Gắt ngủ là hiện tượng phổ biến ở trẻ sơ sinh, khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng và mất phương hướng. Vậy cách chữa gắt ngủ ở trẻ sơ sinh nào là an toàn và hiệu quả? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về nguyên nhân, biểu hiện và các phương pháp điều trị được các chuyên gia nhi khoa khuyên dùng.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cháo Trứng Cho Bé Ăn Dặm 7 Tháng: Công Thức Chuẩn, Giàu Dinh Dưỡng
Tóm tắt các bước điều trị gắt ngủ ở trẻ sơ sinh
- Xác định nguyên nhân gây gắt ngủ (dạ dày ruột chưa hoàn thiện, trào ngược, dị ứng…)
- Áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà: vỗ ợ hơi, cho bé bú đúng tư thế, massage bụng
- Điều chỉnh chế độ ăn uống của mẹ (nếu đang cho con bú)
- Sử dụng các sản phẩm hỗ trợ (men vi sinh, nước muối sinh lý) theo chỉ định bác sĩ
- Theo dõi sát sao và đưa bé đi khám nếu có dấu hiệu nghiêm trọng
Hiểu rõ về hiện tượng gắt ngủ ở trẻ sơ sinh
Gắt ngủ, hay còn gọi là colic, là hiện tượng trẻ sơ sinh khóc nhiều và kéo dài mà không rõ nguyên nhân. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện tượng này ảnh hưởng đến khoảng 20-40% trẻ sơ sinh trong 3 tháng đầu đời.
Biểu hiện đặc trưng của gắt ngủ
Trẻ bị gắt ngủ thường có các dấu hiệu sau:
- Khóc liên tục từ 3 giờ trở lên
- Khóc vào một thời điểm cố định trong ngày (thường là buổi chiều hoặc tối)
- Mặt đỏ bừng, chân tay co lại
- Bụng căng cứng
- Khó dỗ dành, không dễ dàng nín khóc
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Trẻ sốt trên 38°C
- Nôn trớ nhiều lần trong ngày
- Tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài
- Không tăng cân hoặc sụt cân
- Khóc thét, khóc khác thường
- Bú kém hoặc bỏ bú
Nguyên nhân gây gắt ngủ ở trẻ sơ sinh
Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện
Theo các chuyên gia nhi khoa, hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh còn non yếu là nguyên nhân chính gây gắt ngủ. Dạ dày của trẻ chỉ bằng nắm tay, các enzyme tiêu hóa chưa phát triển đầy đủ, dẫn đến việc tiêu hóa thức ăn gặp khó khăn.
Trào ngược dạ dày thực quản
Hiện tượng trào ngược xảy ra khi van nối giữa thực quản và dạ dày chưa hoàn thiện, khiến thức ăn và acid trào ngược lên trên. Điều này gây cảm giác khó chịu, ợ chua và gắt ngủ ở trẻ.
Dị ứng hoặc không dung nạp với protein sữa
Một số trẻ có thể bị dị ứng với protein trong sữa công thức hoặc qua sữa mẹ nếu mẹ ăn các sản phẩm từ sữa. Điều này gây rối loạn tiêu hóa và dẫn đến gắt ngủ.
Nuốt phải hơi khi bú
Trẻ có thể nuốt phải không khí khi bú bình hoặc bú mẹ không đúng tư thế, dẫn đến đầy hơi, chướng bụng và quấy khóc.
Có thể bạn quan tâm: Review Phòng Khám Bác Sĩ Hùng Tai Mũi Họng Đà Nẵng
Các biện pháp chăm sóc tại nhà
Vỗ ợ hơi đúng cách
Tư thế đứng:
- Đặt trẻ nằm sấp trên tay bạn
- Một tay đỡ ngực và đầu trẻ
- Dùng tay còn lại vỗ nhẹ vào lưng trẻ
Tư thế ngồi:
- Cho trẻ ngồi trên đùi bạn
- Một tay đỡ cằm và ngực trẻ
- Dùng tay còn lại vỗ nhẹ vào lưng
Tư thế nằm:
- Đặt trẻ nằm nghiêng
- Một tay đỡ ngực và bụng trẻ
- Dùng tay còn lại vỗ nhẹ vào lưng
Lưu ý: Vỗ ợ hơi sau mỗi lần bú, đặc biệt sau khi trẻ bú no.
Massage bụng cho trẻ
Các bước thực hiện:
- Rửa sạch tay và làm ấm tay
- Đặt trẻ nằm ngửa, nhẹ nhàng nâng hai chân lên cao
- Dùng tay vuốt theo chiều kim đồng hồ quanh rốn trẻ
- Thực hiện khoảng 5-10 phút mỗi lần
Lợi ích:
- Giúp khí trong bụng di chuyển và thoát ra ngoài
- Kích thích nhu động ruột
- Giảm cảm giác đầy hơi, chướng bụng
Tư thế cho bú đúng cách
Khi cho bú mẹ:
- Đầu trẻ cao hơn dạ dày
- Đảm bảo trẻ ngậm bắt vú đúng cách
- Tránh cho trẻ bú khi đang nằm ngửa
Khi cho bú bình:
- Giữ bình nghiêng để sữa luôn ngập núm vú
- Không để trẻ nằm bú một mình
- Chọn núm vú phù hợp với độ tuổi của trẻ
Điều chỉnh chế độ ăn uống của mẹ
Thực phẩm nên tránh
Nếu bạn đang cho con bú, nên hạn chế các thực phẩm sau:
- Sữa và các sản phẩm từ sữa: Có thể gây dị ứng cho trẻ
- Caffeine: Có trong cà phê, trà, sô cô la
- Thực phẩm cay nóng: Có thể làm tăng tiết acid dạ dày
- Đồ ăn nhiều dầu mỡ: Khó tiêu hóa, ảnh hưởng đến chất lượng sữa
Thực phẩm nên bổ sung
- Rau xanh và trái cây tươi: Cung cấp vitamin và khoáng chất
- Ngũ cốc nguyên hạt: Hỗ trợ tiêu hóa
- Nước lọc: Uống đủ 2-3 lít nước mỗi ngày
- Sữa dành cho mẹ bầu: Chọn loại không đường, ít béo
Sử dụng sản phẩm hỗ trợ
Men vi sinh (Probiotic)
Lợi ích:
- Cân bằng hệ vi sinh đường ruột
- Hỗ trợ tiêu hóa
- Tăng cường hệ miễn dịch
Cách dùng:
- Theo chỉ định của bác sĩ
- Pha với nước ấm hoặc trộn vào sữa
- Sử dụng đều đặn hàng ngày
Nước muối sinh lý
Công dụng:
- Làm sạch mũi, giúp trẻ dễ thở hơn
- Giảm nghẹt mũi do cảm cúm
Cách sử dụng:
- Nhỏ 1-2 giọt vào mỗi bên mũi
- Dùng dụng cụ hút mũi nhẹ nhàng
- Thực hiện trước khi cho trẻ bú
Các phương pháp dân gian an toàn
Tắm lá chè xanh
Công dụng:
- Diệt khuẩn, làm sạch da
- Giúp trẻ thư giãn, dễ ngủ hơn
Cách thực hiện:
- Dùng 1 nắm lá chè xanh tươi
- Rửa sạch, đun sôi với nước
- Pha loãng và tắm cho trẻ
Lưu ý: Không nên tắm quá thường xuyên, chỉ 2-3 lần/tuần.
Chườm ấm bụng
Cách làm:
- Dùng khăn sạch thấm nước ấm
- Vắt nhẹ và đắp lên bụng trẻ
- Thực hiện trong 5-10 phút
Tác dụng:
- Giảm co thắt ruột
- Làm dịu cơn đau bụng
- Giúp trẻ dễ chịu hơn
Phòng ngừa gắt ngủ ở trẻ sơ sinh
Có thể bạn quan tâm: Các Món Từ Thịt Bò Cho Bé: Công Thức Chi Tiết, Bổ Dưỡng Và Dễ Làm Cho Mọi Độ Tuổi
Thiết lập chế độ sinh hoạt đều đặn
- Cho trẻ bú đúng giờ
- Tạo thói quen ngủ đúng giờ
- Tránh để trẻ quá đói hoặc quá no
Tạo môi trường ngủ lý tưởng
- Phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát
- Ánh sáng vừa phải
- Tránh tiếng ồn lớn đột ngột
Theo dõi phản ứng của trẻ
- Ghi chép các biểu hiện của trẻ
- Nhận biết các thực phẩm gây dị ứng
- Điều chỉnh phương pháp chăm sóc phù hợp
Khi nào cần dùng thuốc?
Chỉ định của bác sĩ
Không tự ý dùng thuốc cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Các trường hợp có thể cần dùng thuốc:
- Trẻ bị trào ngược nặng
- Có dấu hiệu nhiễm trùng
- Dị ứng nghiêm trọng
Các loại thuốc thường dùng
- Thuốc kháng acid: Giảm trào ngược
- Thuốc chống dị ứng: Điều trị dị ứng protein sữa
- Thuốc giảm đau: Chỉ dùng trong trường hợp cần thiết
Chế độ dinh dưỡng cho trẻ bị gắt ngủ
Với trẻ bú mẹ hoàn toàn
- Mẹ cần ăn uống đầy đủ, tránh thực phẩm gây dị ứng
- Cho trẻ bú đúng cữ, không để trẻ quá đói
- Vỗ ợ hơi sau mỗi lần bú
Với trẻ bú sữa công thức
- Chọn loại sữa phù hợp với độ tuổi
- Pha sữa đúng tỷ lệ theo hướng dẫn
- Thử các loại sữa đặc biệt nếu trẻ bị dị ứng
Khi bắt đầu ăn dặm
- Bắt đầu từ 6 tháng tuổi
- Cho ăn từ ít đến nhiều
- Theo dõi phản ứng của trẻ với từng loại thực phẩm mới
Theo dõi sự phát triển của trẻ
Các mốc phát triển cần lưu ý
- 1 tháng: Biết cười phản xạ
- 2 tháng: Biết theo dõi bằng mắt
- 3 tháng: Biết đưa tay lên miệng
- 4 tháng: Biết lật sấp
Khi nào cần lo lắng?
Có thể bạn quan tâm: Panthenol Có Dùng Được Cho Bà Bầu Không? Giải Đáp Từ Chuyên Gia
Đưa trẻ đi khám nếu:
- Không tăng cân trong 2 tuần liên tiếp
- Phát triển chậm so với các mốc chuẩn
- Thường xuyên quấy khóc, khó dỗ
- Có dấu hiệu bất thường khác
Lời khuyên từ chuyên gia
TS. BS Nguyễn Thị Thu Hằng – Chuyên khoa Nhi
“Cha mẹ cần bình tĩnh khi trẻ bị gắt ngủ. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường và sẽ tự hết khi trẻ lớn lên. Quan trọng là cần theo dõi sát sao, áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp và đưa trẻ đi khám khi cần thiết.”
BS. CKII Phạm Văn Huynh – Bệnh viện Nhi Đồng 1
“Không nên tự ý dùng thuốc hay các phương pháp dân gian không rõ nguồn gốc cho trẻ sơ sinh. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị đúng cách.”
Câu hỏi thường gặp
Gắt ngủ kéo dài bao lâu?
Thông thường, gắt ngủ sẽ giảm dần và hết hẳn khi trẻ được 3-4 tháng tuổi. Tuy nhiên, ở một số trẻ có thể kéo dài đến 6 tháng.
Có nên cho trẻ nằm nôi khi bị gắt ngủ?
Nên cho trẻ nằm nôi hoặc võng nhẹ để giúp trẻ cảm thấy an toàn và dễ ngủ hơn. Tuy nhiên, không nên để trẻ nằm nôi quá lâu.
Có thể phòng ngừa gắt ngủ không?
Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng có thể giảm thiểu bằng cách:
- Cho trẻ bú đúng cách
- Vỗ ợ hơi sau khi bú
- Massage bụng đều đặn
- Theo dõi chế độ ăn uống của mẹ
Kết luận
Gắt ngủ ở trẻ sơ sinh là hiện tượng phổ biến và thường tự hết theo thời gian. Việc áp dụng đúng cách chữa gắt ngủ ở trẻ sơ sinh sẽ giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn và giảm bớt lo lắng cho cha mẹ. Tuy nhiên, nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Hãy luôn đồng hành cùng Vihema để có thêm nhiều kiến thức chăm sóc mẹ và bé hữu ích.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 30, 2025 by Đội Ngũ Vihema
