Khi mang thai, hệ miễn dịch của người mẹ có sự thay đổi sinh lý tự nhiên để thích nghi với thai kỳ. Điều này khiến mẹ bầu trở nên dễ bị cảm lạnh, cúm và sốt hơn so với bình thường. Việc sốt khi mang thai không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ mà còn có thể tác động đến sự phát triển của thai nhi, đặc biệt trong ba tháng đầu – giai đoạn hình thành các cơ quan quan trọng. Hiểu được nỗi lo lắng này, bài viết cung cấp một hướng dẫn toàn diện và an toàn về cách hạ sốt cho mẹ bầu tại nhà, dựa trên các khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các tổ chức y tế uy tín khác.
Có thể bạn quan tâm: Vạch Báo Đầy Bỉm Huggies Ở Đâu? Hướng Dẫn Nhận Biết Và Cách Sử Dụng Hiệu Quả
Tổng Quan Về Sốt Ở Phụ Nữ Mang Thai
Sốt Khi Mang Thai Là Gì?
Sốt là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi có sự xâm nhập của vi khuẩn, virus hoặc khi cơ thể đang chống lại một bệnh lý nào đó. Nó được định nghĩa là thân nhiệt vượt quá 38°C (100.4°F) khi đo ở miệng. Đối với phụ nữ mang thai, do sự thay đổi nội tiết tố progesterone, thân nhiệt cơ bản thường cao hơn một chút so với người bình thường, dao động từ 36.9 – 37.2°C. Vì vậy, việc theo dõi nhiệt độ cơ thể một cách chính xác là rất cần thiết để phân biệt giữa thân nhiệt cao do thai kỳ và sốt thực sự.
Nguyên Nhân Gây Sốt Cho Mẹ Bầu
Có nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến sốt ở phụ nữ mang thai, bao gồm:
- Nhiễm trùng hô hấp: Cảm cúm, cảm lạnh, viêm họng, viêm phế quản là những nguyên nhân phổ biến nhất.
- Nhiễm trùng đường tiết niệu: Thai kỳ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu, có thể dẫn đến sốt nếu không được điều trị kịp thời.
- Nhiễm trùng khác: Viêm xoang, viêm tai giữa, hoặc các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, virus khác.
- Các bệnh lý khác: Một số rối loạn tự miễn hoặc bệnh lý khác cũng có thể gây sốt nhẹ.
Những Ảnh Hưởng Của Sốt Đến Mẹ Và Bé
Đối Với Mẹ
Sốt cao có thể gây ra các triệu chứng mệt mỏi, đau đầu, mất nước, và làm suy giảm sức khỏe tổng thể của người mẹ. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng nghỉ ngơi, ăn uống và duy trì một thai kỳ khỏe mạnh.
Đối Với Thai Nhi
Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Birth Defects Research, sốt cao trong tam cá nguyệt đầu tiên có thể làm tăng nhẹ nguy cơ dị tật ống thần kinh và các dị tật bẩm sinh khác ở thai nhi. Ngoài ra, sốt cao kéo dài trong thai kỳ cũng có thể làm tăng nguy cơ sinh non và tiền sản giật. Do đó, việc kiểm soát và hạ sốt kịp thời, an toàn là điều hết sức quan trọng.
Các Biện Pháp Vật Lý Hạ Sốt Cho Mẹ Bầu
Mặc Quần Áo Phù Hợp Với Thời Tiết
Việc lựa chọn trang phục khi bị sốt là một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Mẹ bầu không nên mặc quần áo quá dày hay quá mỏng. Mặc quá nhiều lớp quần áo sẽ cản trở việc tản nhiệt của cơ thể, khiến thân nhiệt tăng cao hơn và cảm thấy bức bối, khó chịu. Ngược lại, mặc quá ít có thể khiến mẹ cảm thấy ớn lạnh, dẫn đến co thắt mạch máu và làm tăng nhiệt độ cơ thể.
Có thể bạn quan tâm: Top 7 Loại Vitamin Tổng Hợp Cho Bà Bầu Tốt Nhất Được Chuyên Gia Khuyên Dùng
Giải pháp tốt nhất là mặc quần áo phù hợp với thời tiết và nhiệt độ phòng. Chọn những bộ quần áo rộng rãi, thoải mái, được làm từ chất liệu cotton thấm hút mồ hôi. Điều này giúp cơ thể dễ dàng trao đổi không khí, hỗ trợ quá trình thoát nhiệt tự nhiên.
Giữ Cho Không Khí Xung Quanh Mát Mẻ
Đây là biện pháp hạ sốt đơn giản và hiệu quả nhất. Mục tiêu là tạo ra một môi trường có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt của mẹ để hỗ trợ quá trình tản nhiệt.
- Tại nhà: Hãy mở cửa sổ để không khí được lưu thông. Nếu có điều kiện, bật quạt ở tốc độ vừa phải hoặc điều hòa ở nhiệt độ khoảng 26-28°C. Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào người.
- Ngoài trời: Nếu thời tiết mát mẻ, mẹ có thể ngồi nghỉ ngơi ở ban công hoặc khu vực có cây xanh để tận hưởng luồng gió tự nhiên.
Bổ Sung Nước Giúp Hạ Sốt Từ Bên Trong Cơ Thể
Sốt cao gây mất nước do cơ thể tăng tiết mồ hôi và hơi thở nóng. Việc mất nước không chỉ làm tăng cảm giác mệt mỏi mà còn có thể làm giảm huyết áp, ảnh hưởng đến lượng máu cung cấp cho thai nhi. Vì vậy, bổ sung đủ nước là yếu tố then chốt trong việc hạ sốt cho mẹ bầu.
Khuyến nghị lượng nước hàng ngày cho mẹ bầu bị sốt là từ 2.5 đến 3 lít, bao gồm:
- Nước lọc: Là lựa chọn tốt nhất.
- Nước hoa quả tươi: Như nước cam, nước chanh ấm pha loãng với mật ong (nếu không bị dị ứng) cung cấp vitamin C và chất điện giải.
- Dung dịch oresol: Có thể dùng để bù nước và điện giải khi bị mất nước nhiều.
- Canh, súp: Là nguồn cung cấp nước và chất dinh dưỡng dễ hấp thu.
Ăn Thức Ăn Bổ Dưỡng
Khi bị sốt, cơ thể mẹ bầu đốt cháy nhiều năng lượng hơn để chống lại bệnh tật. Điều này có nghĩa là mẹ cần được cung cấp thêm calo và chất dinh dưỡng để phục hồi sức khỏe và duy trì sự phát triển của thai nhi.
Khuyến nghị về chế độ ăn cho mẹ bầu bị sốt:
- Thực phẩm mềm, dạng lỏng, dễ tiêu hóa: Cháo, súp, sữa, sinh tố. Những thực phẩm này giúp hệ tiêu hóa làm việc nhẹ nhàng hơn.
- Thực phẩm giàu dinh dưỡng: Cá hồi, thịt nạc, trứng, đậu, các loại hạt, rau củ quả tươi. Những thực phẩm này cung cấp protein, vitamin và khoáng chất cần thiết để tăng cường hệ miễn dịch và phục hồi sức khỏe.
- Tránh thực phẩm nhiều dầu mỡ, chiên rán, cay nóng: Những thực phẩm này có thể gây khó tiêu và làm tăng cảm giác khó chịu.
Làm Mát Cơ Thể Bằng Nước Ấm
Sử dụng nước ấm để tắm hoặc lau người là một phương pháp vật lý hiệu quả để hạ sốt. Nhiệt độ nước ấm (khoảng 37-38°C) giúp làm giãn mạch máu dưới da, từ đó tăng cường quá trình tản nhiệt. Ngoài ra, việc tắm nước ấm còn giúp mẹ bầu cảm thấy thư giãn và dễ chịu hơn.
Cách thực hiện an toàn:
- Chuẩn bị nước tắm hoặc nước lau người ở nhiệt độ ấm (khoảng 37-38°C). Không nên dùng nước quá nóng hoặc quá lạnh.
- Tắm nhanh trong vòng 10-15 phút. Hoặc dùng khăn sạch, mềm thấm nước ấm để lau toàn thân, đặc biệt là những vùng có nhiều mạch máu như nách, bẹn, cổ.
- Sau khi tắm hoặc lau người, để cơ thể khô tự nhiên. Việc nước bốc hơi khỏi da sẽ mang theo nhiệt lượng, giúp hạ sốt hiệu quả hơn.
- Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không được tắm hoặc lau người bằng nước lạnh. Việc này có thể gây co mạch đột ngột, làm tăng thân nhiệt và khiến tình trạng sốt trở nên nghiêm trọng hơn.
Thuốc Hạ Sốt Cho Mẹ Bầu: Những Điều Cần Biết
Paracetamol (Acetaminophen)
Paracetamol là thuốc hạ sốt và giảm đau được khuyến cáo là an toàn nhất cho phụ nữ mang thai. Nó được xếp vào nhóm B trong phân loại của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), điều này có nghĩa là các nghiên cứu trên động vật không cho thấy có hại cho thai nhi và chưa có nghiên cứu đầy đủ trên người.
Có thể bạn quan tâm: Trẻ Sơ Sinh Mấy Tháng Mặc Được Áo Cộc Tay? Hướng Dẫn Chọn Trang Phục Theo Nhiệt Độ Phòng
Liều dùng thông thường cho mẹ bầu:
- Liều lượng: 500mg – 1000mg mỗi lần.
- Tần suất: Cách nhau ít nhất 4-6 giờ, không quá 4g trong 24 giờ.
- Lưu ý: Luôn tuân thủ đúng liều lượng và chỉ dùng thuốc khi thật sự cần thiết. Việc lạm dụng paracetamol có thể gây hại cho gan.
Aspirin
Aspirin có tác dụng hạ sốt và giảm đau hiệu quả, tuy nhiên không được khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ, đặc biệt là trong tam cá nguyệt thứ nhất và tam cá nguyệt thứ ba.
- Tam cá nguyệt thứ nhất: Sử dụng aspirin có thể làm tăng nguy cơ sảy thai.
- Tam cá nguyệt thứ ba: Aspirin có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của tim và phổi thai nhi, đồng thời làm tăng nguy cơ chảy máu ở cả mẹ và bé trước và sau khi sinh.
Ibuprofen
Ibuprofen là một loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có hiệu quả trong việc hạ sốt và giảm đau. Tuy nhiên, việc sử dụng ibuprofen trong thai kỳ, đặc biệt là sau tuần thứ 20, có thể gây hại cho thai nhi. Nó có thể làm giảm lượng nước ối và ảnh hưởng đến sự phát triển của thận thai nhi.
Khuyến cáo: Mẹ bầu chỉ nên dùng ibuprofen khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ và trong thời gian ngắn.
Mẹo Dân Gian Hạ Sốt Cho Mẹ Bầu
Gừng
Gừng có vị cay, tính ấm, có khả năng kháng khuẩn, thải độc và làm ấm cơ thể. Một ly nước gừng ấm là cách hạ sốt cho mẹ bầu nhanh nhất và an toàn.
Công thức nước gừng hạ sốt:
- Nguyên liệu: Gừng tươi 1 củ, quả lê 1 quả, tỏi 1 củ, đường phèn 20g, muối hạt 3g, mật ong 15ml.
- Cách làm:
- Rửa sạch gừng, lê và tỏi. Gọt vỏ gừng và lê.
- Thái mỏng lê, tỏi và gừng.
- Cho các nguyên liệu vào cốc, thêm mật ong, muối và đường phèn. Hấp cách thủy khoảng 30 phút.
- Lọc lấy nước cốt, bảo quản trong tủ lạnh và dùng dần.
Lá Tía Tô
Lá tía tô chứa tinh dầu như L-perilla alcohol, perillaldehyde, limonen có tác dụng chữa ho, giảm đau và tăng tiết mồ hôi để hạ sốt.
Cách dùng lá tía tô hạ sốt:
- Nguyên liệu: Lá tía tô 10 lá, nước ấm.
- Cách làm:
- Rửa sạch lá tía tô bằng nước ấm, để ráo.
- Giã nát lá tía tô để lấy nước cốt.
- Uống nước cốt lá tía tô pha loãng với nước ấm.
Dưa Chuột
Dưa chuột có tính mát, giúp dưỡng ẩm, thanh nhiệt và cung cấp nước cho cơ thể. Mẹ bầu bị sốt nên ăn dưa chuột để bù nước, cung cấp vitamin và khoáng chất, hỗ trợ hạ sốt tự nhiên.
Có thể bạn quan tâm: Bà Đẻ Ăn Bánh Mì Không: Lợi Ích, Rủi Ro Và Cách Ăn An Toàn Cho Mẹ Sau Sinh
Tỏi
Tỏi chứa hoạt chất kháng khuẩn allicin, có tác dụng tăng cường sức đề kháng, chống cảm cúm và hỗ trợ hạ sốt.
Cách dùng tỏi hạ sốt:
- Nguyên liệu: Tỏi 5-8 tép, nước nóng 1 cốc.
- Cách làm:
- Bóc vỏ và đập dập tỏi.
- Hòa tỏi vào cốc nước nóng.
- Xông hơi lên mũi khoảng 10 phút.
- Khi nước nguội, vớt xác tỏi và uống nước.
Khi Nào Mẹ Bầu Cần Đến Cơ Sở Y Tế?
Mặc dù các biện pháp tại nhà có thể giúp hạ sốt nhẹ, mẹ bầu cần lưu ý đến các dấu hiệu sau để kịp thời đến cơ sở y tế:
- Sốt cao trên 38.5°C không hạ sau 2-3 ngày áp dụng các biện pháp tại nhà.
- Sốt kèm theo các triệu chứng như đau đầu dữ dội, cứng gáy, buồn nôn, nôn mửa.
- Sốt kèm theo đau bụng, ra máu âm đạo.
- Sốt kèm theo tiểu buốt, tiểu rắt, có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng đường tiết niệu.
- Cảm thấy mệt mỏi, khó thở, tim đập nhanh.
Phòng Ngừa Sốt Khi Mang Thai
Tăng Cường Sức Đề Kháng
Một hệ miễn dịch khỏe mạnh là hàng rào bảo vệ tốt nhất chống lại các bệnh nhiễm trùng. Mẹ bầu có thể tăng cường sức đề kháng bằng cách:
- Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, đa dạng các loại thực phẩm.
- Uống đủ nước mỗi ngày.
- Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya.
- Tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga cho bà bầu.
- Tiêm phòng cúm theo khuyến cáo của bác sĩ.
Vệ Sinh Cá Nhân
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Tránh tiếp xúc gần với người đang bị cảm cúm, cảm lạnh.
- Đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng, đặc biệt là trong mùa dịch.
Kết Luận
Sốt khi mang thai là một hiện tượng không hiếm gặp, nhưng nếu không được xử lý kịp thời và đúng cách có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và bé. Việc áp dụng các biện pháp hạ sốt an toàn tại nhà như mặc quần áo phù hợp, bổ sung nước, ăn thực phẩm bổ dưỡng, sử dụng nước ấm để lau người, và dùng paracetamol theo chỉ định của bác sĩ là những cách hiệu quả để kiểm soát cơn sốt. Bên cạnh đó, các mẹo dân gian như dùng gừng, lá tía tô, dưa chuột, tỏi cũng có thể hỗ trợ quá trình hạ sốt một cách tự nhiên.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là mẹ bầu cần theo dõi sát các triệu chứng và không ngần ngại đến gặp bác sĩ khi cần thiết. Việc chăm sóc sức khỏe một cách chủ động, khoa học và đúng cách sẽ giúp mẹ bầu vượt qua giai đoạn ốm nghén một cách nhẹ nhàng, an toàn, từ đó đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh và hạnh phúc.
Vihema luôn đồng hành cùng bạn trên hành trình làm mẹ, cung cấp những thông tin hữu ích và sản phẩm chất lượng để chăm sóc sức khỏe mẹ và bé một cách toàn diện.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 30, 2025 by Đội Ngũ Vihema
