Trẻ 4 tháng tuổi là một cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển của bé, khi những kỹ năng vận động, nhận thức và cảm xúc bắt đầu bộc lộ rõ rệt. Ở giai đoạn này, bé không chỉ lớn về thể chất mà còn thể hiện nhiều hành vi đáng yêu và thú vị khiến cha mẹ không khỏi bất ngờ. Vậy trẻ 4 tháng biết làm gì? Làm sao để chăm sóc và hỗ trợ bé phát triển tốt nhất? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về sự phát triển của bé 4 tháng tuổi cùng những bí quyết nuôi dạy hiệu quả.
Các chỉ số phát triển cơ bản của trẻ 4 tháng tuổi
Trước khi tìm hiểu trẻ 4 tháng biết làm gì, cha mẹ cần nắm được các mốc phát triển thể chất cơ bản:
- Bé gái 4 tháng tuổi: Chiều cao trung bình khoảng 62,1cm, cân nặng khoảng 6,4kg.
- Bé trai 4 tháng tuổi: Chiều cao trung bình khoảng 63,7cm, cân nặng khoảng 7,0kg.
Tuy nhiên, đây chỉ là chỉ số trung bình. Mỗi bé phát triển theo nhịp độ riêng, miễn bé tăng trưởng ổn định, khỏe mạnh và đáp ứng các cột mốc vận động, nhận thức là điều đáng mừng.
Trẻ 4 tháng tuổi biết làm gì? Khám phá thế giới non nớt
Vận động: Những bước tiến đầu tiên
Lật người qua lại
Đây là một trong những cột mốc lớn nhất khiến cha mẹ “phát cuồng” vì thích thú. Bé 4 tháng tuổi đã có thể thực hiện những cú lật người đầu tiên. Khi nằm sấp, bé biết dùng tay chống xuống, nâng cao đầu và ngực, từ từ xoay người sang một bên rồi trở về tư thế nằm ngửa. Việc này cho thấy nhóm cơ vùng vai, lưng và cổ đã phát triển mạnh mẽ.
Cầm nắm và với tới
Bàn tay nhỏ nhắn của bé giờ đây đã linh hoạt hơn rất nhiều. Bé có thể đan các ngón tay vào nhau, nắm lấy đồ chơi, mút ngón tay hoặc với tới những vật thể đang chuyển động trước mắt. Đây là dấu hiệu cho thấy thị giác và vận động tinh đang phối hợp nhịp nhàng.
Đôi chân tinh nghịch
Khi được cha mẹ đỡ đứng trên mặt phẳng cứng, bé có thể dồn lực xuống hai chân và thực hiện những động tác “nhún nhảy” đáng yêu. Đây là tiền đề cho việc tập đứng và đi sau này.
Làm chủ đầu và cổ
Bé đã có thể giữ đầu và cổ vững vàng khi được bế đứng hoặc ngồi (có sự hỗ trợ). Khi mẹ lắc lư nhẹ người bé, cổ bé sẽ không bị lắc theo một cách yếu ớt như trước.
Nhận thức và cảm xúc: Mở rộng thế giới
Nụ cười rạng rỡ
Nụ cười của bé 4 tháng tuổi không còn là phản xạ tự nhiên mà là biểu cảm có chủ đích. Bé cười khi thấy khuôn mặt quen thuộc, khi được chơi đùa, khi nghe tiếng nói chuyện vui vẻ. Bé thậm chí có thể cười thành tiếng, thể hiện sự thích thú rõ rệt.
Mắt biết “nói chuyện”
Đôi mắt của bé giờ đây có thể theo dõi chuyển động của người và đồ vật một cách linh hoạt. Bé bắt đầu phân biệt được sự tương phản màu sắc, đặc biệt là những màu sắc tươi sáng, đối lập. Bé thích thú với những đồ chơi có màu sắc rực rỡ, hình dạng đơn giản.
Biết tạo ra và phản ứng với âm thanh
Bé bắt đầu “bập bẹ” với những âm thanh như “ooh”, “aah”, “ee”, “uu”. Đây là giai đoạn tiền ngôn ngữ, khi bé tập luyện các cơ quan phát âm. Bé cũng phản ứng rất nhanh với âm thanh xung quanh, quay đầu về phía có tiếng động, và bắt chước những âm thanh mà bé nghe được.
Bắt chước và ghi nhớ
Bé biết bắt chước biểu cảm khuôn mặt của cha mẹ, như thè lưỡi, há miệng, nheo mắt. Bé cũng bắt đầu có trí nhớ ngắn hạn, nhớ được đồ vật yêu thích và tìm kiếm nó khi không thấy.
Biết thể hiện cảm xúc
Bé có thể khóc với nhiều “ngữ điệu” khác nhau để thể hiện nhu cầu: khóc vì đói, khóc vì mệt, khóc vì khó chịu, khóc vì muốn được bế. Bé cũng có thể biểu lộ sự thất vọng hoặc buồn bã khi không được đáp ứng nhu cầu.
Nhận ra người thân
Bé bắt đầu phân biệt được những khuôn mặt quen thuộc (cha, mẹ, ông bà) với người lạ. Bé có thể “e ngại” hoặc khóc khi gặp người lạ, đây là dấu hiệu phát triển nhận thức bình thường.
Giấc ngủ của trẻ 4 tháng tuổi
Trẻ 4 tháng tuổi đã có thể ngủ liên tục 7-8 tiếng vào ban đêm, kèm theo 2-3 giấc ngủ ngắn ban ngày. Tổng thời gian ngủ trong ngày dao động từ 14-16 giờ.
Mẹo giúp bé ngủ ngon:
- Thiết lập thói quen ngủ: tắm nước ấm, đọc sách, hát ru trước khi ngủ.
- Tạo môi trường ngủ yên tĩnh, tối, thoáng mát.
- Nhận biết dấu hiệu buồn ngủ (ngáp, dụi mắt, cáu gắt) để đặt bé xuống đúng lúc.
- Tránh kích thích mạnh (ti vi, điện thoại) trước giờ ngủ.
Chế độ dinh dưỡng cho bé 4 tháng tuổi
Sữa mẹ – Nguồn dinh dưỡng vàng
Có thể bạn quan tâm: Bà Bầu Ăn Hạt Sen Được Không? Lợi Ích Và Lưu Ý Quan Trọng
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời. Với bé 4 tháng tuổi, mẹ cần đảm bảo cho bé bú đủ 5-6 cữ mỗi ngày, mỗi cữ khoảng 90-120ml.
Sữa công thức – Lựa chọn thay thế
Nếu mẹ không đủ sữa, sữa công thức là lựa chọn thay thế cần thiết. Khi chọn sữa, cha mẹ nên lưu ý:
- Thành phần dịu nhẹ, dễ tiêu hóa: Hệ tiêu hóa của bé 4 tháng tuổi còn non yếu, cần chọn sữa có thành phần gần với sữa mẹ, ít gây táo bón, nôn trớ.
- Đạm A2: Một số loại sữa hiện nay sử dụng đạm A2 thay vì đạm A1, giúp giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa.
- Chất béo tốt: Bổ sung DHA, ARA hỗ trợ phát triển não bộ và thị giác.
- Chất xơ GOS/FOS: Hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, tăng cường miễn dịch.
- Vitamin và khoáng chất: Đảm bảo cung cấp đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu.
Lưu ý: Trẻ 4 tháng tuổi chưa nên ăn dặm. Việc ăn dặm quá sớm có thể gây sặc, hóc, rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu sữa mẹ hoặc sữa công thức.
Chăm sóc sức khỏe và vệ sinh cho bé 4 tháng tuổi
Vệ sinh răng miệng
Sau mỗi cữ bú, mẹ nên vệ sinh khoang miệng cho bé bằng cách:
- Dùng gạc mềm quấn quanh ngón tay.
- Nhúng gạc vào nước muối sinh lý 0,9% hoặc nước đun sôi để nguội.
- Lau nhẹ nhàng nướu, lưỡi và vòm miệng của bé.
Ngăn ngừa hăm tã
- Thay tã thường xuyên, đặc biệt khi bé đi tiểu hoặc đi ngoài.
- Vệ sinh vùng da臀部 sạch sẽ và lau khô hoàn toàn trước khi đóng tã mới.
- Sử dụng kem chống hăm phù hợp nếu da bé có dấu hiệu ửng đỏ.
Chăm sóc giấc ngủ
- Giữ ấm cho bé nhưng tránh ủ quá nhiều chăn.
- Cho bé nằm ngửa để giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).
- Tránh đặt gối, thú nhồi bông trong cũi của bé.
Phòng chống côn trùng và ánh nắng
- Mắc màn khi bé ngủ để tránh muỗi đốt.
- Hạn chế cho bé ra ngoài vào thời điểm nắng gắt (10h – 16h).
- Nếu cần ra ngoài, sử dụng kem chống nắng dành riêng cho trẻ sơ sinh và mặc quần áo dài tay.
Cách bế bé 4 tháng tuổi
- Bế đứng: Một tay đỡ ngực và đầu, tay kia đỡ mông. Đảm bảo đầu bé được nâng đỡ chắc chắn.
- Bế nằm ngang: Một tay đỡ đầu và cổ, tay kia đỡ mông và lưng.
- Bế ngồi: Đặt bé ngồi trên một cánh tay, tay kia đỡ ngực và đầu. Bé có thể tựa vào ngực mẹ.
Lưu ý: Bé 4 tháng tuổi đã cứng cáp hơn nhưng cổ và lưng vẫn cần được hỗ trợ. Tránh bế bé quá lâu hoặc ở tư thế không thoải mái.
Dạy trẻ 4 tháng tuổi: Kích thích phát triển toàn diện
Giao tiếp và tương tác
- Trò chuyện: Nói chuyện với bé thường xuyên, gọi tên các đồ vật, hành động. Dù bé chưa hiểu hết lời nói, nhưng việc này kích thích phát triển ngôn ngữ.
- Giao tiếp bằng mắt: Nhìn vào mắt bé khi nói chuyện, chơi đùa. Điều này giúp bé cảm nhận được tình yêu thương và an toàn.
- Bắt chước: Làm các biểu cảm khuôn mặt để bé bắt chước, như thè lưỡi, há miệng, nheo mắt.
Phát triển thị giác và thính giác
- Đồ chơi màu sắc: Cho bé chơi các đồ chơi có màu sắc tươi sáng, hình dạng đơn giản, có thể phát ra âm thanh nhẹ nhàng.
- Âm nhạc: Cho bé nghe nhạc thiếu nhi, nhạc cổ điển nhẹ nhàng. Âm nhạc giúp phát triển thính giác và cảm xúc.
- Sách tranh: Đọc sách tranh có hình ảnh lớn, màu sắc rực rỡ cho bé nghe. Đây là cách hiệu quả để kích thích thị giác và tạo nền tảng cho việc đọc sau này.
Phát triển vận động
Có thể bạn quan tâm: Sum Họp Vẽ Tranh Đề Tài Gia Đình: Gắn Kết Yêu Thương Qua Nét Vẽ
- Tummy time: Cho bé nằm sấp mỗi ngày để tăng cường cơ cổ, vai, lưng. Bắt đầu từ 1-2 phút, tăng dần thời gian.
- Vận động tay: Treo đồ chơi trên cũi để bé với tới, cho bé cầm nắm các đồ chơi an toàn.
- Vận động chân: Cho bé “đạp xe” nhẹ nhàng khi nằm ngửa, hoặc để bé đứng trên mặt phẳng cứng với sự hỗ trợ.
Kích thích xúc giác
- Cho bé tiếp xúc với nhiều chất liệu khác nhau: vải cotton, nhung, lụa, gỗ, nhựa.
- Massage nhẹ nhàng cho bé sau khi tắm giúp thư giãn và tăng cường gắn kết.
Dấu hiệu trẻ 4 tháng tuổi chậm phát triển cần lưu ý
Cha mẹ nên đưa bé đi khám nếu nhận thấy các dấu hiệu sau:
- Không nhìn theo đồ vật chuyển động.
- Không cười, không phát ra âm thanh.
- Không thể nhấc đầu lên khi nằm sấp.
- Mắt có dấu hiệu bất thường (lác, rung giật).
- Không thể dồn lực xuống chân khi được đỡ đứng.
- Không đưa tay vào miệng.
Tầm quan trọng của dinh dưỡng trong giai đoạn 4 tháng tuổi
Dinh dưỡng là nền tảng cho mọi hoạt động và sự phát triển của bé. Ngoài sữa mẹ là lựa chọn hàng đầu, nếu cần sử dụng sữa công thức, cha mẹ nên chọn loại sữa có thành phần phù hợp với hệ tiêu hóa non yếu của bé.
Một số tiêu chí chọn sữa công thức cho bé 4 tháng tuổi:
- Dễ tiêu hóa: Thành phần đạm dễ hấp thu, tỷ lệ Whey/Casein phù hợp.
- Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Bổ sung chất xơ GOS/FOS, men vi sinh.
- Phát triển não bộ: Có DHA, ARA, choline, taurine.
- Tăng cường miễn dịch: Có vitamin C, D, kẽm, selen.
- Không biến đổi gen (Non-GMO): An toàn cho sức khỏe lâu dài.
Lời kết
Trẻ 4 tháng tuổi biết làm gì? Câu trả lời là bé biết rất nhiều điều! Từ những động tác lật người, cầm nắm, đến những nụ cười rạng rỡ, ánh mắt tò mò khám phá thế giới. Mỗi ngày trôi qua, bé đều mang đến cho cha mẹ những bất ngờ thú vị.
Hiểu rõ các cột mốc phát triển, nhu cầu dinh dưỡng và cách chăm sóc phù hợp sẽ giúp bé 4 tháng tuổi phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ và cảm xúc. Hãy dành thời gian chơi đùa, trò chuyện, và yêu thương bé thật nhiều, vì đây là giai đoạn vàng để xây dựng nền tảng cho tương lai của con.
Nếu bạn cần thêm thông tin về các sản phẩm hỗ trợ dinh dưỡng cho bé 4 tháng tuổi, hãy tham khảo các bài viết khác tại vihema.com để có thêm lựa chọn phù hợp cho con yêu.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Vẽ Hoa Trang Trí Đơn Giản: Từ Cơ Bản Đến Sáng Tạo
Có thể bạn quan tâm: Sữa Chua Cho Bé 7 Tháng: Lợi Ích, Tiêu Chí Chọn Lọc & Hướng Dẫn Sử Dụng
Cập Nhật Lúc Tháng 1 4, 2026 by Đội Ngũ Vihema
