Trào ngược dạ dày thực quản và đầy hơi là những vấn đề phổ biến ở trẻ sơ sinh. Việc cách vỗ ợ hơi cho bé là một trong những kỹ năng cơ bản và quan trọng mà ba mẹ nào cũng nên tìm hiểu và thực hành khi chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Bài viết sau đây sẽ lý giải chi tiết về tầm quan trọng, thời điểm thực hiện và các phương pháp hiệu quả để giúp mẹ có thể tự tin chăm sóc con yêu một cách tốt nhất. Tuy nhiên, nếu có thêm bất kỳ thắc mắc nào thì bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nhé!
Tổng quan về tình trạng đầy hơi ở trẻ sơ sinh
Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh thường xuyên đầy hơi
Trẻ sơ sinh có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, đặc biệt là cơ thắt thực quản dưới còn yếu, khiến không khí dễ dàng đi vào dạ dày trong quá trình bú. Có một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này:
Do phương pháp bú: Trẻ bú bình có xu hướng nuốt nhiều không khí hơn do tốc độ dòng sữa nhanh hơn. Trẻ bú mẹ cũng có thể nuốt khí nếu mẹ có nhiều sữa, tiết sữa nhanh hoặc trẻ đang rất đói và bú nhanh.
Do công thức sữa: Việc chọn công thức sữa không phù hợp có thể gây kích ứng hệ tiêu hóa non nớt. Các loại sữa chứa nhiều đạm biến tính do bị gia nhiệt nhiều lần có thể khiến trẻ dễ đầy hơi, nôn trớ.
Do chế độ ăn của mẹ: Đối với trẻ bú mẹ, một số thực phẩm mẹ ăn có thể gây đầy hơi cho bé thông qua sữa mẹ. Các loại thực phẩm thường gây đầy hơi bao gồm: các loại đậu, bông cải xanh, súp lơ trắng, bắp cải, nước ngọt có gas…
Các biểu hiện cho thấy trẻ đang bị đầy hơi
Nhận biết sớm các dấu hiệu trẻ bị đầy hơi sẽ giúp mẹ kịp thời xử lý, tránh để con quấy khóc kéo dài. Các biểu hiện phổ biến bao gồm:
- Quấy khóc, khó chịu: Trẻ thường khóc thét, đặc biệt là vào buổi tối, có thể kéo dài từ 3 tiếng trở lên (gọi là hội chứng “colic” ở trẻ sơ sinh).
- Cong người, co chân lại: Khi bụng đầy hơi, trẻ thường cong người, co chân về phía bụng để giảm bớt cảm giác khó chịu.
- Bàn tay nắm chặt: Đây là một phản xạ tự nhiên khi trẻ cảm thấy đau bụng do đầy hơi.
- Nôn trớ, ọc sữa: Đây là hiện tượng rất phổ biến ở trẻ sơ sinh do cơ thắt thực quản dưới yếu, khiến sữa và khí dễ dàng trào ngược lên.
Khi nào nên thực hiện cách vỗ ợ hơi cho bé
Thời điểm lý tưởng để vỗ ợ hơi
Sự thật là không có nguyên tắc cứng nhắc nào về việc chọn thời điểm để vỗ ợ hơi cho bé. Tuy nhiên, có những thời điểm được khuyến nghị thực hiện để đạt hiệu quả tốt nhất:
Sau mỗi lần bú: Học viện Nhi Khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến nghị rằng bạn nên cho trẻ ợ hơi thường xuyên, ngay cả khi trẻ không tỏ ra khó chịu và quấy khóc. Đây là cách phòng ngừa hiệu quả.
Sau mỗi 60-90ml sữa (đối với trẻ bú bình): Nếu trẻ bú bình, bạn nên vỗ ợ hơi cho bé sau mỗi lần trẻ bú được 60 đến 90 ml sữa. Khoảng dừng này giúp giải phóng khí đã tích tụ trước khi trẻ tiếp tục bú.
Trước khi chuyển vú (đối với trẻ bú mẹ): Nếu trẻ bú mẹ, bạn có thể vỗ ợ hơi cho trẻ trước mỗi lần chuyển sang cho bú bên ngực còn lại. Việc này giúp trẻ nghỉ ngơi, giảm nuốt khí và có thể bú hiệu quả hơn ở vú còn lại.
Nhận biết dấu hiệu trẻ cần được ợ hơi
Một số trẻ có biểu hiện rất rõ ràng, trong khi một số trẻ khác thì không. Mẹ cần chú ý đến các dấu hiệu sau:
- Dừng bú giữa chừng và quấy khóc.
- Bứt rứt, ngọ nguậy không yên.
- Cong người, co chân.
- Mặt đỏ, gồng mình.
Nếu mẹ nhận thấy những dấu hiệu này, hãy tạm dừng cho bú và thực hiện cách vỗ ợ hơi cho bé ngay lập tức.
Các phương pháp vỗ ợ hơi cho bé an toàn và hiệu quả
Phương pháp 1: Tư thế “Bế đứng – Đặt cằm lên vai”
Đây là cách phổ biến nhất và thường được các bà mẹ lựa chọn vì tính đơn giản và hiệu quả.
Cách thực hiện:
- Tư thế mẹ: Ngồi thẳng lưng hoặc đứng thẳng, giữ cơ thể vững chắc.
- Tư thế bé: Bế bé đứng, lưng bé áp sát vào ngực mẹ, cằm của bé đặt nhẹ lên vai mẹ.
- Thao tác vỗ: Dùng một tay đỡ mông và phần lưng dưới của bé để giữ thăng bằng. Tay còn lại khum lại, tạo thành một “cái phễu” và vỗ nhẹ, đều lên vùng lưng giữa hai xương bả vai của bé.
- Thời gian: Vỗ trong khoảng 2-5 phút. Nếu sau 5 phút mà bé vẫn chưa ợ hơi, hãy thử đổi tư thế.
Lưu ý:
- Không vỗ quá mạnh, chỉ cần vỗ nhẹ nhàng nhưng dứt khoát.
- Có thể kết hợp đi bộ nhẹ nhàng hoặc ngồi đung đưa để tăng hiệu quả.
- Luôn có khăn sữa sẵn sàng để lau nếu bé bị ọc sữa.
Phương pháp 2: Tư thế “Bế ngồi – Đỡ cằm”
Tư thế này phù hợp với những bé đã có cổ vững hơn (thường từ 3-4 tháng tuổi trở lên) và giúp mẹ dễ quan sát biểu cảm của bé.
Cách thực hiện:
- Tư thế mẹ: Ngồi trên ghế có lưng tựa chắc chắn.
- Tư thế bé: Cho bé ngồi trên đùi mẹ, nghiêng một bên (khoảng 45 độ). Dùng một tay đỡ cằm, cổ hoặc ngực của bé, giữ đầu bé cao hơn ngực để tránh trào ngược.
- Thao tác vỗ: Dùng tay còn lại vỗ nhẹ lên lưng bé, tương tự như phương pháp 1.
- Thời gian: Thực hiện trong 2-5 phút.
Lưu ý:
- Luôn đỡ đầu và cổ bé một cách chắc chắn, tránh tạo áp lực lên cổ họng.
- Nếu bé còn nhỏ và cổ chưa vững, không nên sử dụng tư thế này.
Phương pháp 3: Tư thế “Bé nằm sấp trên đùi”
Tư thế này đặc biệt hiệu quả đối với những bé hay nấc cụt hoặc có vấn đề về trào ngược.
Cách thực hiện:
- Tư thế mẹ: Ngồi trên ghế, hai chân mở rộng, giữ cơ thể vững chắc.
- Tư thế bé: Đặt bé nằm sấp trên đùi mẹ, mặt bé hướng về một bên. Dùng một tay đỡ cằm và ngực bé để tránh đè ép lên bụng.
- Thao tác vỗ: Dùng tay còn lại vỗ nhẹ lên lưng bé.
- Thời gian: Thực hiện trong 2-5 phút.
Lưu ý:
- Đảm bảo bé nằm thoải mái, không bị đè ép bụng.
- Luôn quan sát bé trong suốt quá trình thực hiện.
Xử lý khi các cách vỗ ợ hơi cho bé không hiệu quả
Khi vỗ ợ hơi không thành công
Trong một số trường hợp, dù đã thử cả 3 tư thế nhưng bé vẫn không ợ hơi. Mẹ đừng quá lo lắng, hãy thử các biện pháp sau:
Thay đổi tư thế: Nếu một tư thế không hiệu quả, hãy thử chuyển sang tư thế khác ngay lập tức. Đôi khi, chỉ cần thay đổi một chút góc độ là khí đã có thể thoát ra.
Xoa bụng nhẹ nhàng: Đặt bé nằm ngửa trên giường, dùng tay xoa bụng bé theo chiều kim đồng hồ. Động tác này giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ đẩy khí ra ngoài.
Động tác “đạp xe”: Nằm bé ngửa, nhẹ nhàng nâng hai chân bé lên và di chuyển như đang đạp xe đạp. Động tác này giúp giải phóng khí trong ruột.
Chờ một chút rồi thử lại: Đôi khi, chỉ cần cho bé nghỉ ngơi một vài phút rồi thử vỗ ợ hơi lại là được.
Khi nào cần đưa bé đi khám
Mẹ cần đưa bé đi khám ngay nếu gặp phải các dấu hiệu sau:
- Quấy khóc kéo dài: Trẻ khóc hơn 3 giờ mỗi ngày, đặc biệt là vào buổi tối, không thể dỗ dành.
- Nôn trớ thường xuyên: Trẻ nôn trớ nhiều lần trong ngày, đặc biệt là nôn trớ mạnh (nôn phun).
- Tiêu chảy hoặc phân có máu: Đây có thể là dấu hiệu của dị ứng hoặc nhiễm trùng.
- Sốt: Sốt cao hoặc sốt kéo dài.
- Bú kém, bỏ bú: Trẻ không chịu bú hoặc bú rất ít.
- Bụng chướng to, cứng: Bụng bé chướng to bất thường, sờ vào thấy cứng.
Lời khuyên từ chuyên gia để vỗ ợ hơi cho bé hiệu quả hơn
Tư thế cho bú đúng cách
Đối với trẻ bú mẹ:
- Đảm bảo bé ngậm bắt vú đúng cách, ngậm cả quầng vú, không chỉ đầu ti.
- Nếu mẹ có nhiều sữa, có thể dùng tay kẹp nhẹ bầu vú để giảm tốc độ dòng sữa.
Đối với trẻ bú bình:
- Chọn núm vú phù hợp với độ tuổi của bé.
- Giữ bình sữa nghiêng sao cho sữa luôn ngập núm vú, tránh để bé bú phải không khí.
- Không lay lắc bình sữa khi cho bé bú.
Chế độ ăn uống của mẹ
Nếu bé bú mẹ và thường xuyên bị đầy hơi, mẹ nên xem xét lại chế độ ăn uống của mình:
- Hạn chế các thực phẩm dễ gây đầy hơi: Đậu, hành, tỏi, bông cải xanh, súp lơ, cải bắp, nước ngọt có gas, caffeine…
- Uống đủ nước: Nước giúp sữa mẹ loãng hơn, dễ tiêu hóa hơn cho bé.
- Ăn uống điều độ: Tránh ăn quá no hoặc quá đói.
Tạo thói quen vỗ ợ hơi cho bé
Vỗ ợ hơi không phải là một hành động “cứu trợ” mà nên trở thành một phần trong thói quen chăm sóc bé hàng ngày. Việc thực hiện đều đặn sẽ giúp hệ tiêu hóa của bé hoạt động tốt hơn, giảm nguy cơ trào ngược và giúp bé ngủ ngon hơn.
Kết luận
Cách vỗ ợ hơi cho bé là một kỹ năng chăm sóc cơ bản nhưng vô cùng quan trọng. Việc thực hiện đúng cách không chỉ giúp bé cảm thấy dễ chịu, giảm quấy khóc mà còn góp phần vào sự phát triển khỏe mạnh của hệ tiêu hóa non nớt. Ba mẹ hãy kiên nhẫn thực hành các tư thế được hướng dẫn, quan sát phản ứng của con và lựa chọn phương pháp phù hợp nhất. Khi bé lớn hơn và bắt đầu ăn dặm, nhu cầu được vỗ ợ hơi sẽ giảm dần. Tuy nhiên, nếu con vẫn gặp khó khăn trong việc ợ hơi, ba mẹ vẫn có thể áp dụng những hướng dẫn trên. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở bé. Để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức chăm sóc sức khỏe và đời sống bổ ích, mời bạn tham khảo các bài viết khác tại vihema.com.
Có thể bạn quan tâm: Lời Bài Hát Đêm Trung Thu: Giai Điệu Tuổi Thơ Và Truyền Thống
Có thể bạn quan tâm: Bé Mấy Tháng Ăn Được Sữa Chua? Hướng Dẫn Mẹ Cho Con Ăn Đúng Cách
Có thể bạn quan tâm: Phòng Khám Sản Phụ Khoa Hạnh Phúc: Địa Chỉ Uy Tín Chăm Sóc Sức Khỏe Mẹ Và Bé Tại Hà Nội
Có thể bạn quan tâm: Chi Phí Khám Tiền Hôn Nhân Ở Từ Dũ Và Các Địa Chỉ Uy Tín Khác Tại Tp.hcm
Cập Nhật Lúc Tháng 1 4, 2026 by Đội Ngũ Vihema
