Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là tình trạng phổ biến khi ống dẫn nước mắt từ mắt vào mũi bị tắc nghẽn, khiến nước mắt không thể thoát ra ngoài một cách bình thường. Đây là vấn đề thường gặp trong những tuần đầu đời và có thể tự khỏi khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm theo nhiễm trùng, trẻ cần được can thiệp y tế kịp thời. Bài viết này cung cấp thông tin chi tiết về tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh, từ nguyên nhân, dấu hiệu đến các phương pháp điều trị hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Sữa Tắm Bath And Body Works: Đánh Giá Chi Tiết, Ưu Nhược Điểm Và Top Sản Phẩm Được Yêu Thích
Tắc tuyến lệ trẻ sơ sinh là gì?
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh, hay còn gọi là tắc lệ đạo bẩm sinh, là hiện tượng ống dẫn nước mắt bị tắc một phần hoặc hoàn toàn. Ống dẫn nước mắt có vai trò đưa nước mắt từ bề mặt nhãn cầu xuống khoang mũi thông qua các cấu trúc gồm lệ quản, túi lệ và ống lệ mũi.
Trong quá trình sinh ra, lớp màng bao bọc phần cuối ống dẫn nước mắt (van Hasner) đôi khi chưa mở hoàn toàn, gây ra tình trạng tắc nghẽn. Theo thống kê, khoảng 30% trẻ sơ sinh chào đời với tình trạng này, nhưng hơn 90% trường hợp sẽ tự khỏi trước sinh nhật đầu tiên của trẻ.
Nguyên nhân tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh
Nguyên nhân chính của tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là màng van Hasner chưa mở hoàn toàn sau khi sinh, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn từ bên trong. Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể gây tắc tuyến lệ ở trẻ:
- Hẹp hoặc không có điểm lệ: Ống dẫn nước mắt quá nhỏ hoặc không hình thành đầy đủ.
- Hệ thống ống dẫn nước mắt quá hẹp: Cấu trúc ống dẫn chưa phát triển hoàn thiện.
- Rò túi lệ mũi bẩm sinh: Lỗ thông giữa túi lệ và mũi bị bất thường.
- Nhiễm trùng: Vi khuẩn xâm nhập gây viêm, phù nề làm tắc nghẽn ống dẫn.
- Bất thường xương hàm mặt: Ví dụ như hội chứng Down, chấn thương, lệch xương có thể chèn ép ống dẫn nước mắt.
- Polyp mũi hoặc khối u: Gây chèn ép từ bên ngoài.
Các triệu chứng đi kèm như cảm lạnh có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tắc tuyến lệ ở trẻ.
Có thể bạn quan tâm: Sữa Milo Dành Cho Trẻ Mấy Tuổi? Đánh Giá Chi Tiết Và Hướng Dẫn Sử Dụng
Dấu hiệu nhận biết tắc tuyến lệ trẻ sơ sinh
Triệu chứng của tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện trong vài ngày hoặc tuần đầu sau sinh và có thể dễ nhầm lẫn với nhiễm trùng mắt. Dưới đây là các dấu hiệu phổ biến:
- Chảy nước mắt liên tục: Mắt trẻ luôn ẩm ướt, đặc biệt khi khóc hoặc tiếp xúc với không khí lạnh.
- Mí mắt sưng nhẹ và đỏ: Do trẻ thường dụi mắt vì khó chịu.
- Mí mắt dính vào nhau: Do ghèn hoặc mủ tích tụ.
- Mắt đóng ghèn hoặc có mủ: Dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng do nước mắt không thoát ra ngoài.
Trong trường hợp tắc hoàn toàn, trẻ sẽ có đầy đủ các triệu chứng trên. Nếu tắc một phần, cha mẹ chỉ nhận thấy triệu chứng khi trẻ khóc nhiều hoặc bị nghẹt mũi (ví dụ khi cảm lạnh).
Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng quanh ống dẫn nước mắt như sưng, đỏ, đau, hoặc sốt, có thể đã chuyển sang viêm túi lệ – tình trạng nhiễm trùng túi lệ mũi.
Chẩn đoán tắc tuyến lệ trẻ sơ sinh
Chẩn đoán tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh chủ yếu dựa trên tiền sử bệnh và các triệu chứng lâm sàng. Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra mắt, đánh giá tình trạng ống dẫn nước mắt và có thể thực hiện các xét nghiệm hỗ trợ nếu cần thiết.
Có thể bạn quan tâm: 7 Phần Mềm Tính Ngày Rụng Trứng Để Sinh Con Trai Chính Xác Nhất
Lưu ý rằng nhiều trẻ sơ sinh chưa tiết nước mắt đều đến khoảng 2 tuần tuổi, vì vậy cha mẹ không nên quá lo lắng nếu không thấy triệu chứng ngay sau sinh. Tuy nhiên, nếu trẻ có các dấu hiệu chảy nước mắt liên tục hoặc nhiễm trùng, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Ngăn chặn và điều trị tắc tuyến lệ trẻ sơ sinh
Có thể ngăn chặn tình trạng tắc tuyến lệ ở trẻ không?
Tắc tuyến lệ bẩm sinh do màng van Hasner chưa mở hoàn toàn sau sinh hiện chưa có cách nào để ngăn ngừa. Tuy nhiên, cha mẹ có thể giảm nguy cơ các biến chứng bằng cách:
- Tránh hút thuốc lá xung quanh trẻ, vì khói thuốc có thể kích ứng niêm mạc mũi và làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn.
- Giữ môi trường sống cho trẻ sạch sẽ, thoáng khí, tránh các yếu tố gây kích ứng.
Điều trị tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh
Hầu hết các trường hợp tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh tự khỏi trong vòng 6–12 tháng. Trong thời gian đó, cha mẹ có thể áp dụng một số phương pháp hỗ trợ dưới sự hướng dẫn của bác sĩ:
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Ngôi Nhà Bằng Bìa Cát Tông: Hướng Dẫn Từ Mini Đến Nhà Thực Tế
- Mát-xa mũi: Dùng đầu ngón tay ấn nhẹ ở góc trong của mắt, dọc theo sống mũi từ trên xuống dưới 2–3 lần mỗi ngày để giúp mở ống dẫn nước mắt.
- Lau sạch dịch tiết: Dùng khăn ấm, mềm để lau nhẹ mắt trẻ, tránh để ghèn tích tụ.
- Thuốc nhỏ mắt kháng sinh: Khi có dấu hiệu nhiễm trùng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng sinh để ngăn ngừa viêm.
- Thuốc kháng sinh uống: Trong trường hợp viêm túi lệ, cần dùng kháng sinh đường uống theo chỉ định.
Nếu tình trạng tắc tuyến lệ kéo dài:
- Từ 3–8 tháng tuổi: Bác sĩ có thể thực hiện bơm thông lệ đạo hoặc tiếp tục hướng dẫn mát-xa tại nhà.
- Sau 8 tháng tuổi: Áp dụng bơm thông lệ đạo dưới gây tê tại chỗ hoặc gây mê.
- Sau 1 năm tuổi: Nếu các phương pháp trên không hiệu quả, trẻ cần phẫu thuật nối thông túi lệ-mũi.
Đối với các nguyên nhân đặc biệt như dò túi lệ hoặc không có điểm lệ, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phẫu thuật phù hợp.
Lưu ý quan trọng khi chăm sóc trẻ bị tắc tuyến lệ
- Không tự ý dùng thuốc: Chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ.
- Vệ sinh mắt sạch sẽ: Lau mắt bằng khăn ấm, tránh dùng chung khăn với người khác.
- Theo dõi sát: Nếu trẻ có dấu hiệu sốt, sưng đau quanh mắt, hoặc mủ chảy ra nhiều, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia: Đừng tự chẩn đoán, hãy nhờ bác sĩ kiểm tra để xác định chính xác nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.
Tóm lại
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là tình trạng khá phổ biến, thường tự khỏi khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, nếu cha mẹ phát hiện trẻ có các triệu chứng chảy nước mắt liên tục, đóng ghèn, hoặc nhiễm trùng, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc theo dõi sát sao và áp dụng các biện pháp hỗ trợ đúng cách sẽ giúp trẻ nhanh chóng hồi phục và tránh các biến chứng nguy hiểm.
Mời bạn tham khảo thêm các bài viết hữu ích khác tại vihema.com để trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe toàn diện cho cả gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Vihema
