Mâm Ngũ Quả Ngày Tết Miền Bắc: Ý Nghĩa, Cách Bày Trí & 20 Mẫu Đẹp Nhất

Mâm ngũ quả là một nghi lễ không thể thiếu trong mỗi gia đình Việt vào dịp Tết Nguyên Đán. Dù ở bất kỳ vùng miền nào, hình ảnh chiếc mâm tràn đầy sắc màu tươi tắn của các loại trái cây cũng đều mang đến không khí ấm cúng, sum vầy và lộc xuân dồi dào. Tuy nhiên, mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc lại có những nét riêng biệt, thể hiện sâu sắc bản sắc văn hóa và quan niệm dân gian của người Kinh Bắc.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa, cách chọn quả, cách bày trí và đặc biệt là 20 mẫu mâm ngũ quả đẹp nhất được nhiều gia đình miền Bắc ưa chuộng. Đây là cẩm nang toàn diện để bạn có thể tự tay chuẩn bị một mâm ngũ quả đẹp mắt, ý nghĩa và trọn vẹn cho gia đình mình.

Mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc có gì đặc biệt?

Mỗi vùng miền ở Việt Nam đều có cách chọn và bày trí mâm ngũ quả riêng, phản ánh đặc trưng văn hóa, khí hậu và cả quan niệm về phong thủy, tâm linh. Nếu như miền Nam chuộng những loại quả có tên gọi mang ý nghĩa “cầu sung vừa đủ xài” (cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài) thì miền Bắc lại hướng tới sự tinh tế, thanh tao và hài hòa theo thuyết Âm – Dương, Ngũ Hành.

1. Ý nghĩa sâu xa của mâm ngũ quả miền Bắc

Người miền Bắc quan niệm rằng, mâm ngũ quả không chỉ là lễ vật dâng cúng tổ tiên, thể hiện lòng hiếu kính, biết ơn mà còn là biểu tượng cho sự sung túc, thịnh vượng và ước mong một năm mới an lành, hạnh phúc.

“Ngũ quả” không nhất thiết phải đúng 5 loại, mà là sự đa dạng, phong phú. Tuy nhiên, số lượng quả thường là số lẻ (1, 3, 5, 7, 9…) vì theo quan niệm Á Đông, số lẻ tượng trưng cho Dương, mang lại may mắn, tích cực.

2. Màu sắc và sự hài hòa theo Ngũ Hành

Một mâm ngũ quả đẹp ở miền Bắc phải đảm bảo sự cân bằng về màu sắc, phản ánh Ngũ Hành (Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ):

Màu Vàng (Thổ): Bưởi, cam, quýt, chanh, dứa, thanh long ruột vàng, ổi… tượng trưng cho đất đai, sự sung túc.
Màu Xanh (Mộc): Xoài xanh, táo xanh, na, lê xanh, dưa hấu, thanh long ruột trắng… tượng trưng cho sự sống, sức khỏe dồi dào.
Màu Đỏ (Hỏa): Táo đỏ, ớt đỏ, dưa hấu ruột đỏ, thanh long ruột đỏ, hồng đỏ… tượng trưng cho sự may mắn, nhiệt huyết.
Màu Trắng (Kim): Quả na, quả bưởi (khi xét về ruột), ổi trắng… tượng trưng cho sự tinh khiết, thanh cao.
Màu Nâu/Đen (Thủy): Dừa, mít, sầu riêng… tượng trưng cho sự thu hút, thịnh vượng.

Cách chọn quả cho mâm ngũ quả miền Bắc

1. Những loại quả “không thể thiếu”

Bưởi: Là “nữ hoàng” của mâm ngũ quả miền Bắc. Bưởi to, da căng bóng, màu vàng ấm tượng trưng cho sự sung túc, tròn đầy. Khi bày trí, bưởi thường được đặt ở giữa hoặc ở vị trí trung tâm.
Cam, Quýt: Với màu vàng rực rỡ, hình dáng tròn trịa, cam quýt là biểu tượng của sự may mắn, tiền tài. Những quả cam, quýt còn nguyên cuống lá càng thêm phần tươi mới, sinh khí.
Chuối: Những nải chuối xanh, cong cong như bàn tay Phật thể hiện lòng thành kính. Chuối cũng tượng trưng cho sự gắn bó, sum họp của các thành viên trong gia đình.
Thanh Long: Với hình dáng độc đáo, màu đỏ bắt mắt, thanh long tượng trưng cho sự thịnh vượng, may mắn. Loại quả này ngày càng phổ biến trong mâm ngũ quả miền Bắc.
Dưa Hấu: Dưa hấu đỏ, tròn, căng mọng là biểu tượng của sự may mắn, sung túc. Dưa hấu thường được cắt đôi hoặc cắt thành những lát mỏng để bày lên mâm.
Ổi: Quả ổi nhỏ, xinh, có màu đỏ hoặc trắng, tượng trưng cho sự sung túc, dồi dào.

2. Những loại quả “nên có”

Táo: Táo đỏ tượng trưng cho sự bình an, may mắn. Táo xanh tượng trưng cho sự tươi mới, sức sống.
Lê: Lê trắng, giòn ngọt, tượng trưng cho sự tinh khiết, thanh cao.
Mận: Với màu đỏ rực rỡ, mận tượng trưng cho sự may mắn, nhiệt huyết.
Xoài: Xoài xanh tượng trưng cho sự tươi mới, sức sống. Xoài chín vàng tượng trưng cho sự giàu có, sung túc.
Nho: Nho tượng trưng cho sự sum vầy, đoàn tụ.
Dứa (Thơm): Dứa có mùi thơm đặc trưng, tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng.

3. Những loại quả “không nên có”

Một số loại quả có tên gọi hoặc hình dáng không phù hợp với không khí tết cổ truyền thường được tránh dùng trong mâm ngũ quả miền Bắc:

Dứa dại, dứa gai: Gai góc, không phù hợp với không khí hòa thuận.
Cà chua: Tên gọi “cà chua” gần với “tử” (chết) nên thường được tránh dùng.
Quả có gai, quả có mùi hôi: Không phù hợp với không khí thanh tao, trang nghiêm.

Cách bày trí mâm ngũ quả đẹp mắt

1. Chuẩn bị mâm

Mâm: Nên chọn mâm bằng gỗ, tre, mây hoặc mâm inox, mâm nhựa có màu sắc trung tính để tôn lên màu sắc của các loại quả.
Lá: Chuẩn bị lá dứa, lá chuối, lá bưởi để lót mâm, tạo nên màu xanh tươi mát và hương thơm tự nhiên.

2. Bố cục và sắp xếp

Quả “chủ lực”: Bưởi, dưa hấu, thanh long thường được đặt ở trung tâm hoặc phía sau để làm nền.
Quả “trang trí”: Cam, quýt, táo, lê, ổi, nho… được xếp xung quanh, tạo nên sự phong phú, đa dạng.
Sắp xếp theo tầng: Có thể xếp các loại quả theo tầng cao thấp, tạo nên sự sinh động, hấp dẫn.
Sắp xếp theo màu sắc: Phân bổ các màu sắc xen kẽ nhau, tạo nên sự hài hòa, bắt mắt.

3. Mẹo nhỏ để mâm ngũ quả đẹp hơn

Chọn quả tươi, chín tới: Quả chín quá sẽ dễ bị dập, nát. Quả còn xanh quá sẽ không đẹp mắt.
Rửa sạch, lau khô: Trước khi bày trí, nên rửa sạch các loại quả và lau khô để tránh bị ẩm, mốc.
Cắt tỉa, tạo hình: Có thể cắt tỉa một số loại quả (dưa hấu, thanh long) thành những hình dáng độc đáo, đẹp mắt.
Dùng tăm, ghim: Dùng tăm, ghim để cố định các loại quả, tránh bị xê dịch, đổ vỡ.
Thay nước thường xuyên: Nếu bày mâm ngũ quả trong thời gian dài, nên thay nước thường xuyên để giữ độ tươi cho các loại quả.

20 Mẫu Mâm Ngũ Quả Ngày Tết Miền Bắc Đẹp Nhất

Dưới đây là 20 mẫu mâm ngũ quả được nhiều gia đình miền Bắc ưa chuộng, mỗi mẫu đều mang một phong cách, ý nghĩa riêng biệt:

Mẫu 1: Mâm Ngũ Quả Cổ Điển

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Đơn giản, truyền thống, phù hợp với mọi gia đình.
Ý nghĩa: Thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, mong cầu sự sung túc, may mắn.

Mẫu 2: Mâm Ngũ Quả Tứ Quý

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, táo, lê.
Đặc điểm: Màu sắc tươi tắn, hình dáng tròn trịa.
Ý nghĩa: Tứ quý là tứ thời (xuân, hạ, thu, đông), tượng trưng cho sự tuần hoàn, vĩnh hằng.

Mẫu 3: Mâm Ngũ Quả Ngũ Sắc

Các loại quả: Bưởi (vàng), cam (đỏ), quýt (đỏ), táo xanh (xanh), thanh long trắng (trắng).
Đặc điểm: Đa dạng về màu sắc, thể hiện sự phong phú, đa dạng.
Ý nghĩa: Ngũ sắc tượng trưng cho Ngũ Hành, thể hiện sự hài hòa, cân bằng.

Mẫu 4: Mâm Ngũ Quả Hình Rồng

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình con rồng, biểu tượng của quyền lực, may mắn.
Ý nghĩa: Mong cầu sự thịnh vượng, quyền lực.

Mẫu 5: Mâm Ngũ Quả Hình Cá Chép

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình con cá chép, biểu tượng của sự kiên trì, vượt khó.
Ý nghĩa: Mong cầu sự thành công, vượt qua khó khăn.

Mẫu 6: Mâm Ngũ Quả Hình Bánh Chưng

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình bánh chưng, biểu tượng của truyền thống, văn hóa.
Ý nghĩa: Gợi nhớ về truyền thống, cội nguồn.

Mẫu 7: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Đào

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây đào, biểu tượng của sự may mắn, sức sống.
Ý nghĩa: Mong cầu sự may mắn, sức sống dồi dào.

Mẫu 8: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Mai

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây mai, biểu tượng của sự thanh cao, tinh khiết.
Ý nghĩa: Mong cầu sự thanh cao, tinh khiết.

Mẫu 9: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Quất

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây quất, biểu tượng của sự may mắn, tài lộc.
Ý nghĩa: Mong cầu sự may mắn, tài lộc.

Mẫu 10: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Sung

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây sung, biểu tượng của sự sung túc, dồi dào.
Ý nghĩa: Mong cầu sự sung túc, dồi dào.

Mẫu 11: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Đu Đủ

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây đu đủ, biểu tượng của sự sung túc, đủ đầy.
Ý nghĩa: Mong cầu sự sung túc, đủ đầy.

Mẫu 12: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Xoài

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây xoài, biểu tượng của sự sung túc, giàu có.
Ý nghĩa: Mong cầu sự sung túc, giàu có.

Mẫu 13: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Na

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây na, biểu tượng của sự thanh cao, tinh khiết.
Ý nghĩa: Mong cầu sự thanh cao, tinh khiết.

Mẫu 14: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Mít

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây mít, biểu tượng của sự gắn bó, sum họp.
Ý nghĩa: Mong cầu sự gắn bó, sum họp.

Mẫu 15: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Sầu Riêng

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây sầu riêng, biểu tượng của sự giàu có, thịnh vượng.
Ý nghĩa: Mong cầu sự giàu có, thịnh vượng.

Mẫu 16: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Dừa

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây dừa, biểu tượng của sự thanh cao, tinh khiết.
Ý nghĩa: Mong cầu sự thanh cao, tinh khiết.

Mẫu 17: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Dứa

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây dứa, biểu tượng của sự may mắn, thịnh vượng.
Ý nghĩa: Mong cầu sự may mắn, thịnh vượng.

Mẫu 18: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Lựu

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây lựu, biểu tượng của sự sinh sôi, nảy nở.
Ý nghĩa: Mong cầu sự sinh sôi, nảy nở.

Mẫu 19: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Đào Tiên

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây đào tiên, biểu tượng của sự trường thọ, may mắn.
Ý nghĩa: Mong cầu sự trường thọ, may mắn.

Mẫu 20: Mâm Ngũ Quả Hình Cây Mai Vàng

Các loại quả: Bưởi, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu.
Đặc điểm: Sắp xếp các loại quả thành hình cây mai vàng, biểu tượng của sự may mắn, tài lộc.
Ý nghĩa: Mong cầu sự may mắn, tài lộc.

Lời Kết

Mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc không chỉ là một lễ vật đơn thuần mà còn là tác phẩm nghệ thuật thể hiện tâm hồn, tình cảm và ước mong của gia chủ. Dù là mẫu mâm cổ điển hay mẫu mâm hiện đại, điều quan trọng nhất là lòng thành kính và sự trọn vẹn.

Hy vọng rằng với những chia sẻ trên, bạn đã có đủ kiến thức và cảm hứng để tự tay chuẩn bị một mâm ngũ quả đẹp nhất cho gia đình mình. Hãy để mâm ngũ quả trở thành điểm nhấn rực rỡ trong không gian Tết, mang đến niềm vui, may mắn và sự sum vầy cho cả gia đình.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các phong tục, tập quán khác trong dịp Tết Nguyên Đán hoặc các mẫu mâm ngũ quả ở các vùng miền khác, hãy truy cập vihema.com để khám phá thêm nhiều kiến thức thú vị khác nhé!