Ho là một trong những triệu chứng phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt là những bé dưới 1 tuổi. Khi hệ miễn dịch còn non yếu, bé dễ bị ảnh hưởng bởi các tác nhân gây bệnh trong môi trường xung quanh, dẫn đến tình trạng ho, sổ mũi. Việc điều trị ho cho trẻ cần được thực hiện một cách cẩn trọng, ưu tiên các biện pháp an toàn, tự nhiên và chỉ sử dụng thuốc khi thực sự cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho các bậc phụ huynh những thông tin hữu ích về nguyên nhân, triệu chứng cũng như các cách trị ho cho trẻ dưới 1 tuổi hiệu quả, giúp bé nhanh chóng hồi phục và khỏe mạnh.
Có thể bạn quan tâm: Món Ăn Lợi Sữa Cho Mẹ Sinh Mổ: Những Thực Phẩm Giúp Tăng Tiết Sữa An Toàn Và Hiệu Quả
Nguyên nhân gây ho ở trẻ dưới 1 tuổi
Ho ở trẻ nhỏ dưới 1 tuổi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là các vấn đề liên quan đến đường hô hấp và sự thay đổi của môi trường sống.
Nhiễm trùng đường hô hấp
Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng ho ở trẻ nhỏ. Hệ miễn dịch của bé dưới 1 tuổi chưa phát triển hoàn thiện, do đó rất dễ bị các loại virus và vi khuẩn tấn công. Các tác nhân này có thể gây viêm nhiễm ở mũi, họng, phế quản và phổi, dẫn đến ho, sổ mũi, nghẹt mũi và các triệu chứng khác.
- Viêm mũi, viêm họng: Khi niêm mạc mũi và họng bị viêm do virus hoặc vi khuẩn, sẽ xuất hiện hiện tượng chảy dịch, sưng tấy, gây kích ứng và dẫn đến ho.
- Viêm phế quản: Viêm nhiễm lan xuống phế quản khiến đường thở bị sưng viêm, tăng tiết dịch nhầy, gây ho khan hoặc ho có đờm.
- Viêm phổi: Đây là một biến chứng nghiêm trọng hơn, khi phổi bị nhiễm trùng, trẻ có thể ho nhiều, kèm theo sốt cao, khó thở.
Thay đổi thời tiết và môi trường
Sự thay đổi đột ngột của thời tiết, đặc biệt là khi chuyển mùa, trời trở lạnh hoặc không khí quá khô hanh, có thể kích thích niêm mạc đường hô hấp của trẻ, gây ra ho. Ngoài ra, môi trường sống có nhiều khói bụi, ô nhiễm cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ ho ở trẻ nhỏ.
Tiếp xúc với chất kích thích
Khói thuốc lá, mùi hóa chất, lông thú cưng hoặc các tác nhân gây dị ứng khác có thể làm cho đường thở của trẻ bị kích ứng, dẫn đến ho. Việc cho trẻ tiếp xúc với những chất này trong thời gian dài có thể làm tình trạng ho kéo dài và trở nên nghiêm trọng hơn.
Có thể bạn quan tâm: Đồ Chơi Thông Minh Cho Bé: Bí Quyết Phát Triển Toàn Diện Từ Những Năm Đầu Đời
Các nguyên nhân khác
- Trào ngược dạ dày thực quản: Ở trẻ nhỏ, cơ vòng thực quản chưa phát triển hoàn thiện, do đó thức ăn và acid trong dạ dày có thể trào ngược lên thực quản, gây kích ứng họng và dẫn đến ho, đặc biệt là về đêm.
- Dị vật đường thở: Trong một số trường hợp hiếm gặp, trẻ có thể nuốt phải dị vật nhỏ, gây tắc nghẽn một phần đường thở và dẫn đến ho sặc sụa.
Triệu chứng ho ở trẻ dưới 1 tuổi
Triệu chứng ho ở trẻ dưới 1 tuổi có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.
- Ho khan: Là dạng ho không có đờm, thường xuất hiện khi niêm mạc họng bị kích ứng hoặc viêm nhẹ.
- Ho có đờm: Trẻ ho và khạc ra dịch nhầy, thường gặp trong các trường hợp viêm phế quản, viêm phổi.
- Ho từng cơn: Trẻ ho theo từng cơn, có thể kéo dài và liên tục, khiến trẻ mệt mỏi, quấy khóc.
- Ho về đêm: Nhiều trẻ có xu hướng ho nhiều hơn vào ban đêm, đặc biệt khi nằm ngủ, do dịch nhầy chảy xuống họng gây kích ứng.
Ngoài ho, trẻ còn có thể kèm theo các triệu chứng khác như sổ mũi, nghẹt mũi, sốt, biếng ăn, quấy khóc, khó ngủ. Khi nhận thấy trẻ có những dấu hiệu này, cha mẹ cần theo dõi sát sao và áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp.
Các cách trị ho cho trẻ dưới 1 tuổi
Khi trẻ bị ho, việc đầu tiên cha mẹ cần làm là giữ bình tĩnh và quan sát các triệu chứng để xác định nguyên nhân. Dưới đây là những cách trị ho cho trẻ dưới 1 tuổi an toàn, hiệu quả mà các bậc phụ huynh có thể áp dụng tại nhà.
Giữ vệ sinh đường hô hấp cho trẻ
Việc vệ sinh đường hô hấp là bước cơ bản và quan trọng nhất trong quá trình chăm sóc trẻ bị ho.
Có thể bạn quan tâm: Các Loại Đồ Chơi Trẻ Em: Hướng Dẫn Chọn Đồ Chơi An Toàn, Thông Minh Cho Bé
- Sử dụng nước muối sinh lý: Dùng nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) để nhỏ mũi hoặc xịt mũi cho trẻ. Điều này giúp làm loãng dịch nhầy, làm sạch mũi, giảm nghẹt mũi và hạn chế tình trạng dịch chảy xuống họng gây ho. Nên thực hiện 3-4 lần mỗi ngày, đặc biệt là trước khi ăn và trước khi đi ngủ.
- Hút mũi cho trẻ: Sau khi nhỏ nước muối, có thể dùng dụng cụ hút mũi để hút bớt dịch nhầy ra khỏi mũi trẻ. Tuy nhiên, cần thực hiện nhẹ nhàng, tránh làm tổn thương niêm mạc mũi của bé.
- Vệ sinh miệng và họng: Dùng gạc mềm hoặc khăn sạch nhúng vào nước ấm để lau nhẹ khoang miệng cho trẻ, giúp loại bỏ vi khuẩn và dịch nhầy.
Tạo môi trường sống trong lành, thoáng mát
Môi trường sống ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe đường hô hấp của trẻ. Cha mẹ cần chú ý:
- Giữ không khí trong phòng luôn sạch sẽ, thông thoáng. Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, mùi hóa chất, bụi bẩn.
- Điều chỉnh độ ẩm phù hợp. Khi thời tiết hanh khô, nên sử dụng máy tạo ẩm để duy trì độ ẩm trong phòng ở mức 50-60%, giúp niêm mạc mũi họng không bị khô, giảm kích ứng gây ho.
- Tránh cho trẻ tiếp xúc với người đang bị cảm cúm, ho, sốt. Nếu có người trong nhà bị bệnh, nên cho trẻ tránh xa hoặc đeo khẩu trang khi tiếp xúc.
Sử dụng các phương pháp tự nhiên
Một số phương pháp tự nhiên có thể giúp làm dịu cơn ho và giảm các triệu chứng khó chịu cho trẻ.
- Cho trẻ uống đủ nước: Nước giúp làm loãng dịch nhầy, làm dịu cổ họng và giảm ho. Với trẻ dưới 1 tuổi, nguồn cung cấp nước chủ yếu là sữa mẹ hoặc sữa công thức. Cha mẹ nên cho trẻ bú thường xuyên hơn để đảm bảo đủ nước cho cơ thể.
- Tắm nước ấm cho trẻ: Tắm nước ấm giúp làm ấm cơ thể, làm thông thoáng đường thở và giảm ho. Tuy nhiên, cần lưu ý không để nước quá nóng và tắm trong phòng kín gió.
- Xông hơi: Có thể cho trẻ hít hơi nước ấm để làm loãng dịch nhầy, giúp trẻ dễ thở hơn. Cách đơn giản là đặt một chậu nước ấm trong phòng, hoặc cho trẻ vào phòng tắm kín, mở vòi nước nóng để tạo hơi nước.
- Massage lưng và ngực cho trẻ: Dùng tay ấm massage nhẹ nhàng vùng lưng và ngực của trẻ theo chuyển động tròn, giúp làm thông thoáng đường thở, giảm ho và giúp trẻ dễ ngủ hơn.
Chế độ dinh dưỡng phù hợp
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ điều trị ho ở trẻ.
- Tiếp tục cho trẻ bú mẹ: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chứa nhiều kháng thể giúp tăng cường hệ miễn dịch, chống lại các tác nhân gây bệnh.
- Cho trẻ ăn các thực phẩm dễ tiêu, giàu vitamin: Nếu trẻ đã bắt đầu ăn dặm, nên cho trẻ ăn các thực phẩm mềm, dễ nuốt, giàu vitamin C như cháo loãng, súp rau củ, nước cam ép (pha loãng). Tránh cho trẻ ăn các thực phẩm cay, nóng, nhiều dầu mỡ.
- Không cho trẻ uống nước lạnh hoặc đồ uống có gas: Những loại đồ uống này có thể làm kích ứng cổ họng, khiến cơn ho trở nên nghiêm trọng hơn.
Khi nào cần sử dụng thuốc?
Thuốc chỉ nên được sử dụng khi các biện pháp chăm sóc tại nhà không mang lại hiệu quả hoặc khi trẻ có các triệu chứng nghiêm trọng. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Có thể bạn quan tâm: Bầu 3 Tháng Đầu Uống Trà Sữa Được Không? Hướng Dẫn An Toàn Cho Mẹ Bầu
- Thuốc hạ sốt: Nếu trẻ bị ho kèm theo sốt cao (trên 38,5 độ C), có thể sử dụng thuốc hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ.
- Thuốc long đờm, giảm ho: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê đơn thuốc long đờm hoặc thuốc giảm ho. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc này cần hết sức cẩn trọng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ dưới 1 tuổi.
- Kháng sinh: Chỉ được sử dụng khi có dấu hiệu nhiễm khuẩn, và phải tuân thủ đúng liều lượng, thời gian sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?
Mặc dù ho ở trẻ nhỏ thường không quá nghiêm trọng và có thể điều trị tại nhà, nhưng cha mẹ cần lưu ý những dấu hiệu sau để đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời:
- Ho kéo dài hơn 10-14 ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm.
- Ho kèm theo sốt cao kéo dài trên 3 ngày, không giảm sau khi sử dụng thuốc hạ sốt.
- Ho có đờm màu vàng, xanh hoặc có máu.
- Trẻ bị khó thở, thở nhanh, co kéo lồng ngực, cánh mũi phập phồng.
- Trẻ bỏ bú, biếng ăn, quấy khóc nhiều, không thể ngủ được.
- Trẻ có dấu hiệu mệt mỏi, da xanh tái, tay chân lạnh.
Khi trẻ xuất hiện những triệu chứng này, cha mẹ không nên chủ quan mà cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế uy tín để được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phương pháp điều trị kịp thời.
Biện pháp phòng tránh ho ở trẻ dưới 1 tuổi
Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Để giúp trẻ giảm nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp, cha mẹ nên thực hiện các biện pháp phòng tránh sau:
- Vệ sinh cá nhân cho trẻ: Rửa tay cho trẻ bằng xà phòng diệt khuẩn, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Vệ sinh môi trường sống: Thường xuyên lau dọn nhà cửa, giặt giũ chăn ga, gối đệm để loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn.
- Tiêm phòng đầy đủ: Thực hiện đúng lịch tiêm chủng các loại vắc xin phòng các bệnh về đường hô hấp như vắc xin phế cầu, vắc xin cúm…
- Tăng cường sức đề kháng: Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, bổ sung đầy đủ dinh dưỡng, cho trẻ tắm nắng mỗi ngày.
- Hạn chế tiếp xúc với người bệnh: Tránh cho trẻ tiếp xúc với những người đang bị cảm cúm, ho, sốt.
- Giữ ấm cơ thể cho trẻ: Đặc biệt là vào mùa đông hoặc khi thời tiết chuyển lạnh, cần mặc ấm cho trẻ, đeo khẩu trang khi ra ngoài.
Lời kết
Ho ở trẻ dưới 1 tuổi là hiện tượng phổ biến, nhưng nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng. Việc áp dụng các cách trị ho cho trẻ dưới 1 tuổi an toàn, hiệu quả như vệ sinh đường hô hấp, tạo môi trường sống trong lành, sử dụng các phương pháp tự nhiên và cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng sẽ giúp bé nhanh chóng hồi phục. Tuy nhiên, cha mẹ cần theo dõi sát sao các triệu chứng của trẻ và đưa trẻ đến bệnh viện khi cần thiết. Bên cạnh đó, việc thực hiện các biện pháp phòng tránh sẽ giúp trẻ có một hệ miễn dịch khỏe mạnh, giảm nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp. Với sự quan tâm, chăm sóc đúng cách của cha mẹ, bé yêu sẽ luôn khỏe mạnh và phát triển toàn diện.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 3, 2026 by Đội Ngũ Vihema
