Thuốc Hạ Sốt Paracetamol Cho Trẻ: Liều Dùng, Cách Dùng Và Lưu Ý Quan Trọng

Paracetamol là loại thuốc rất phổ biến, nằm trong danh sách nhóm thuốc giảm đau, hạ sốt. Tác dụng của Paracetamol là giúp điều trị một số triệu chứng bất thường như sốt, đau đầu, đau lưng, đau răng, đau khớp,… Đối với những trường hợp viêm khớp nhẹ, thuốc có tác dụng giảm đau khá hiệu quả. Tuy nhiên, Paracetamol không hiệu quả đối với những trường hợp viêm khớp nghiêm trọng hơn.

Tóm Tắt Liều Dùng Paracetamol Cho Trẻ

Dưới đây là những thông tin quan trọng nhất mà cha mẹ cần ghi nhớ khi cho trẻ dùng Paracetamol để hạ sốt:

Liều dùng cơ bản:

• Liều lượng: 10 – 15 mg/kg/lần.
• Khoảng cách giữa các lần dùng: Mỗi 4 – 6 giờ.
• Liều lượng an toàn tối đa trong ngày: 60 mg/kg/ngày.
• Cách tính liều: Dựa vào cân nặng của trẻ, không dựa vào tuổi.

Các dạng bào chế phổ biến:

• Viên nén: Uống cùng nước, không nhai.
• Viên sủi: Hòa tan hoàn toàn trong 150 – 200ml nước trước khi uống.
• Dạng lỏng (siro, gói pha): Dùng dụng cụ chia liều chính xác.
• Viên đặt hậu môn: Dùng khi trẻ không thể uống thuốc.

Lưu ý then chốt:

Có thể bạn quan tâm: Top 10 Kem Dưỡng Trắng Da Mặt Tốt Nhất: Lựa Chọn An Toàn, Hiệu Quả Cho Làn Da Sáng Khỏe

• Tuyệt đối không dùng quá liều. Quá liều có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng.
• Kiểm tra kỹ thành phần của các loại thuốc cảm, ho, siro khác vì chúng có thể cũng chứa Paracetamol.
• Ghi chép liều dùng để tránh quên và dùng quá liều.
• Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu nghi ngờ dùng quá liều hoặc có dấu hiệu dị ứng.

1. Paracetamol Là Gì Và Cơ Chế Hạ Sốt Như Thế Nào?

Paracetamol (còn được gọi là acetaminophen) là một trong những loại thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn thế giới, đặc biệt là trong y học nhi khoa. Đây là một chất giảm đau – hạ sốt (analgesic-antipyretic) có tác dụng làm giảm cảm giác đau nhẹ đến trung bình và hạ nhiệt độ cơ thể khi bị sốt.

1.1. Cơ chế hoạt động

Paracetamol hoạt động bằng cách ức chế một enzyme gọi là cyclooxygenase (COX), đặc biệt là COX-2 ở vùng dưới đồi của não. Vùng dưới đồi đóng vai trò như một “trung tâm điều nhiệt” của cơ thể. Khi bị nhiễm trùng hoặc viêm, cơ thể sản sinh ra các chất trung gian gây sốt, khiến “ngưỡng nhiệt độ” của trung tâm điều nhiệt này bị đẩy lên cao, dẫn đến sốt. Paracetamol giúp “điều chỉnh” lại ngưỡng này về mức bình thường, từ đó cơ thể bắt đầu toả nhiệt và nhiệt độ giảm xuống.

1.2. Ưu điểm của Paracetamol

• An toàn khi dùng đúng liều: Paracetamol được đánh giá là an toàn cho trẻ em khi sử dụng đúng liều lượng và đúng khoảng cách thời gian.
• Ít gây kích ứng dạ dày: So với các thuốc giảm đau – hạ sốt khác như Ibuprofen hay Aspirin, Paracetamol ít gây kích ứng niêm mạc dạ dày hơn.
• Phù hợp với nhiều lứa tuổi: Có nhiều dạng bào chế phù hợp cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và trẻ lớn.
• Không ảnh hưởng đến quá trình đông máu: Khác với Aspirin, Paracetamol không làm tăng nguy cơ chảy máu.

1.3. Hạn chế

• Không có tác dụng chống viêm mạnh: Paracetamol chủ yếu giúp giảm đau và hạ sốt, nhưng không có tác dụng chống viêm đáng kể như Ibuprofen hay Naproxen. Do đó, nó không phải là lựa chọn hàng đầu cho các bệnh lý viêm khớp nặng.
• Nguy cơ quá liều cao: Gan là cơ quan chuyển hóa chính của Paracetamol. Khi dùng quá liều, chất chuyển hóa của Paracetamol sẽ tích tụ và gây tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí có thể dẫn đến suy gan cấp.

2. Liều Dùng Thuốc Hạ Sốt Paracetamol Cho Trẻ

Có thể bạn quan tâm: Cách Hâm Sữa Mẹ Để Ngăn Mát Tủ Lạnh Giữ Trọn Dưỡng Chất Cho Bé

Đây là phần quan trọng nhất mà cha mẹ cần nắm vững. Liều dùng Paracetamol cho trẻ không dựa vào tuổi mà phải dựa vào cân nặng. Việc dùng sai liều là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.

2.1. Nguyên tắc tính liều

Liều dùng cơ bản:

• Liều lượng: 10 – 15 mg/kg/lần. Đây là liều an toàn và hiệu quả cho hầu hết các trường hợp.
• Khoảng cách giữa các lần dùng: Mỗi 4 – 6 giờ một lần.
• Liều lượng tối đa trong 24 giờ: 60 mg/kg/ngày (tức là không được vượt quá 4 lần liều cơ bản trong một ngày).

2.2. Bảng tra cứu liều dùng theo cân nặng (dạng viên nén 500mg)

Lưu ý:

• Bảng trên chỉ mang tính chất tham khảo. Liều lượng cụ thể còn phụ thuộc vào dạng bào chế (viên 500mg, 325mg, 160mg, siro 120mg/5ml…).
• Tuyệt đối không tự ý dùng liều cao hơn 15 mg/kg/lần khi không có chỉ định của bác sĩ.
• Không dùng quá 4 lần trong 24 giờ.

2.3. Liều dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

• Trẻ sơ sinh (dưới 3 tháng tuổi): Việc dùng Paracetamol cho trẻ sơ sinh cần hết sức thận trọng. Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ. Liều dùng thường thấp hơn và được tính toán rất chính xác.
• Trẻ từ 3 tháng đến 12 tuổi: Dựa vào cân nặng để tính liều. Ưu tiên dùng dạng siro hoặc gói pha để dễ chia liều.

2.4. Khi nào nên dùng Paracetamol?

• Sốt: Khi nhiệt độ cơ thể trẻ từ 38.5°C trở lên.
• Đau: Đau đầu, đau bụng, đau răng, đau cơ, đau sau tiêm chủng…

2.5. Khi nào không nên dùng Paracetamol?

• Trẻ có tiền sử dị ứng với Paracetamol.
• Trẻ bị suy gan.
• Trẻ đang dùng các thuốc khác có chứa Paracetamol (để tránh quá liều).
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi (trừ khi có chỉ định của bác sĩ).

3. Hướng Dẫn Cách Dùng Thuốc Theo Từng Dạng Bào Chế

Paracetamol được sản xuất dưới nhiều dạng bào chế khác nhau để phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ. Việc sử dụng đúng cách sẽ giúp thuốc phát huy hiệu quả tối đa và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Viên nén

Có thể bạn quan tâm: Top 21 Sữa Rửa Mặt Cho Da Dầu Mụn Được Bác Sĩ Da Liễu Tin Dùng

Đối tượng: Trẻ lớn, có khả năng nuốt viên.
Cách dùng:

• Uống thuốc cùng một ly nước đầy.
• Không nhai viên thuốc, trừ khi viên thuốc có ghi chú có thể nhai được.
• Có thể uống thuốc sau khi ăn để giảm kích ứng dạ dày (tuy nhiên, Paracetamol ít gây kích ứng dạ dày nên việc này không bắt buộc).

3.2. Viên sủi

Đối tượng: Trẻ lớn, có khả năng uống nước.
Cách dùng:

• Tuyệt đối không nuốt trực tiếp viên sủi.
• Hòa tan hoàn toàn viên thuốc trong 150 – 200ml nước ở nhiệt độ phòng hoặc ấm.
• Khuấy đều cho đến khi viên thuốc tan hết, không còn bọt.
• Uống ngay sau khi hòa tan.

3.3. Dạng lỏng (siro, gói pha)

Đối tượng: Trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh, trẻ không thể nuốt viên.
Cách dùng:

• Sử dụng dụng cụ chia liều chính xác: Xilanh, thìa có vạch chia, cốc đong có vạch chia. Tuyệt đối không dùng thìa ăn cơm hoặc cốc uống nước để đong thuốc vì liều lượng sẽ không chính xác.
• Lắc đều chai siro trước khi dùng.
• Cho trẻ uống thuốc trực tiếp từ xilanh hoặc thìa.
• Với gói pha, cần hòa tan gói thuốc trong một lượng nước vừa đủ theo hướng dẫn, khuấy đều và cho trẻ uống ngay.

3.4. Viên đặt hậu môn (suppositoria)

Đối tượng: Trẻ bị nôn, không thể uống thuốc, hoặc đang ngủ nhưng cần hạ sốt.
Cách đặt thuốc:

1. Chuẩn bị: Rửa sạch tay bằng xà phòng và nước ấm. Cắt móng tay sạch sẽ.
2. Vệ sinh: Vệ sinh sạch sẽ vùng hậu môn của trẻ bằng nước ấm và khăn mềm.
3. Tư thế: Cho trẻ nằm nghiêng, co gối lên ngực (tư thế nằm nghiêng như hình chữ “f”).
4. Làm mềm thuốc: Nếu viên thuốc quá cứng, có thể ngâm viên thuốc vào nước ấm khoảng 10 – 15 giây để làm mềm, giúp dễ đặt hơn.
5. Đặt thuốc: Dùng tay đẩy nhẹ viên thuốc vào sâu trong trực tràng khoảng 2 – 3cm (khoảng 1 ngón tay). Đầu nhọn của viên thuốc hướng về phía trực tràng.
6. Giữ cố định: Dùng tay ấn nhẹ hai bên mông của trẻ trong vài giây để giữ thuốc không bị rơi ra.
7. Nằm yên: Giữ trẻ nằm nghiêng trong khoảng 15 phút để thuốc tan chảy và hấp thu.
8. Vệ sinh lại: Rửa sạch tay bằng xà phòng và nước ấm.

Lưu ý khi đặt thuốc:

• Không đặt thuốc khi trẻ đang đi đại tiện hoặc vừa đi đại tiện xong.
• Nếu thuốc bị rơi ra ngoài trong vòng 30 phút, cần đặt lại một viên khác.
• Nếu trẻ đi đại tiện trong vòng 30 phút sau khi đặt thuốc, cần đặt lại liều tương tự.

4. Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Dùng Paracetamol Cho Trẻ

4.1. Thời Gian Thuốc Phát Huy Hiệu Quả

• Đường uống (viên, siro): Thuốc bắt đầu hạ sốt sau 30 – 60 phút.
• Đặt hậu môn: Thuốc bắt đầu hạ sốt sau 45 – 90 phút.

4.2. Xử Lý Khi Trẻ Bị Nôn Sau Khi Uống Thuốc

• Nôn trong vòng 30 phút: Nếu trẻ nôn ngay sau khi uống thuốc (trong vòng 30 phút), có thể cho trẻ uống lại liều tương tự.
• Nôn sau 30 phút: Nếu trẻ nôn sau khi uống thuốc hơn 30 phút, không nên cho trẻ uống thêm liều thuốc nữa vì phần lớn thuốc đã được hấp thu.
• Không chắc chắn: Nếu bạn không nhớ rõ thời điểm trẻ nôn hoặc lượng thuốc trẻ đã nôn ra, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể.

4.3. Xử Lý Khi Trẻ Đi Vệ Sinh Sau Khi Đặt Thuốc

• Đi vệ sinh trong vòng 30 phút: Nếu trẻ đi đại tiện trong vòng 30 phút sau khi đặt thuốc, cần đặt lại một viên thuốc tương tự.
• Đi vệ sinh sau 30 phút: Nếu trẻ đi đại tiện sau 30 phút, thuốc đã được hấp thu đáng kể, không cần đặt lại liều thuốc.

4.4. Dấu Hiệu Của Quá Liều Paracetamol

Quá liều Paracetamol là một cấp cứu y tế nghiêm trọng. Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo:

Giai đoạn sớm (0 – 24 giờ):

• Buồn nôn, nôn.
• Đau bụng.
• Chán ăn.
• Da xanh xao.

Giai đoạn muộn (24 – 72 giờ):

• Đau tức hạ sườn phải (dấu hiệu tổn thương gan).
• Vàng da, vàng mắt.
• Nước tiểu sẫm màu.
• Mệt mỏi, lơ mơ, rối loạn ý thức.
• Chảy máu chân răng, chảy máu cam.

Nếu nghi ngờ trẻ dùng quá liều Paracetamol, hãy:

1. Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.
2. Đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.
3. Mang theo vỉ thuốc, hộp thuốc hoặc bất kỳ thông tin nào về liều lượng đã dùng.

4.5. Dấu Hiệu Của Phản Ứng Dị Ứng

Paracetamol có thể gây ra các phản ứng dị ứng nghiêm trọng, mặc dù hiếm gặp. Các dấu hiệu bao gồm:

• Phát ban, mề đay.
• Ngứa ngáy.
• Sưng môi, mặt, lưỡi, họng.
• Khó thở, thở khò khè.
• Sốc phản vệ (rất hiếm).

Nếu trẻ có dấu hiệu dị ứng, hãy:

Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cắm Hoa Lay Ơn Trang Nghiêm Trên Bàn Thờ

• Ngừng dùng thuốc ngay lập tức.
• Gọi cấp cứu 115 nếu có dấu hiệu khó thở hoặc sưng họng.

4.6. Tương Tác Với Các Loại Thuốc Khác

• Thuốc cảm, ho, siro: Nhiều loại thuốc cảm, ho, siro cũng chứa Paracetamol. Việc dùng kết hợp có thể dẫn đến quá liều.
• Thuốc chống đông máu: Dùng Paracetamol liều cao kéo dài có thể làm tăng tác dụng của thuốc chống đông máu như Warfarin, dẫn đến nguy cơ chảy máu.
• Thuốc kháng sinh: Một số thuốc kháng sinh có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa của Paracetamol ở gan.
• Thuốc điều trị lao: Isoniazid có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan khi dùng cùng Paracetamol.

Nguyên tắc an toàn:

• Luôn kiểm tra thành phần của tất cả các loại thuốc đang dùng.
• Ghi chép liều dùng của từng loại thuốc để tránh dùng trùng lặp.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thêm bất kỳ loại thuốc nào.

4.7. Bảo Quản Thuốc

• Để thuốc trong hộp kín, ở nơi khô ráo, tránh ánh sáng mặt trời.
• Để xa tầm với của trẻ em để tránh trẻ tự ý uống thuốc.
• Không để thuốc trong tủ lạnh trừ khi có hướng dẫn đặc biệt.

4.8. Khi Nào Cần Đưa Trẻ Đi Khám?

• Sốt cao trên 39°C không hạ sau khi dùng thuốc.
• Sốt kéo dài trên 3 ngày.
• Trẻ có dấu hiệu mệt mỏi, li bì, bỏ bú, bỏ ăn.
• Trẻ có dấu hiệu khó thở, co giật.
• Trẻ có dấu hiệu đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục.
• Trẻ có dấu hiệu dị ứng với thuốc.
• Nghi ngờ dùng quá liều thuốc.

5. So Sánh Paracetamol Với Các Loại Thuốc Hạ Sốt Khác

Ngoài Paracetamol, Ibuprofen là một lựa chọn phổ biến khác để hạ sốt và giảm đau cho trẻ. Dưới đây là bảng so sánh giữa hai loại thuốc này:

Khi nào nên chọn Paracetamol?

• Trẻ bị sốt đơn thuần, không có viêm.
• Trẻ có tiền sử bệnh dạ dày.
• Trẻ bị suy gan.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi.

Khi nào nên chọn Ibuprofen?

• Trẻ bị sốt kèm theo viêm (ví dụ: viêm tai giữa, viêm họng).
• Trẻ cần giảm đau mạnh hơn (đau răng, đau cơ).
• Trẻ trên 6 tháng tuổi, không có chống chỉ định.

6. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Q1: Có thể cho trẻ dùng Paracetamol và Ibuprofen cùng lúc được không?
A: Không nên tự ý dùng hai loại thuốc này cùng lúc. Việc dùng song song có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và quá liều. Nếu cần thiết, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể về liều lượng và khoảng cách dùng thuốc.

Q2: Có thể dùng Paracetamol để hạ sốt cho trẻ sau khi tiêm chủng không?
A: Có thể. Paracetamol là lựa chọn an toàn để hạ sốt và giảm đau sau khi tiêm chủng. Tuy nhiên, chỉ nên dùng khi trẻ có sốt trên 38.5°C hoặc có dấu hiệu khó chịu. Không cần thiết phải dùng thuốc “phòng” nếu trẻ không có triệu chứng.

Q3: Dùng Paracetamol kéo dài có hại không?
A: Dùng Paracetamol đúng liều trong thời gian ngắn (dưới 5 ngày) là an toàn. Tuy nhiên, dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây tổn thương gan. Nếu trẻ cần dùng thuốc kéo dài, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.

Q4: Có thể dùng Paracetamol cho trẻ bị hen suyễn không?
A: Có thể. Paracetamol là lựa chọn an toàn cho trẻ bị hen suyễn. Ibuprofen có thể làm tăng nguy cơ cơn hen ở một số trẻ, do đó Paracetamol thường được ưu tiên.

Q5: Làm thế nào để biết trẻ đã dùng đủ liều Paracetamol?
A: Dựa vào cân nặng của trẻ để tính liều. Sử dụng bảng tra cứu liều dùng hoặc công cụ tính liều trên các ứng dụng y tế. Nếu không chắc chắn, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.

7. Tổng Kết Và Lời Khuyên Cho Cha Mẹ

Paracetamol là một “người bạn” đáng tin cậy trong tủ thuốc gia đình, đặc biệt là khi chăm sóc trẻ nhỏ bị sốt. Tuy nhiên, “niềm tin” này chỉ có thể bền vững khi cha mẹ sử dụng thuốc đúng cách, đúng liều và đúng thời điểm.

Tóm lại những điều cần nhớ:

1. Liều lượng: 10 – 15 mg/kg/lần, cách nhau 4 – 6 giờ, tối đa 60 mg/kg/ngày.
2. Tính theo cân nặng, không tính theo tuổi.
3. Kiểm tra thành phần của tất cả các loại thuốc đang dùng.
4. Ghi chép liều dùng để tránh quên và dùng quá liều.
5. Sử dụng dụng cụ chia liều chính xác cho dạng lỏng.
6. Biết cách xử lý khi trẻ nôn hoặc đi vệ sinh sau khi dùng thuốc.
7. Nhận biết dấu hiệu của quá liều và dị ứng.
8. Đưa trẻ đi khám khi cần thiết.

Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về việc sử dụng thuốc hạ sốt Paracetamol cho trẻ, hoặc muốn được tư vấn cụ thể hơn cho tình trạng sức khỏe của con mình, hãy tìm hiểu thêm các thông tin hữu ích khác tại vihema.com.

Cập Nhật Lúc Tháng 1 4, 2026 by Đội Ngũ Vihema