấy phép hoạt động: Ngân hàng tế bào gốc phải được Bộ Y tế cấp phép hoạt động.
- Đội ngũ chuyên gia: Có đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tế bào gốc và công nghệ sinh học.
- Cơ sở vật chất và trang thiết bị: Phòng thí nghiệm phải đạt tiêu chuẩn GMP/GLP, có hệ thống bảo quản nitơ lỏng hiện đại, hệ thống giám sát nhiệt độ 24/7.
- Công nghệ xử lý: Sử dụng các công nghệ tiên tiến để xử lý, phân lập và bảo quản tế bào gốc, đảm bảo tỷ lệ sống và chất lượng cao.
- Dịch vụ khách hàng: Tư vấn chuyên nghiệp, minh bạch về chi phí, có chính sách hỗ trợ, bảo hiểm.
Kết luận
Lưu trữ tế bào gốc là gì? Đó là hành động tiên phong, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của các bậc cha mẹ đối với sức khỏe và tương lai của con cái. Mặc dù đây là một khoản đầu tư không nhỏ, nhưng giá trị mà nó mang lại có thể là vô giá khi con bạn hoặc các thành viên trong gia đình cần đến nó trong tương lai. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng, lựa chọn ngân hàng tế bào gốc uy tín và nắm rõ quy trình sẽ giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt nhất cho gia đình mình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 4, 2026 by Đội Ngũ Vihema
