Vẽ tranh phong cảnh có người là một trong những chủ đề nghệ thuật hấp dẫn, kết hợp giữa vẻ đẹp của thiên nhiên và sinh động của con người. Dù bạn đang tìm kiếm một sở thích thư giãn, muốn cải thiện kỹ năng vẽ, hay đơn giản là muốn lưu giữ những khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống, việc học cách vẽ tranh phong cảnh có người sẽ mang lại nhiều niềm vui và sự thỏa mãn. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn toàn diện, chi tiết từng bước, giúp bạn tự tin bắt đầu hành trình sáng tạo nghệ thuật này.
Tổng quan về tranh phong cảnh có người
Tranh phong cảnh có người là thể loại hội họa kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên (hoặc nhân tạo) với hình ảnh con người. Đây là một cách tuyệt vời để kể chuyện, thể hiện cảm xúc, hoặc đơn giản là ghi lại vẻ đẹp của những khoảnh khắc đời thường. Khác với tranh phong cảnh thuần túy chỉ tập trung vào thiên nhiên, hay tranh chân dung chỉ tập trung vào con người, thể loại này đòi hỏi người vẽ phải hiểu được mối quan hệ hài hòa giữa hai yếu tố này.
Tại sao nên học vẽ tranh phong cảnh có người?
- Phát triển toàn diện kỹ năng: Bạn sẽ học được cách vẽ cả cảnh vật (cây, núi, nước, bầu trời) và con người (hình thể, tư thế, biểu cảm).
- Tăng khả năng quan sát: Việc vẽ đòi hỏi bạn phải quan sát kỹ lưỡng ánh sáng, bóng đổ, tỷ lệ, và cách các yếu tố trong một khung cảnh tương tác với nhau.
- Thể hiện câu chuyện: Một bức tranh phong cảnh có người có thể kể một câu chuyện, truyền tải cảm xúc, hoặc phản ánh một khoảnh khắc trong cuộc sống.
- Thư giãn và sáng tạo: Đây là một hoạt động nghệ thuật giúp giảm stress, kích thích tư duy sáng tạo và mang lại cảm giác thành tựu.
Chuẩn bị dụng cụ cần thiết
Trước khi bắt tay vào vẽ, việc chuẩn bị dụng cụ phù hợp là bước đầu tiên quan trọng. Dưới đây là danh sách các dụng cụ cơ bản cho người mới bắt đầu:
Dụng cụ vẽ cơ bản
- Giấy vẽ: Tùy vào chất liệu bạn muốn sử dụng (bút chì, bút bi, màu nước, màu sáp…) mà chọn loại giấy phù hợp. Giấy vẽ chì thường có bề mặt nhám nhẹ để bám bút tốt. Giấy vẽ màu nước cần dày và có khả năng chịu ẩm.
- Bút chì: Nên có nhiều độ cứng khác nhau (HB, 2B, 4B, 6B…). Bút chì cứng (HB) dùng để phác thảo sơ bộ, bút chì mềm (2B, 4B, 6B) dùng để tô đậm, tạo bóng.
- Tẩy: Tẩy mềm để xóa nhẹ, tẩy cứng để xóa mạnh. Tẩy gôm dẻo (kneaded eraser) rất hữu ích để làm sáng các vùng nhỏ mà không làm rách giấy.
- Tẩy chì: Dùng để làm sạch các vết bẩn trên giấy.
- Giấy nháp: Dùng để tập phác thảo, thử nghiệm ý tưởng.
- Thước kẻ: Dùng để vẽ các đường thẳng, đặc biệt hữu ích khi xác định đường chân trời hoặc các yếu tố kiến trúc.
- Compa (tùy chọn): Dùng để vẽ các hình tròn, cung tròn.
Dụng cụ màu (tùy theo sở thích)
- Bút chì màu: Dễ sử dụng, phù hợp cho người mới bắt đầu. Có loại có độ bám tốt, dễ pha trộn.
- Màu nước: Mang lại vẻ đẹp trong trẻo, tự nhiên. Cần có cọ vẽ, nước, và bảng pha màu.
- Màu sáp dầu (Pastel): Màu sắc tươi sáng, dễ thao tác, tạo hiệu ứng mềm mại.
- Màu Acrylic: Dễ khô, có thể vẽ trên nhiều chất liệu, tạo hiệu ứng mạnh mẽ.
- Màu dầu (Oil): Truyền thống, có thời gian khô lâu, cho phép pha trộn và chỉnh sửa lâu dài.
Dụng cụ hỗ trợ khác
- Giá vẽ (easel): Giúp bạn vẽ ở tư thế thoải mái, đặc biệt khi vẽ tranh lớn.
- Bảng vẽ (drawing board): Dùng để đặt giấy lên khi vẽ, đặc biệt khi vẽ ngoài trời.
- Hộp bút: Để đựng các loại bút chì, bút màu.
- Khăn lau: Dùng để lau cọ (nếu dùng màu nước hoặc acrylic) hoặc lau tay.
- Máy ảnh hoặc điện thoại (tùy chọn): Dùng để chụp lại khung cảnh bạn muốn vẽ, hoặc chụp lại quá trình vẽ để theo dõi tiến độ.
Bố cục và quy tắc vàng trong tranh phong cảnh có người
Bố cục là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của một bức tranh. Một bố cục tốt sẽ hướng dẫn mắt người xem qua bức tranh một cách tự nhiên và tạo ra sự cân bằng, hài hòa.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Dạy Bé Học Chữ Cái Tiếng Việt: 5 Phương Pháp Hiệu Quả Cho Trẻ 3 Tuổi
Quy tắc một phần ba (Rule of Thirds)
Đây là quy tắc cơ bản và hiệu quả nhất trong bố cục. Hãy tưởng tượng chia bức tranh thành 9 ô vuông bằng nhau bằng cách vẽ 2 đường thẳng dọc và 2 đường thẳng ngang. Các điểm giao nhau của các đường này (gọi là “điểm mạnh”) là nơi lý tưởng để đặt các yếu tố quan trọng như nhân vật chính, điểm nhấn của cảnh vật, hoặc đường chân trời.
- Ví dụ: Nếu bạn vẽ một người đang đi dạo trên bãi biển, hãy đặt người đó ở một trong bốn điểm mạnh, chứ không phải chính giữa bức tranh. Đường chân trời cũng nên nằm ở đường ngang trên hoặc dưới, chứ không nên nằm ở giữa.
Đường chân trời
Đường chân trời (horizon line) là nơi bầu trời gặp đất hoặc nước. Vị trí của nó ảnh hưởng lớn đến cảm giác không gian trong tranh.
- Đặt cao: Khi đường chân trời ở cao, phần đất chiếm ưu thế, tạo cảm giác gần gũi, thân thuộc với các chi tiết trên mặt đất.
- Đặt thấp: Khi đường chân trời ở thấp, phần bầu trời chiếm ưu thế, tạo cảm giác rộng lớn, bao la. Điều này rất phù hợp khi bạn muốn nhấn mạnh vẻ đẹp của bầu trời, mây, hoặc ánh sáng.
Tỷ lệ và phối cảnh
Tỷ lệ giữa nhân vật và cảnh vật là yếu tố quyết định tính chân thực của bức tranh.
- Tỷ lệ cơ bản: Một người trưởng thành trung bình cao khoảng 7-8 đầu. Khi đứng gần, họ sẽ lớn hơn; khi đứng xa, họ sẽ nhỏ hơn.
- Phối cảnh một điểm: Dùng khi nhìn thẳng vào một mặt phẳng (ví dụ: một con đường thẳng dẫn về phía trước). Các đường song song sẽ hội tụ tại một điểm trên đường chân trời.
- Phối cảnh hai điểm: Dùng khi nhìn một góc của một khối (ví dụ: một ngôi nhà). Có hai điểm tụ trên đường chân trời.
- Phối cảnh không khí: Dùng màu sắc và độ tương phản để tạo chiều sâu. Các vật ở xa thường có màu nhạt hơn, tương phản yếu hơn, và chi tiết mờ hơn so với các vật ở gần.
Cân bằng thị giác
Sự cân bằng không có nghĩa là đối xứng hoàn hảo. Bạn có thể tạo cân bằng bằng cách đặt một yếu tố lớn ở một bên và nhiều yếu tố nhỏ ở bên kia, hoặc bằng cách sử dụng màu sắc, ánh sáng, bóng tối để tạo ra sự đối trọng.
Hướng dẫn vẽ chi tiết từng bước
Bây giờ, hãy cùng thực hiện một bức tranh phong cảnh có người theo từng bước cụ thể. Chúng ta sẽ vẽ một bức tranh đơn giản: một người đang ngồi câu cá bên bờ hồ.
Bước 1: Phác thảo bố cục tổng thể
- Vẽ khung tranh: Xác định kích thước và hình dạng của bức tranh trên giấy.
- Xác định đường chân trời: Dùng bút chì nhẹ (HB), vẽ một đường ngang ở khoảng 1/3 từ dưới lên (để dành phần lớn diện tích cho bầu trời và hồ nước).
- Chia khung theo quy tắc một phần ba: Vẽ 2 đường dọc chia khung tranh thành 3 phần. Xác định các điểm mạnh.
- Phác thảo hình khối lớn:
- Vẽ một hình elip hoặc hình chữ nhật nằm ngang để đại diện cho mặt hồ (đặt ở dưới, gần đường chân trời).
- Vẽ các hình dạng đơn giản cho các ngọn núi hoặc đồi ở phía xa (đặt ở trên, gần đường chân trời).
- Vẽ một hình chữ nhật hoặc hình thang để đại diện cho thân người (đặt ở một trong các điểm mạnh, gần bờ hồ).
- Vẽ một hình tròn nhỏ cho đầu người.
- Vẽ các đường thẳng đơn giản cho tay, chân, và cần câu.
Lưu ý: Ở bước này, hãy dùng nét nhẹ, chỉ để định hình. Đừng lo lắng về chi tiết.
Bước 2: Vẽ chi tiết phong cảnh
- Vẽ mặt nước:
- Dựa vào hình elip đã phác, vẽ các đường cong nhẹ để tạo sóng hoặc gợn nước.
- Vẽ phản chiếu (reflection) của các ngọn núi và bầu trời trên mặt nước. Phản chiếu thường mờ hơn và ngắn hơn so với vật thật.
- Vẽ bầu trời:
- Vẽ các đám mây bằng các đường cong mềm mại, không quá cứng nhắc.
- Xác định nguồn sáng (ví dụ: mặt trời ở phía sau bạn). Điều này sẽ quyết định hướng của bóng đổ.
- Vẽ các yếu tố phụ:
- Vẽ vài ngọn cỏ, bụi cây nhỏ ở bờ hồ để tạo độ tự nhiên.
- Vẽ một vài hòn đá hoặc khúc gỗ nhỏ.
Bước 3: Vẽ chi tiết nhân vật
- Tạo tỷ lệ cơ thể cơ bản:
- Từ hình tròn đã vẽ, hãy tưởng tượng một người đang ngồi. Vẽ các đường guideline để xác định vai, khuỷu tay, gối.
- Vẽ khuôn mặt (tùy chọn, có thể đơn giản hóa):
- Vẽ một đường dọc qua giữa hình tròn (đường giữa mặt).
- Vẽ một đường ngang ở giữa để xác định vị trí mắt.
- Vẽ mắt, mũi, miệng đơn giản. Nếu nhân vật ở xa hoặc quay lưng, có thể bỏ qua chi tiết khuôn mặt.
- Vẽ trang phục:
- Dựa vào hình khối đã phác, vẽ áo, quần. Hãy chú ý đến nếp gấp của vải, đặc biệt ở khuỷu tay, đầu gối, và eo.
- Vẽ tay và cần câu:
- Vẽ cánh tay duỗi ra, cầm cần câu. Cần câu có thể là một đường thẳng hoặc cong nhẹ.
- Vẽ dây câu buông xuống mặt nước.
- Vẽ chân:
- Vẽ hai chân buông thõng hoặc co lại tùy theo tư thế ngồi.
Bước 4: Tạo ánh sáng, bóng đổ và khối lượng
Đây là bước quan trọng để làm cho bức tranh có chiều sâu và chân thực.
- Xác định nguồn sáng: Giả sử ánh sáng coming from phía trên bên phải.
- Tạo bóng đổ:
- Bóng đổ cast shadow: Vẽ bóng đổ của nhân vật, cần câu, và các vật thể khác lên mặt đất hoặc mặt nước. Bóng đổ thường có hình dạng kéo dài, mờ dần về phía xa.
- Bóng đổ form shadow: Vẽ các vùng tối trên chính các vật thể để tạo khối. Ví dụ: bên trái của khuôn mặt, tay, thân người sẽ tối hơn nếu ánh sáng coming from bên phải.
- Tạo khối cho phong cảnh:
- Các ngọn núi ở xa có thể có bóng đổ ở một bên.
- Các đám mây có thể có vùng sáng (đỉnh mây) và vùng tối (dưới mây).
- Mặt nước có thể có các vùng sáng (phản chiếu ánh sáng) và vùng tối (bóng của các vật thể).
Bước 5: Thêm chi tiết và hoàn thiện
- Làm đậm các nét chính: Dùng bút chì mềm (2B, 4B) để làm đậm các đường viền chính, các chi tiết quan trọng.
- Làm mờ hoặc xóa các nét phác thảo: Dùng tẩy gôm dẻo để làm mờ các nét phác thảo không cần thiết, hoặc xóa hoàn toàn nếu chúng đã bị che khuất bởi các lớp màu/detail.
- Thêm chi tiết nhỏ: Vẽ các chi tiết như các sợi chỉ câu, các vảy cá (nếu có), các bọt nước, các chi tiết trên trang phục.
- Kiểm tra tổng thể: Lùi ra xa một chút để nhìn toàn bộ bức tranh. Kiểm tra xem có điểm nào mất cân đối, có chi tiết nào thừa hay thiếu không.
Các kỹ thuật vẽ nhân vật trong phong cảnh
Kỹ thuật phác thảo nhanh (Gesture Drawing)
Khi vẽ nhân vật trong phong cảnh, đặc biệt là những nhân vật đang chuyển động hoặc ở xa, kỹ thuật phác thảo nhanh rất hữu ích. Hãy dùng các nét vẽ nhanh, phóng khoáng để bắt lấy tư thế và động tác của nhân vật, thay vì vẽ chi tiết từng bộ phận.
Kỹ thuật “Silhouette”
Vẽ nhân vật dưới dạng một hình khối tối (silhouette) là một cách hiệu quả để tạo điểm nhấn và làm cho nhân vật nổi bật trên nền sáng (ví dụ: nhân vật đứng trước hoàng hôn). Kỹ thuật này tập trung vào hình dạng tổng thể thay vì chi tiết.
Kỹ thuật phối hợp tỷ lệ
Luôn luôn so sánh tỷ lệ của nhân vật với các yếu tố xung quanh. Một cách đơn giản là dùng bút chì để đo: Đặt bút chì ở đầu ngón tay, nhắm một mắt, và dùng ngón tay để “đo” chiều cao của nhân vật so với chiều cao của một ngọn cây, một ngôi nhà, hoặc chiều rộng của mặt hồ.
Có thể bạn quan tâm: Tẩy Tế Bào Chết Mặt Mấy Lần 1 Tuần Là Đủ Để Da Sáng Khỏe?
Các phong cách vẽ tranh phong cảnh có người phổ biến
Phong cách hiện thực (Realism)
- Đặc điểm: Cố gắng tái hiện thế giới một cách chân thực nhất có thể, với tỷ lệ chính xác, ánh sáng bóng đổ tự nhiên, và chi tiết tỉ mỉ.
- Kỹ thuật: Thường dùng bút chì, màu sơn dầu, hoặc màu acrylic. Cần có kiến thức vững về nhân trắc học, phối cảnh, và ánh sáng.
- Phù hợp với: Những ai yêu thích sự chính xác, chi tiết, và muốn tạo ra những bức tranh giống như ảnh chụp.
Phong cách ấn tượng (Impressionism)
- Đặc điểm: Tập trung vào cảm nhận ánh sáng và màu sắc hơn là chi tiết chính xác. Các nét vẽ thường rời rạc, màu sắc được pha trộn trực tiếp trên canvas.
- Kỹ thuật: Thường dùng màu sơn dầu hoặc màu nước. Dùng cọ to, vẽ nhanh để bắt lấy khoảnh khắc.
- Phù hợp với: Những ai yêu thích màu sắc, cảm xúc, và muốn thể hiện cái nhìn chủ quan về thế giới.
Phong cách tối giản (Minimalism)
- Đặc điểm: Dùng ít chi tiết, ít màu sắc, tập trung vào hình khối và không gian âm. Tạo ra sự thanh tao, giản dị.
- Kỹ thuật: Có thể dùng bút chì, bút bi, hoặc màu nước loãng. Cần có sự tinh tế trong việc lựa chọn chi tiết nào giữ lại, chi tiết nào bỏ đi.
- Phù hợp với: Những ai yêu thích sự đơn giản, tinh tế, và muốn truyền tải thông điệp một cách trực tiếp.
Phong cách truyện tranh/hoạt hình (Cartoon/Animation Style)
- Đặc điểm: Nhân vật và cảnh vật được cách điệu hóa, phóng đại các đặc điểm để tạo sự vui nhộn, dễ thương, hoặc biểu cảm.
- Kỹ thuật: Thường dùng bút mực, bút bi, hoặc phần mềm đồ họa. Cần có kiến thức về tạo hình nhân vật và biểu cảm.
- Phù hợp với: Những ai yêu thích sự sáng tạo, vui nhộn, và muốn tạo ra các nhân vật mang tính biểu tượng.
Mẹo và lưu ý khi vẽ tranh phong cảnh có người
Có thể bạn quan tâm: Sữa Aptamil Úc Cho Trẻ Sơ Sinh: Đánh Giá Chi Tiết Và So Sánh
- Bắt đầu từ đơn giản: Đừng cố gắng vẽ một bức tranh phức tạp ngay từ đầu. Hãy bắt đầu với các hình khối đơn giản, các tư thế cơ bản.
- Quan sát thực tế: Hãy ra ngoài, tìm một khung cảnh đẹp, và vẽ trực tiếp (plein air). Việc quan sát ánh sáng, bóng đổ, và màu sắc thực tế sẽ giúp bạn học được rất nhiều.
- Sử dụng tham khảo: Nếu không thể vẽ trực tiếp, hãy dùng ảnh tham khảo. Tuy nhiên, hãy cố gắng hiểu và diễn giải lại thay vì sao chép hoàn toàn.
- Tập trung vào ánh sáng: Ánh sáng là yếu tố quyết định hình dạng, màu sắc, và không khí của bức tranh. Hãy luôn tự hỏi: “Ánh sáng coming from đâu? Bóng đổ sẽ ở đâu?”
- Đừng sợ sai: Vẽ là quá trình thử nghiệm. Hãy dùng tẩy, hãy vẽ lại, hãy chấp nhận rằng những bức vẽ đầu tiên có thể không hoàn hảo.
- Thực hành thường xuyên: Như bất kỳ kỹ năng nào khác, vẽ cũng cần luyện tập đều đặn. Dành ra 15-30 phút mỗi ngày để vẽ phác thảo là một thói quen tuyệt vời.
- Học hỏi từ các họa sĩ khác: Xem tranh của các họa sĩ bạn ngưỡng mộ, phân tích cách họ xử lý ánh sáng, bố cục, và màu sắc.
- Thử nghiệm chất liệu: Đừng giới hạn bản thân ở một chất liệu duy nhất. Hãy thử nghiệm với bút chì, màu nước, màu sáp, pastel… để tìm ra chất liệu phù hợp nhất với phong cách của bạn.
Những sai lầm phổ biến và cách khắc phục
Nhân vật quá lớn hoặc quá nhỏ so với cảnh vật:
- Nguyên nhân: Không quan sát tỷ lệ thực tế, hoặc không dùng kỹ thuật đo lường.
- Khắc phục: Dùng bút chì để đo tỷ lệ, hoặc so sánh nhân vật với các vật thể có kích thước biết trước trong cảnh (cây, nhà, xe…).
Bóng đổ không nhất quán:
- Nguyên nhân: Không xác định rõ nguồn sáng, hoặc vẽ bóng đổ theo cảm tính.
- Khắc phục: Luôn xác định rõ hướng ánh sáng trước khi vẽ. Hãy tưởng tượng một tia sáng coming from một điểm, và bóng đổ sẽ nằm ở phía đối diện.
Phong cảnh và nhân vật tách biệt, không hòa hợp:
- Nguyên nhân: Không tạo sự kết nối giữa người và cảnh (ví dụ: không có bóng đổ của người lên mặt đất, không có ánh sáng phản chiếu lên người).
- Khắc phục: Hãy nghĩ đến nhân vật như một phần của cảnh vật. Ánh sáng, bóng đổ, và màu sắc của nhân vật phải chịu ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh.
Quá chú trọng vào chi tiết, bỏ qua bố cục:
- Nguyên nhân: Mải mê vẽ chi tiết mà quên mất bức tranh tổng thể.
- Khắc phục: Luôn kiểm tra bố cục ở các giai đoạn: phác thảo, vẽ chi tiết, hoàn thiện. Hãy lùi ra xa để nhìn tổng thể.
Sợ dùng màu đen:
Những Mẹo Vẽ Tranh Phong Cảnh Có Người Có thể bạn quan tâm: 100 Gợi Ý Đặt Tên Con Trai Họ Đặng Hay, Ý Nghĩa, Hợp Phong Thủy Năm 2020
- Nguyên nhân: Sợ tranh bị “cứng” hoặc “chết”.
- Khắc phục: Màu đen rất cần thiết để tạo độ sâu, độ tương phản, và làm nổi bật các vùng sáng. Hãy dùng màu đen một cách khéo léo, kết hợp với các màu trung tính khác.
Lời kết
Vẽ tranh phong cảnh có người là một hành trình thú vị, kết hợp giữa sự quan sát tinh tế, kỹ năng vẽ cơ bản, và trí tưởng tượng sáng tạo. Không có con đường tắt nào để trở thành một họa sĩ giỏi, nhưng với sự kiên nhẫn, thực hành đều đặn, và niềm yêu thích nghệ thuật, bạn chắc chắn sẽ tiến bộ từng ngày.
Hãy bắt đầu từ những bước đơn giản nhất, đừng ngại thử nghiệm, và quan trọng nhất là hãy tận hưởng quá trình sáng tạo. Mỗi bức tranh bạn vẽ, dù lớn hay nhỏ, đều là một bước tiến trên con đường chinh phục nghệ thuật. Và nếu bạn đang tìm kiếm thêm nhiều kiến thức, kỹ năng, và cảm hứng trong cuộc sống, hãy ghé thăm vihema.com – nơi chia sẻ kiến thức đa lĩnh vực, giúp bạn nâng cao chất lượng cuộc sống và mở rộng tầm hiểu biết. Chúc bạn có những giờ phút vẽ tranh thật thư giãn và bổ ích!
Cập Nhật Lúc Tháng 12 29, 2025 by Đội Ngũ Vihema
