Trong thời đại công nghệ số, việc làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non không chỉ là một hoạt động giải trí đơn thuần mà còn là cầu nối quan trọng giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại. Đồ chơi dân gian với đặc điểm đơn giản, tự nhiên và gần gũi đã góp phần nuôi dưỡng sự sáng tạo, rèn luyện tính kiên nhẫn và phát triển toàn diện cho trẻ nhỏ. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một cẩm nang toàn diện về cách làm đồ chơi dân gian, từ những nguyên vật liệu dễ kiếm đến các bước thực hiện cụ thể, giúp cha mẹ và thầy cô có thể tự tay tạo ra những món đồ chơi đầy ý nghĩa cho các bé.
Có thể bạn quan tâm: Tên Bé Gái Hay Và Ý Nghĩa 2023: Gợi Ý Tên Hay, Hợp Phong Thủy, Hợp Mệnh
Tổng quan về đồ chơi dân gian
Đồ chơi dân gian là những sản phẩm thủ công được làm từ các vật liệu tự nhiên như tre, nứa, gỗ, vải, giấy, đất sét, hạt đậu, que tăm… Chúng không cần điện, không cần pin, nhưng lại chứa đựng trong đó cả một thế giới tưởng tượng phong phú và vô tận của tuổi thơ. Khác với các loại đồ chơi công nghiệp hiện đại, đồ chơi dân gian thường có hình dạng đơn giản, màu sắc mộc mạc, nhưng lại mang đến cho trẻ nhiều trải nghiệm học tập và phát triển toàn diện.
Đồ chơi dân gian không chỉ là phương tiện giải trí mà còn là công cụ giáo dục hiệu quả. Khi chơi với những món đồ này, trẻ được kích thích các giác quan, phát triển kỹ năng vận động tinh và vận động thô, đồng thời rèn luyện tư duy logic, khả năng tập trung và tính kiên nhẫn. Đặc biệt, việc làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non còn giúp các bé hiểu và trân trọng các giá trị truyền thống, từ đó hình thành bản sắc văn hóa dân tộc ngay từ khi còn nhỏ.
10 cách làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non thú vị
Làm diều giấy
Diều giấy là một trong những loại đồ chơi dân gian gắn liền với tuổi thơ của bao thế hệ người Việt. Việc thả diều không chỉ giúp trẻ rèn luyện thể lực mà còn kích thích sự quan sát và khả năng phản xạ.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- 4 thanh tre nhỏ, dài khoảng 40-50cm (2 thanh dài, 2 thanh ngắn)
- Giấy màu hoặc giấy báo (kích thước khoảng 60x80cm)
- Dây chỉ hoặc dây cước
- Keo dán hoặc băng dính
- Kéo
Các bước thực hiện:
- Làm khung diều: Dùng 4 thanh tre tạo thành hình thoi bằng cách buộc các đầu thanh tre lại với nhau.
- Cắt giấy: Cắt giấy theo hình thoi, kích thước lớn hơn khung diều khoảng 5cm để có thể dán lên.
- Gắn giấy vào khung: Dán giấy vào khung diều, đảm bảo các cạnh đều nhau và không bị nhăn.
- Làm dây buộc: Buộc dây vào hai góc dưới của diều, tạo thành hình chữ V.
- Làm đuôi diều: Cắt một dải giấy dài khoảng 1m, dán vào góc dưới cùng của diều để tạo thăng bằng.
- Trang trí: Có thể dùng bút màu để vẽ thêm họa tiết cho diều thêm sinh động.
Làm trò chơi ô ăn quan
Ô ăn quan là trò chơi dân gian quen thuộc, giúp trẻ phát triển tư duy logic và khả năng tính toán.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một tấm bìa cứng lớn hoặc một mảnh đất phẳng
- 10 viên sỏi nhỏ (5 viên mỗi bên)
- 2 viên sỏi to (làm quan)
Các bước thực hiện:
- Vẽ bàn chơi: Vẽ một hình chữ nhật lớn, chia thành 10 ô nhỏ bằng nhau dọc theo chiều dài. Ở hai đầu hình chữ nhật, vẽ hai hình vòng cung lớn (làm kho).
- Xếp quân: Mỗi ô nhỏ chứa 5 viên sỏi nhỏ, hai viên sỏi to đặt ở hai vòng cung.
- Cách chơi: Người chơi lần lượt nhặt hết sỏi trong một ô và rải đều vào các ô tiếp theo. Nếu viên cuối cùng rơi vào ô trống, người chơi được lấy hết sỏi ở ô tiếp theo. Trò chơi kết thúc khi một bên lấy được hết sỏi của đối phương.
Làm trống lắc
Trống lắc là loại đồ chơi âm nhạc đơn giản, giúp trẻ phát triển thính giác và cảm nhận nhịp điệu.
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Tên Ở Nhà Cho Bé Gái Dễ Thương, Dễ Nhớ Năm 2024
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một hộp thiếc tròn rỗng (có thể dùng hộp bánh quy, hộp trà…)
- 2 que gỗ nhỏ
- Dây thun hoặc dây len
- 2 hạt gỗ hoặc hạt nhựa
- Sơn màu để trang trí
Các bước thực hiện:
- Khoan lỗ: Khoan 2 lỗ nhỏ đối diện nhau trên thành hộp.
- Làm cán trống: Dùng keo dán que gỗ vào đáy hộp làm cán cầm.
- Làm dây lắc: Luồn dây thun qua 2 lỗ, gắn 2 hạt gỗ vào hai đầu dây.
- Trang trí: Sơn màu và vẽ hoa văn lên hộp trống theo ý thích.
Làm quang gánh
Quang gánh là mô hình thu nhỏ của công cụ lao động truyền thống, giúp trẻ hiểu về cuộc sống lao động của ông bà, cha mẹ.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một thanh tre nhỏ dài khoảng 30-40cm
- 2 chiếc hộp nhỏ (có thể dùng hộp sữa chua, hộp bánh…)
- Dây thun hoặc dây len
- Sơn màu
Các bước thực hiện:
- Chuẩn bị gánh: Dùng thanh tre làm đòn gánh.
- Làm thúng: Dùng 2 chiếc hộp nhỏ làm thúng, khoan 2 lỗ nhỏ ở hai bên thành hộp.
- Gắn thúng vào gánh: Luồn dây thun qua các lỗ, buộc chặt vào đòn gánh.
- Trang trí: Sơn màu cho các bộ phận để thêm sinh động.
Làm cà kheo
Cà kheo là trò chơi vận động, giúp trẻ rèn luyện sự khéo léo và giữ thăng bằng.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- 2 thanh tre dài khoảng 80-100cm
- 2 thanh tre ngắn (dài khoảng 15-20cm) làm đế
- Dây thừng hoặc dây dù
- Kéo
Các bước thực hiện:
- Chuẩn bị thanh tre: Chọn thanh tre thẳng, chắc chắn.
- Làm đế: Dùng thanh tre ngắn làm đế, buộc chặt vào thanh tre dài bằng dây thừng.
- Cố định: Kiểm tra độ chắc chắn của các mối buộc.
- Trang trí (tùy chọn): Có thể sơn màu cho cà kheo để thêm bắt mắt.
Làm vòng ném cổ chai
Vòng ném cổ chai là trò chơi rèn luyện sự khéo léo và chính xác.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- 5-10 chiếc chai nhựa rỗng
- Dây thép hoặc dây nhựa cứng
- Sơn màu
Các bước thực hiện:
- Chuẩn bị chai: Rửa sạch và để khô các chai nhựa.
- Làm vòng: Dùng dây thép hoặc dây nhựa cứng uốn thành các vòng tròn có đường kính khoảng 15-20cm.
- Trang trí: Sơn màu cho các chai và vòng để thêm sinh động.
- Cách chơi: Đặt các chai ở một khoảng cách nhất định, trẻ sẽ ném vòng sao cho vòng lọt vào cổ chai.
Làm con rối tay
Con rối tay là loại đồ chơi giúp trẻ phát triển khả năng biểu đạt và tưởng tượng.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
Có thể bạn quan tâm: 10 Công Thức Nước Ép Ổi Mix Với Gì Ngon, Giải Nhiệt Ngày Hè
- Một chiếc vớ cũ
- Bút dạ màu
- Bông hoặc vải vụn
- Keo dán
Các bước thực hiện:
- Chuẩn bị vớ: Chọn chiếc vớ có màu sắc phù hợp.
- Làm đầu rối: Dùng bút dạ vẽ mắt, mũi, miệng lên đầu vớ.
- Làm tai và mũi (tùy chọn): Dùng vải vụn hoặc bông tạo hình tai, mũi và dán vào đầu vớ.
- Cách chơi: Xỏ tay vào vớ, dùng ngón tay điều khiển các bộ phận để kể chuyện.
Làm diều cá ngựa
Diều cá ngựa là biến thể đẹp mắt của diều giấy, mang tính thẩm mỹ cao.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- 4 thanh tre nhỏ
- Giấy màu hoặc vải nhẹ
- Dây chỉ
- Keo dán
- Kéo
Các bước thực hiện:
- Làm khung: Tạo khung hình cá ngựa bằng cách uốn cong các thanh tre.
- Cắt giấy: Cắt giấy theo hình khung, để dư khoảng 2-3cm để dán.
- Gắn giấy: Dán giấy vào khung, đảm bảo căng đều.
- Làm đuôi: Cắt dải giấy dài làm đuôi cá ngựa.
- Trang trí: Vẽ vây, mắt, miệng cho cá ngựa.
Làm chong chóng
Chong chóng là món đồ chơi đơn giản nhưng luôn hấp dẫn trẻ nhỏ.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Một que gỗ nhỏ
- Giấy màu
- Đinh ghim
- Kéo
Các bước thực hiện:
- Cắt cánh chong chóng: Cắt giấy thành hình vuông, sau đó cắt 4 cánh từ các góc vào trung tâm, để lại một khoảng trống ở giữa.
- Gập cánh: Gập các cánh về một phía, tạo thành hình xoắn ốc.
- Gắn vào que: Dùng đinh ghim ghim trung tâm chong chóng vào que gỗ.
- Cách chơi: Thổi vào chong chóng hoặc chạy với chong chóng để nó quay.
Làm trò chơi nhảy lò cò
Nhảy lò cò là trò chơi vận động giúp trẻ phát triển thể chất.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Phấn hoặc sơn màu
- Một viên sỏi nhỏ
Các bước thực hiện:
- Vẽ ô: Dùng phấn vẽ các ô vuông hoặc hình tròn trên mặt đất, đánh số thứ tự.
- Cách chơi: Người chơi ném viên sỏi vào ô thứ nhất, sau đó nhảy qua các ô còn lại, nhặt viên sỏi và quay về. Nếu nhảy trật ô hoặc mất thăng bằng sẽ nhường lượt cho người khác.
Lưu ý quan trọng khi làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non
Chọn nguyên liệu an toàn
Có thể bạn quan tâm: Uống Nhiều Sữa Đậu Nành Có Tốt Không? Câu Trả Lời Dành Cho Phụ Nữ
Khi làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non, yếu tố an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Cha mẹ và thầy cô cần lưu ý:
- Chọn vật liệu tự nhiên: Ưu tiên sử dụng tre, gỗ, vải, giấy, đất sét… đã được xử lý sạch sẽ.
- Tránh vật liệu sắc nhọn: Các cạnh, góc của đồ chơi phải được mài nhẵn, tránh gây tổn thương cho trẻ.
- Không dùng hóa chất độc hại: Tránh sử dụng keo có chứa formaldehyde, sơn có chì hoặc các chất độc hại khác.
- Kiểm tra độ bền: Đảm bảo các mối nối, mối dán chắc chắn, không bị bong tróc khi trẻ sử dụng.
Thiết kế đơn giản, phù hợp độ tuổi
Đồ chơi dân gian nên có thiết kế đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với khả năng nhận thức và vận động của trẻ mầm non:
- Kích thước phù hợp: Đồ chơi nên có kích thước vừa tay cầm, không quá nặng hoặc quá nhẹ.
- Màu sắc tươi sáng: Sử dụng màu sắc tự nhiên, an toàn để thu hút sự chú ý của trẻ.
- Cách chơi dễ hiểu: Trò chơi nên có luật chơi đơn giản, dễ nhớ, giúp trẻ dễ dàng tham gia.
Rèn luyện kỹ năng cho trẻ
Việc làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non không chỉ là để có một món đồ chơi mà còn là cơ hội để trẻ học hỏi và phát triển:
- Phát triển vận động tinh: Các hoạt động như cắt, dán, vẽ giúp trẻ rèn luyện sự khéo léo của đôi tay.
- Phát triển tư duy logic: Các trò chơi như ô ăn quan, ném vòng giúp trẻ rèn luyện khả năng tính toán, phán đoán.
- Rèn luyện tính kiên nhẫn: Việc tự tay làm ra một món đồ chơi giúp trẻ học được sự kiên nhẫn và hoàn thiện công việc.
- Phát triển ngôn ngữ: Khi chơi các trò chơi có yếu tố kể chuyện như con rối tay, trẻ được khuyến khích nói chuyện, biểu đạt cảm xúc.
Tích hợp giáo dục truyền thống
Đồ chơi dân gian là cầu nối hiệu quả để giáo dục trẻ về văn hóa truyền thống:
- Giới thiệu ý nghĩa: Khi làm đồ chơi, hãy kể cho trẻ nghe về nguồn gốc, ý nghĩa của từng loại đồ chơi.
- Kể chuyện dân gian: Kết hợp chơi đồ chơi với việc kể các câu chuyện dân gian, ca dao, tục ngữ.
- Tổ chức các hoạt động nhóm: Tổ chức các buổi chơi đồ chơi dân gian theo nhóm để trẻ học được tinh thần đoàn kết, hợp tác.
An toàn khi chơi
Đảm bảo an toàn cho trẻ khi chơi đồ chơi dân gian là trách nhiệm của người lớn:
- Giám sát trẻ: Luôn có người lớn ở gần khi trẻ chơi, đặc biệt là các trò chơi vận động như cà kheo, nhảy lò cò.
- Kiểm tra đồ chơi thường xuyên: Trước mỗi lần chơi, kiểm tra đồ chơi có bị hỏng, bong tróc hay có vật sắc nhọn không.
- Dạy trẻ cách chơi an toàn: Hướng dẫn trẻ cách sử dụng đồ chơi đúng cách, tránh gây thương tích cho bản thân và người khác.
Kết luận
Làm đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non không chỉ là một hoạt động thủ công đơn thuần mà còn là một hành trình nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển trí tuệ và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Những món đồ chơi tuy đơn giản nhưng lại chứa đựng trong đó cả một kho tàng tri thức, kỹ năng và giá trị truyền thống. Khi cha mẹ và thầy cô cùng nhau tạo ra những món đồ chơi dân gian, họ không chỉ đang mang đến cho trẻ những phút giây vui chơi mà còn đang xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của trẻ.
Hãy để đồ chơi dân gian trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình trưởng thành của trẻ, giúp các em có một tuổi thơ hạnh phúc, bổ ích và đậm đà bản sắc dân tộc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 3, 2026 by Đội Ngũ Vihema
