Làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non không chỉ là hoạt động thủ công đơn thuần, mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp các bé làm quen với văn hóa truyền thống ngay từ những năm tháng đầu đời. Những món đồ chơi dân gian, dù đơn giản, lại ẩn chứa giá trị giáo dục sâu sắc, góp phần phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và cảm xúc cho trẻ nhỏ. Bài viết dưới đây của Vihema sẽ hướng dẫn cha mẹ và cô giáo từng bước thực hiện 10 trò chơi dân gian đặc sắc, an toàn và phù hợp với lứa tuổi mầm non.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cháo Tim Heo Cho Bé 7 Tháng Tuổi Trở Lên: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z
Giá Trị Giáo Dục Của Đồ Chơi Dân Gian Đối Với Trẻ Mầm Non
Phát Triển Toàn Diện Các Kỹ Năng
Đồ chơi dân gian được làm từ các vật liệu tự nhiên như tre, nứa, gỗ, vải, giấy, đất sét… Những chất liệu này không chỉ an toàn mà còn mang lại cảm giác gần gũi, thân thiện với môi trường. Khi trẻ tiếp xúc và chơi với các món đồ chơi này, các kỹ năng sau được hình thành và phát triển:
- Tư Duy Logic Và Sáng Tạo: Các trò chơi như Ô ăn quan, kéo co hay ném vòng đòi hỏi trẻ phải suy nghĩ chiến lược, lập kế hoạch và tìm ra cách chơi hiệu quả nhất.
- Kỹ Năng Vận Động: Nhảy sạp, cà kheo, đánh quay hay thả diều giúp trẻ rèn luyện sự khéo léo, phối hợp tay – mắt và tăng cường thể lực.
- Tình Cảm Và Xã Hội: Khi chơi cùng nhau, trẻ học được tinh thần đoàn kết, biết hợp tác, chia sẻ và cạnh tranh lành mạnh.
- Tập Trung Và Kiên Nhẫn: Việc tự tay làm ra một món đồ chơi hay kiên trì chơi một trò chơi đòi hỏi sự tập trung cao độ và kiên nhẫn để hoàn thành mục tiêu.
Gắn Kết Với Truyền Thống Văn Hóa
Thông qua các trò chơi dân gian, trẻ được tiếp cận với những giá trị văn hóa, phong tục tập quán của dân tộc. Điều này giúp hình thành trong trẻ lòng tự hào dân tộc, biết trân trọng và gìn giữ những nét đẹp truyền thống.
10 Cách Làm Đồ Chơi Dân Gian Cho Trẻ Mầm Non
Diều Giấy: Bay Cùng Gió
Diều giấy là món đồ chơi gắn liền với tuổi thơ của bao thế hệ. Việc tự tay làm và thả diều không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh và thô.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- 2 thanh tre mảnh, dài khoảng 60cm (1 thanh dọc, 1 thanh ngang)
- Giấy báo, giấy màu hoặc túi nilon trong
- Dây chỉ hoặc dây dù để buộc khung và dây diều
- Keo dán hoặc băng dính
- Giấy màu, bút vẽ để trang trí
Các bước thực hiện:
- Làm khung diều: Buộc chắc chắn thanh tre dọc và thanh tre ngang thành hình chữ thập, tạo thành khung sườn cho diều. Điểm giao nhau là nơi buộc dây chính.
- Cắt và dán áo diều: Cắt giấy (hoặc túi nilon) thành hình cánh diều (có thể là hình thoi, hình con cá…). Dán phần giấy này lên khung tre, đảm bảo không bị nhăn.
- Làm đuôi diều: Cắt một dải giấy dài để làm đuôi, giúp diều giữ thăng bằng khi bay. Buộc đuôi vào phần dưới của khung diều.
- Buộc dây diều: Buộc một sợi dây dài vào điểm giao nhau của khung, đây là dây để cầm khi thả diều.
- Trang trí: Dùng bút màu, giấy màu để trang trí cho diều thêm sinh động.
Ô Ăn Quan: Trí Tuệ Trên Bàn Cát
Ô ăn quan là trò chơi dân gian rèn luyện trí tuệ, giúp trẻ phát triển tư duy chiến lược và khả năng tính toán.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một tấm bìa cứng lớn hoặc một khoảng sân phẳng
- Bút dạ để vẽ
- 50 viên sỏi nhỏ giống nhau (5 viên cho mỗi ô nhỏ)
- 2 viên sỏi to (để làm “quan”)
Các bước thực hiện:
- Vẽ bàn chơi: Vẽ một hình chữ nhật lớn, chia thành 10 ô nhỏ bằng nhau ở giữa. Ở hai đầu hình chữ nhật, vẽ hai hình vòng cung lớn (đây là “hổ” hoặc “quan”).
- Xếp quân: Mỗi ô nhỏ chứa 5 viên sỏi nhỏ. Hai viên sỏi to được đặt ở hai vòng cung đầu bàn.
- Cách chơi: Người chơi lần lượt nhặt hết các viên sỏi trong một ô rồi rải đều vào các ô tiếp theo. Viên cuối cùng rơi vào ô trống hoặc có 1 viên thì lượt chơi kết thúc. Nếu rơi vào ô có 2 hoặc 3 viên thì được “ăn” toàn bộ số sỏi đó. Người chiến thắng là người ăn được nhiều sỏi hơn.
Đánh Quay: Sự Khéo Léo Và Mắt Lái
Có thể bạn quan tâm: Phòng Khám Bác Sĩ Vương Thị Ngọc Lan: Dịch Vụ, Lịch Khám & Tư Vấn Sản Phụ Khoa
Đánh quay là trò chơi quen thuộc, đặc biệt được các bé trai yêu thích. Nó đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay và sự tập trung cao độ.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một con quay gỗ đã được mài nhọn (có thể mua sẵn)
- Một sợi dây thừng hoặc dây dù dài khoảng 1-1.5m
Các bước thực hiện:
- Quấn dây: Quấn sợi dây từ dưới lên trên con quay, đầu dây luồn vào rãnh nhỏ gần đỉnh quay.
- Thao tác đánh: Cầm chắc con quay bằng tay thuận, tay kia giật mạnh sợi dây để con quay quay tít trên mặt đất.
- Duy trì chuyển động: Khi con quay sắp dừng, dùng dây quất nhẹ vào thân quay để duy trì chuyển động.
Cướp Cờ: Vận Động Và Phản Xạ
Cướp cờ là trò chơi vận động sôi động, giúp trẻ rèn luyện thể lực, tăng cường phản xạ và tinh thần đồng đội.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Các que tre nhỏ
- Giấy màu để làm cờ
- Keo dán
- Một chiếc hộp nhỏ
Các bước thực hiện:
- Làm cờ: Cắt giấy màu thành hình lá cờ nhỏ, dán vào đầu các que tre.
- Chuẩn bị sân chơi: Vẽ một vòng tròn lớn trên sân. Đặt chiếc hộp ở giữa vòng tròn, bên trong hộp chứa các lá cờ.
- Cách chơi: Chia trẻ thành các đội bằng nhau, đứng xung quanh vòng tròn. Khi có hiệu lệnh, một số trẻ được gọi tên sẽ lao vào giữa vòng tròn để cướp cờ và mang về đội mình mà không bị bắt. Đội nào cướp được nhiều cờ hơn sẽ chiến thắng.
Nhảy Sạp: Âm Nhạc Và Nhịp Điệu
Nhảy sạp là trò chơi dân gian nổi tiếng của đồng bào các dân tộc miền núi, kết hợp giữa âm nhạc, nhịp điệu và sự khéo léo.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- 6-8 cây tre dài bằng nhau (tùy số lượng người chơi)
Các bước thực hiện:
- Xếp sạp: Xếp các cây tre song song với nhau, cách đều nhau một khoảng vừa đủ để trẻ nhảy qua.
- Cách chơi: Một nhóm người ngồi hai bên, dùng tay gõ các cây tre theo nhịp nhạc (hở – khép). Một nhóm khác nhảy vào giữa các cây tre, di chuyển theo nhịp nhạc mà không để chân bị kẹp. Khi nhịp độ nhanh dần, độ khó cũng tăng theo.
Trống Lắc: Âm Thanh Vui Nhộn
Trống lắc là món đồ chơi âm nhạc đơn giản, giúp trẻ cảm nhận được nhịp điệu và tạo ra âm thanh vui tai.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một hộp tròn rỗng (hộp sữa chua, hộp bút…)
- Băng dính màu sắc
- Keo nến
- Que gỗ nhỏ
- Dây len
- 2 hạt gỗ hoặc hòn bi nhỏ
Các bước thực hiện:
- Làm tay cầm: Khoan một lỗ nhỏ ở nắp hộp, dán que gỗ vào làm tay cầm.
- Làm phần lắc: Khoan hai lỗ nhỏ đối diện nhau ở thành hộp. Xâu dây len qua hai lỗ, luồn hai hạt gỗ (hoặc hòn bi) vào giữa dây.
- Trang trí: Dùng băng dính màu để trang trí cho chiếc trống thêm bắt mắt.
- Cách chơi: Cầm tay cầm và lắc nhẹ, các hạt gỗ sẽ va chạm vào thành hộp tạo thành tiếng trống.
Kéo Co: Sức Mạnh Và Đoàn Kết
Kéo co là trò chơi dân gian quen thuộc, giúp trẻ rèn luyện sức mạnh, sự dẻo dai và tinh thần đoàn kết.
Có thể bạn quan tâm: Bộ Tranh Tô Màu Siêu Nhân Điện Quang – Ultraman Siêu Ngầu Cho Bé
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một sợi dây thừng dài, chắc chắn
Các bước thực hiện:
- Chuẩn bị sân chơi: Kéo căng sợi dây thừng ở giữa sân, đánh dấu điểm giữa bằng một mảnh vải màu.
- Chia đội: Chia trẻ thành hai đội có số lượng bằng nhau, đứng ở hai đầu dây.
- Cách chơi: Khi có hiệu lệnh, hai đội dùng sức kéo dây về phía mình. Đội nào kéo được mảnh vải buộc ở giữa dây qua vạch quy định của đội mình là đội thắng.
Ném Vòng Cổ Chai: Sự Chính Xác
Ném vòng là trò chơi rèn luyện sự khéo léo, chính xác và khả năng ước lượng khoảng cách cho trẻ.
Có thể bạn quan tâm: Cách Giảm Mỡ Bụng Sau Sinh Mổ Bằng Muối An Toàn, Hiệu Quả
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Các chai nhựa rỗng
- Vòng tròn bằng nhựa cứng hoặc làm từ dây thép bọc nhựa
- Giấy màu, bút vẽ để trang trí chai
Các bước thực hiện:
- Làm mục tiêu: Trang trí các chai nhựa bằng giấy màu để tạo điểm nhấn, sau đó đặt chúng cách người chơi một khoảng cách phù hợp.
- Cách chơi: Người chơi đứng ở vạch quy định, ném các vòng tròn sao cho lọt qua cổ chai. Mỗi lần ném trúng sẽ được tính điểm.
Quang Gánh: Cân Bằng Và Vận Động
Quang gánh là món đồ chơi mô phỏng công cụ lao động truyền thống, giúp trẻ hiểu thêm về cuộc sống và rèn luyện sự khéo léo, giữ thăng bằng.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một cây tre dài
- Hai đoạn tre ngắn để làm đòn gánh
- Dây thừng hoặc dây dù
- Các vật dụng nhẹ để làm “hàng” (ví dụ: hộp giấy nhỏ)
Các bước thực hiện:
- Làm gánh: Cắt một cây tre thành hai đoạn ngắn, khoan lỗ ở giữa để luồn dây.
- Gắn dây: Luồn dây qua hai lỗ, buộc chắc chắn để tạo thành quang gánh.
- Treo “hàng”: Buộc các hộp giấy hoặc vật dụng nhẹ vào hai đầu dây.
- Cách chơi: Trẻ dùng vai vác quang gánh và di chuyển, cố gắng giữ thăng bằng để “hàng” không rơi.
Cà Kheo: Thăng Bằng Và Can Trường
Cà kheo là trò chơi đòi hỏi sự can đảm, khéo léo và khả năng giữ thăng bằng tuyệt vời.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Hai đoạn tre dài, chắc chắn
- Hai thanh tre ngắn để làm đế
- Dây thừng hoặc dây dù
Các bước thực hiện:
- Làm đế: Cắt hai đoạn tre ngắn, khoan lỗ ở giữa để luồn dây buộc vào đế giày.
- Gắn dây: Luồn dây qua lỗ, buộc chắc chắn để người chơi có thể đứng lên và giữ thăng bằng.
- Cách chơi: Người chơi đứng lên hai thanh tre, dùng tay giữ thăng bằng và di chuyển. Ai đi được xa nhất hoặc không bị ngã là người chiến thắng.
Lưu Ý Khi Làm Đồ Chơi Dân Gian Cho Trẻ Mầm Non
An Toàn Là Trên Hết
- Chọn nguyên liệu an toàn: Ưu tiên sử dụng các vật liệu tự nhiên, không độc hại như tre, gỗ đã được xử lý, vải sạch, giấy cứng. Tuyệt đối không sử dụng các vật liệu sắc nhọn, dễ vỡ hoặc có chứa hóa chất độc hại.
- Gia công cẩn thận: Các cạnh và góc của đồ chơi phải được mài nhẵn, tránh để trẻ bị xước hoặc trầy xước da.
- Kiểm tra kỹ trước khi chơi: Trước mỗi lần chơi, hãy kiểm tra đồ chơi có bị hỏng hóc, nứt vỡ hay bong tróc không.
Đảm Bảo Tính Giáo Dục
- Chọn trò chơi phù hợp: Ưu tiên các trò chơi giúp phát triển vận động, tư duy, cảm xúc và kỹ năng xã hội cho trẻ.
- Kết hợp học và chơi: Trong quá trình chơi, người lớn có thể lồng ghép những bài học về văn hóa, lịch sử, toán học, vật lý đơn giản.
Khuyến Khích Tính Tự Lập
- Cho trẻ tham gia làm đồ chơi: Khi trẻ được tự tay làm ra đồ chơi của mình, trẻ sẽ cảm thấy hứng thú và trân trọng hơn.
- Giám sát nhưng không can thiệp quá nhiều: Để trẻ tự do khám phá, trải nghiệm và học cách giải quyết vấn đề, nhưng luôn ở trong tầm mắt để đảm bảo an toàn.
Kết Luận
Làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non là một hoạt động ý nghĩa, vừa tiết kiệm chi phí, vừa mang lại giá trị giáo dục to lớn. Những món đồ chơi đơn sơ nhưng chứa đựng cả một kho tàng tri thức và tình yêu thương. Hy vọng rằng với 10 cách hướng dẫn chi tiết trên, cha mẹ và cô giáo có thể tạo ra nhiều trò chơi thú vị, an toàn và bổ ích cho các bé, giúp các em có một tuổi thơ trọn vẹn, gắn liền với những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 30, 2025 by Đội Ngũ Vihema
