Trong hành trình khám thai định kỳ, mẹ bầu thường xuyên được nghe bác sĩ nhắc đến các chỉ số trên kết quả siêu âm. Một trong những chỉ số quan trọng bậc nhất để đánh giá sự phát triển của thai nhi chính là đường kính lưỡng đỉnh. Hiểu rõ về chỉ số này không chỉ giúp mẹ nắm bắt được tình trạng sức khỏe của con yêu mà còn hỗ trợ bác sĩ dự đoán cân nặng, kích thước bé khi chào đời, từ đó đưa ra phương án sinh phù hợp.
Có thể bạn quan tâm: Lời Chúc 20/11 Ý Nghĩa, Xúc Động Dành Tặng Cô Giáo Mầm Non
Đường kính lưỡng đỉnh là gì? Giải thích dễ hiểu cho mẹ bầu
Đường kính lưỡng đỉnh (BPD) – viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Biparietal diameter” – là một chỉ số được đo bằng siêu âm, thể hiện đường kính ở mặt cắt lớn nhất của hộp sọ thai nhi, tính từ trán ra đến gáy. Một cách đơn giản hơn để hình dung, đây chính là “đường kính đầu” của bé.
Cần phân biệt rõ ràng giữa đường kính lưỡng đỉnh và chu vi đầu. Nếu chu vi đầu là vòng tròn chạy quanh xung quanh đầu của thai nhi thì đường kính lưỡng đỉnh là đoạn thẳng nối từ trán ra đến gáy, đi qua tâm của hộp sọ. Hai thông số này tương tự như khái niệm chu vi và đường kính của một hình tròn.
Trong siêu âm thai, đường kính lưỡng đỉnh đóng vai trò then chốt trong việc:
- Tính tuổi thai: Bác sĩ căn cứ vào BPD để xác định thai được bao nhiêu tuần, đặc biệt chính xác trong 3 tháng đầu.
- Ước lượng trọng lượng thai nhi: Kết hợp BPD với các chỉ số khác như chiều dài xương đùi, chu vi vòng bụng để suy ra cân nặng.
- Đánh giá tốc độ phát triển của thai nhi: Theo dõi sự phát triển của não bộ và hộp sọ có đạt chuẩn hay không.
- Dự đoán khả năng sinh thường: BPD quá lớn có thể khiến mẹ gặp khó khăn khi sinh thường.
Khi nào có thể đo được đường kính lưỡng đỉnh?
Thời điểm tốt nhất để đo đường kính lưỡng đỉnh là từ tuần thai thứ 13 đến khoảng tuần thứ 20. Đây là giai đoạn đầu của thai kỳ, khi hộp sọ của thai nhi đang phát triển rất nhanh và có hình dạng tương đối đều, giúp kết quả đo đạt độ chính xác cao nhất.
Nếu để thai lớn hơn mới đo, độ chính xác sẽ giảm đi do hộp sọ của bé cứng hơn, có thể bị biến dạng nhẹ do tư thế hoặc do chèn ép trong buồng tử cung, khiến việc định vị chính xác mặt cắt lớn nhất trở nên khó khăn hơn.
Đường kính lưỡng đỉnh bao nhiêu là bình thường?
Theo các nghiên cứu và bảng chuẩn y khoa, đường kính lưỡng đỉnh (BPD) trung bình của thai nhi trong suốt thai kỳ (từ tuần 13 đến tuần 40) dao động trong khoảng 88 – 100mm, với mức trung bình vào khoảng 94mm.
Tuy nhiên, để đánh giá một cách chi tiết và cụ thể hơn, bác sĩ sẽ so sánh BPD của thai nhi với bảng chuẩn theo từng tuần tuổi. Dưới đây là bảng tham khảo chỉ số đường kính lưỡng đỉnh chuẩn theo tuần thai:
Bảng chuẩn đường kính lưỡng đỉnh theo tuần thai
| Tuổi thai (tuần) | Đường kính lưỡng đỉnh (mm) | Tuổi thai (tuần) | Đường kính lưỡng đỉnh (mm) |
|---|---|---|---|
| 13 | 21 | 27 | 68 |
| 14 | 25 | 28 | 71 |
| 15 | 29 | 29 | 73 |
| 16 | 32 | 30 | 76 |
| 17 | 36 | 31 | 78 |
| 18 | 39 | 32 | 81 |
| 19 | 43 | 33 | 83 |
| 20 | 46 | 34 | 85 |
| 21 | 50 | 35 | 87 |
| 22 | 53 | 36 | 89 |
| 23 | 56 | 37 | 90 |
| 24 | 59 | 38 | 92 |
| 25 | 62 | 39 | 93 |
| 26 | 65 | 40 | 94 |
Lưu ý: Bảng trên chỉ mang tính chất tham khảo. Mỗi thai nhi là một cá thể riêng biệt, có tốc độ phát triển khác nhau. Việc đánh giá thai nhi có phát triển bình thường hay không cần dựa trên tổng hợp nhiều chỉ số, không chỉ riêng BPD.
Giải mã kết quả: BPD cao hay thấp có sao không?
Có thể bạn quan tâm: Cách Tiêu Sữa Nhanh Khi Cai Sữa: 8 Biện Pháp An Toàn Cho Mẹ
BPD thấp hơn chuẩn
Nếu đường kính lưỡng đỉnh của thai nhi thấp hơn so với mức trung bình của cùng tuần tuổi, có thể xuất phát từ một số nguyên nhân:
- Thai nhi chậm phát triển trong tử cung (IUGR): Thai nhi không nhận đủ chất dinh dưỡng và oxy để phát triển toàn diện.
- Hộp sọ thai nhi có hình dạng bất thường: Ví dụ như đầu phẳng hơn so với bình thường.
- Sai lệch trong việc xác định tuổi thai: Nếu mẹ bầu không nhớ rõ ngày kinh cuối hoặc chu kỳ kinh nguyệt không đều, bác sĩ có thể ước tính sai tuổi thai.
BPD cao hơn chuẩn
Trái lại, nếu đường kính lưỡng đỉnh lớn hơn mức chuẩn, mẹ bầu cần lưu ý những điều sau:
- Thai nhi có đầu lớn: Điều này có thể khiến mẹ gặp khó khăn khi sinh thường, đặc biệt là với những mẹ sinh con so. Bác sĩ có thể cân nhắc phương án sinh mổ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
- Tiểu đường thai kỳ: Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến thai nhi phát triển quá mức, đặc biệt là ở phần đầu và vai. Nếu mẹ có nguy cơ cao hoặc đã được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ, cần theo dõi và kiểm soát đường huyết chặt chẽ.
- Di truyền: Nếu bố mẹ có đầu to, thai nhi cũng có thể di truyền đặc điểm này.
Khi nào cần lo lắng?
Bác sĩ sẽ không chỉ dựa vào một mình chỉ số đường kính lưỡng đỉnh để đưa ra chẩn đoán. Họ sẽ kết hợp với các chỉ số khác như:
- Chiều dài xương đùi (FL)
- Chiều dài xương cánh tay (HL)
- Chu vi vòng bụng (AC)
- Chu vi vòng đầu (HC)
Nếu chỉ số BPD nằm ngoài giới hạn bình thường, bác sĩ có thể yêu cầu mẹ siêu âm lại hoặc thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hơn như xét nghiệm máu, chọc ối để kiểm tra DNA, nhằm loại trừ các dị tật bẩm sinh hoặc các vấn đề về sức khỏe của thai nhi.
Cách tính cân nặng thai nhi dựa trên đường kính lưỡng đỉnh
Một trong những ứng dụng thiết thực nhất của đường kính lưỡng đỉnh là giúp ước lượng cân nặng thai nhi. Dưới đây là 2 công thức tính toán phổ biến mà các bác sĩ thường sử dụng:
Công thức 1: Công thức đơn giản, nhanh gọn
Có thể bạn quan tâm: 10+ Ý Tưởng Vẽ Tranh Trung Thu Đẹp Nhất Cho Bé Yêu
Trọng lượng (gam) = [BPD (mm) – 60] x 100
Ví dụ minh họa: Nếu BPD của thai nhi là 90mm, thì cân nặng ước tính sẽ là: (90 – 60) x 100 = 3000g (tức 3kg).
Công thức 2: Công thức chính xác hơn
Trọng lượng (gam) = 88.69 x BPD (mm) – 5062
Ví dụ minh họa: Với BPD = 90mm, cân nặng ước tính sẽ là: 88.69 x 90 – 5062 = 2920g.
Lưu ý: Các công thức trên chỉ mang tính chất ước lượng. Cân nặng thực tế của bé khi sinh có thể chênh lệch so với kết quả tính toán. Tuy nhiên, những con số này vẫn rất hữu ích để mẹ bầu hình dung được kích thước và trọng lượng của con yêu.
Làm thế nào để đường kính lưỡng đỉnh phát triển bình thường?
Có thể bạn quan tâm: Con Trai Sinh Năm 2023 Đặt Tên Gì Để Vừa Hay Vừa Hợp Phong Thủy?
Để thai nhi phát triển toàn diện, trong đó có sự phát triển tốt của hộp sọ và não bộ (thể hiện qua chỉ số BPD), mẹ bầu cần đặc biệt chú trọng đến chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh.
1. Dinh dưỡng cân đối, đầy đủ
Mẹ bầu cần đảm bảo ăn đủ 4 nhóm chất thiết yếu: chất đạm, tinh bột, chất béo, và vitamin – khoáng chất (rau củ quả). Trong đó, cần đặc biệt tăng cường chất đạm để hỗ trợ sự phát triển của tế bào não và xương.
Nguồn thực phẩm giàu chất đạm tốt cho mẹ bầu:
- Thủy hải sản: Tôm, cua, cá (đặc biệt là cá béo như cá hồi, cá ngừ) – cung cấp protein, canxi, DHA.
- Thịt: Thịt bò, thịt gà, thịt lợn nạc.
- Trứng: Trứng gà, trứng vịt.
- Sữa và các sản phẩm từ sữa: Sữa bầu, sữa chua, phô mai.
2. Bổ sung vi chất thiết yếu
- Sắt: Phòng ngừa thiếu máu do thiếu sắt, giúp thai nhi phát triển khỏe mạnh. Mẹ có thể bổ sung sắt thông qua các thực phẩm như thịt đỏ, gan, rau xanh đậm, hoặc dùng viên sắt theo chỉ định của bác sĩ.
- Canxi: Giúp thai nhi phát triển xương, răng, chiều cao, đồng thời ngăn ngừa loãng xương cho mẹ. Nguồn canxi tốt: sữa, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương, rau cải xanh.
- Axit folic: Bắt buộc trong 3 tháng đầu để phòng dị tật ống thần kinh.
- DHA và Omega-3: Tốt cho sự phát triển não bộ và thị giác của thai nhi.
- Vitamin tổng hợp cho bà bầu: Giúp cơ thể mẹ khỏe mạnh, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng tăng cao.
3. Khám thai định kỳ đầy đủ
Việc khám thai định kỳ giúp bác sĩ theo dõi sát sao sự phát triển của thai nhi, phát hiện sớm các bất thường (bao gồm cả chỉ số BPD), từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời. Mẹ bầu nên tuân thủ lịch khám theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa.
4. Tiêm phòng uốn ván
Theo khuyến cáo, mẹ bầu nên tiêm 2 mũi uốn ván, bắt đầu từ tuần thai thứ 20 trở lên. Mũi thứ 2 cách mũi thứ nhất tối thiểu 1 tháng và phải tiêm trước thời điểm sinh tối thiểu 1 tháng. Việc tiêm phòng này giúp bảo vệ cả mẹ và bé khỏi nguy cơ mắc bệnh uốn ván.
5. Lối sống lành mạnh
- Ngủ đủ giấc: 7-9 tiếng mỗi ngày.
- Tập thể dục nhẹ nhàng: Đi bộ, yoga cho bà bầu.
- Tránh xa rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.
- Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng, stress.
Tầm quan trọng của đường kính lưỡng đỉnh trong việc dự đoán phương thức sinh
Đường kính lưỡng đỉnh là một trong những yếu tố then chốt giúp bác sĩ đánh giá khả năng sinh thường của mẹ bầu. Nếu BPD quá lớn, đặc biệt là kết hợp với các chỉ số khác như chu vi vòng bụng hoặc chiều dài xương đùi cũng lớn, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định sinh mổ. Điều này nhằm tránh các biến chứng trong quá trình chuyển dạ như:
- Kẹt vai, kẹt đầu: Khi đầu bé to hơn khung chậu của mẹ.
- Chuyển dạ kéo dài: Do đầu bé khó đi qua khung chậu.
- Nguy cơ tổn thương cho mẹ và bé.
Tuy nhiên, quyết định sinh thường hay sinh mổ không chỉ dựa vào BPD mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như:
- Kích thước và hình dạng khung chậu của mẹ.
- Tư thế của thai nhi.
- Tình trạng sức khỏe của mẹ (có mắc các bệnh lý như tiểu đường, tiền sản giật hay không).
- Kinh nghiệm của người đỡ đẻ.
Kết luận
Đường kính lưỡng đỉnh là một chỉ số cực kỳ quan trọng trong quá trình siêu âm thai, giúp mẹ và bác sĩ theo dõi sát sao sự phát triển của thai nhi, đặc biệt là sự phát triển của não bộ và hộp sọ. Việc hiểu rõ về chỉ số này, biết cách theo dõi và chăm sóc sức khỏe thai kỳ đúng cách sẽ giúp mẹ bầu an tâm hơn trong suốt hành trình mang thai và chuẩn bị cho một ca sinh nở an toàn, thuận lợi.
Nếu mẹ bầu có bất kỳ thắc mắc nào về chỉ số đường kính lưỡng đỉnh hoặc các chỉ số siêu âm khác, đừng ngần ngại trao đổi trực tiếp với bác sĩ sản khoa để được tư vấn, giải đáp cụ thể và chính xác nhất. Hãy luôn đồng hành cùng vihema.com để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về sức khỏe, dinh dưỡng và chăm sóc mẹ và bé trong suốt thai kỳ và sau sinh.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Vihema
