Truyện cổ tích Việt Nam ngắn là kho tàng văn học dân gian vô giá, lưu giữ những bài học đạo đức, tri thức sống và khát vọng công bằng của cha ông. Mỗi câu chuyện, dù giản dị, đều ẩn chứa thông điệp sâu sắc, giúp người nghe nâng cao hiểu biết, rèn luyện nhân cách và cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn dân tộc. Dưới đây là tuyển tập những truyện cổ tích Việt Nam ngắn gọn, dễ hiểu nhưng đầy tính giáo dục.
Có thể bạn quan tâm: 100+ Tên Tiếng Trung Hay Cho Nữ: Ý Nghĩa, Phong Cách & Cách Đặt
Những câu chuyện cổ tích truyền cảm hứng về trí tuệ và nghị lực
Ông Trạng thả diều
Ngày xưa, ở một làng quê nghèo có cậu bé Nguyễn Hiền thông minh, chăm chỉ. Từ nhỏ, cậu đã tự dán diều để chơi, đến mức người làng nói cậu sinh ra cùng cánh diều.
Năm lên sáu tuổi, cậu được bố mẹ cho đi học. Cậu có trí nhớ phi thường, nghe giảng đến đâu là thuộc ngay đến đấy. Một hôm, thầy giáo kinh ngạc khi thấy cậu học thuộc hai mươi trang sách mỗi ngày, mà vẫn có thời gian thả diều.
Vì gia đình túng thiếu, cậu phải nghỉ học, ở nhà phụ giúp cha mẹ. Tuy vậy, cậu không từ bỏ việc học. Ngày nào cậu cũng dậy sớm, làm xong việc nhà, cắt cỏ cho trâu ăn no rồi tranh thủ đến lớp làng nghe trộm. Dù trời nắng hay mưa, thầy giáo luôn thấy một cậu bé chăn trâu đứng ngoài cửa lớp, chăm chú nghe giảng.
Tối đến, cậu dọn dẹp xong việc nhà, tìm đến nhà bạn, đợi bạn học thuộc bài rồi mượn sách để học. Những đêm không trăng, cậu dùng chiếc vỏ trứng gà đựng vài con đom đóm làm đèn để soi từng dòng chữ. Cậu còn dùng lá chuối phơi khô làm vở, dùng ngón tay, que tre hay mảnh gạch vỡ làm bút để luyện viết.
Cậu còn rất khéo tay. Cậu tìm nhựa cây, nhựa sung để phết cánh diều, luộc tre nối dây rất chắc, khiến chiếc diều của cậu vừa to vừa bay cao. Cậu còn khoét sáo rất khéo, tiếng sáo diều vừa trong trẻo vừa véo von trầm bổng.
Tiếng tăm cậu bé học giỏi lan xa. Mọi người vô cùng ngạc nhiên khi nghe tin cậu đỗ Trạng nguyên trong một khoa thi. Năm đó, Trạng nguyên Nguyễn Hiền mới mười ba tuổi, là một trong những thần đồng nổi tiếng nhất trong lịch sử khoa bảng nước nhà.
Câu chuyện ba anh em
Một gia đình có ba người con trai. Khi các con lớn khôn, người cha gọi các con lại và nói:
– Các con hãy đi học nghề. Bất kể nghề nào giúp ích cho xã hội đều đáng quý. Ai giỏi nhất sẽ được phần thưởng.
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Thiệp 20/11 Đẹp Nhất – Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Người anh cả muốn làm thợ đóng móng ngựa. Người anh thứ hai muốn làm thợ cạo. Người em út muốn làm thầy dạy võ. Ba anh em chia tay mỗi người một ngả.
Cả ba đều gặp được thầy giỏi và cố gắng học nên ai cũng thành thạo tay nghề.
Đúng ngày hẹn, ba anh em trở về nhà. Họ bàn tính cách thi thố tài năng. Chợt, có một chú thỏ băng qua đồng cỏ. Anh thợ cạo reo lên:
– May quá, thật vừa đúng lúc.
Đợi cho thỏ chạy qua, anh cầm dao cạo râu cho thỏ mà không hề làm cho thỏ sầy da.
Người bố khen:
– Khá lắm, nếu anh con và em con không giỏi hơn thì bố cho con cái nhà.
Một lát sau, một cỗ xe ngựa phóng qua. Anh đóng móng ngựa nói:
– Bố xem tài con nhé!
Anh liền tháo bốn móng sắt và thay bốn móng mới trong khi con ngựa vẫn phi đều.
Người bố lại khen:
– Con giỏi lắm, không kém gì em hai. Chẳng biết nên cho đứa nào nhà đây.
Vừa lúc ấy, trời bắt đầu mưa. Người em út nói:
– Thưa cha, giờ đến lượt con.
Anh tuốt gươm ra múa kín trên đầu. Không một giọt mưa nào rơi vào người anh. Trời mưa to, nước xối ào ào, nhưng đầu tóc, quần áo anh vẫn khô nguyên.
Ông bố gật gù:
– Con là đứa giỏi nhất.
Hai người anh trầm trồ thán phục và công nhận người em út xứng đáng được thưởng ngôi nhà.
Tuy nhiên, từ nhỏ ba anh em luôn yêu thương, nhường nhịn nhau. Người em út không muốn một mình nhận ngôi nhà của cha. Anh xin cha cho ba anh em vẫn ở chung như trước.
Thế là họ lại chung sống với nhau, mỗi người giỏi một nghề. Họ tài và khéo như thế nên cuộc sống sung túc, vui vẻ, hòa thuận cho tới già.
Những truyện cổ tích Việt Nam ngắn dạy về lòng nhân hậu và sự trung thực
Sự tích cây thì là
Ngày xưa, các loài cây trên trái đất đều chưa có tên gọi. Trời bèn gọi các cây lên để đặt tên cho mỗi loại. Nghe tin đó, các loài cây mừng rỡ và cử đại diện lên trời nhận tên.
Lên đến trời, trên một bãi rộng, các cây đứng chen chúc nhau. Trời ngồi trên gò cao, lần lượt đặt tên:
– Chú thì ta đặt tên là cây dừa;
– Chú thì ta đặt tên là cây cau;
– Chú thì ta đặt tên là cây mít;
– Chú thì ta đặt tên là cây nhãn;
– Chú thì ta đặt tên là cây hồng…
Có thể bạn quan tâm: 100+ Tên Con Gái Họ Nguyễn Đẹp, Ý Nghĩa & Hợp Phong Thủy Cho Bé Sinh Năm 2022
Trời nói mãi, mỏi cả mồm mà vẫn chưa hết. Lúc đầu trời còn nói câu dài. Về sau, trời chỉ nói vắn tắt:
– Chú thì là cây cải;
– Chú thì là cây ớt;
– Chú thì là cây tỏi…
Khi tất cả các loài cây đều đã có tên, trời tưởng hết, bỗng còn một cây nhỏ tiến đến xin đặt tên. Trời nhìn thấy một cây nhỏ xíu như que hương, thân mảnh khảnh, lá lăn tăn. Trời hỏi:
– Chú bé tí xíu, có ích gì mà cũng xin đặt tên?
Cây nhỏ thưa:
– Thưa Trời, con rất có ích. Khi nấu canh riêu cá hoặc làm các món ăn như chả cá, chả mực mà không có con thì mất cả ngon.
Trời liền bảo:
– Ừ, ta sẽ nghĩ cho một cái tên. Tên chú thì… là…
Trời còn đang suy nghĩ, chưa biết nên đặt tên là gì, khi nhìn xuống thì cây nhỏ đã chạy đi xa rồi. Nó mừng rỡ nói với bạn bè:
– Trời đặt cho tôi là cây “Thì Là”!
Thần Sắt
Xưa có anh nông dân sống một mình ở ven rừng. Anh làm ăn rất vất vả. Anh chặt củi, đẽo cây bằng dao đá, đào hố tra bắp bằng đầu gậy. Anh khổ quá nên người đen đủi, xấu xí.
Một đêm anh nằm mơ thấy Bụt hiện lên bảo:
– Ngày mai con ra cửa, thấy ba người cưỡi ba con ngựa xin vào ngủ trọ thì chọn lấy một người mà con ưng ý và mời vào, đừng lo chuyện nhà chật chội.
Quả nhiên, chiều hôm sau, anh thấy một người cưỡi ngựa đi qua. Người đó mặc áo quần trắng tinh, con ngựa cũng trắng. Hơi bạc ở người đó tỏa ra lạnh toát. Người đó đứng trước lều hoạnh họe:
– Nhà ngươi có chỗ thì cho ta trọ. Hãy thu xếp chóng đi!
Anh ngước nhìn và trả lời:
– Lều rách của tôi không có chỗ xứng đáng để tiếp khách. Vậy xin mời ông đi nơi khác.
Lát sau anh lại thấy một người toàn thân giát vàng chói lọi, cưỡi một con ngựa vàng, dáng bệ vệ. Hơi vàng ở người đó tỏa ra lạnh buốt. Anh nông dân sợ quá, từ chối không cho vào.
Đến lúc trăng gần lên, anh thấy một người toàn thân đen đủi, xấu xí nhưng khỏe mạnh, cưỡi con ngựa cũng đen, đến xin trọ. Người này trông cũng hiền lành như anh. Anh nông dân tự dưng thấy vui trong lòng bèn đồng ý cho trọ.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Ngũ Quả Đẹp Đơn Giản – Cẩm Nang Trang Trí Tết 2026
Nhưng lạ quá, sang hôm sau ngủ dậy, anh không thấy người đó và con ngựa đâu cả. Ở chỗ ngủ chỉ thấy có một cục gì đen xì và cứng.
Anh liền đem cục ấy ra rèn cày, cuốc và dao để đốn rừng, khai phá ruộng nương. Từ đó đời sống của anh khá dần, anh hết khổ và sống cuộc đời ngày càng no ấm, đầy đủ. Thân hình anh trở nên vạm vỡ, da dẻ hồng hào. Sau này anh mới biết người khách mà anh bằng lòng cho ngủ trọ đó chính là Thần Sắt.
Giá trị giáo dục từ truyện cổ tích Việt Nam ngắn
Rèn luyện đạo đức và nhân cách
Truyện cổ tích Việt Nam ngắn thường chứa đựng những bài học về trung thực, nhân hậu, biết ơn, cần cù và trí tuệ. Những câu chuyện như “Thần Sắt” dạy trẻ biết lòng tốt sẽ được đền đáp, “Sự tích cây thì là” nhắc nhở không ai là nhỏ bé, mỗi người đều có giá trị riêng.
Phát triển trí tưởng tượng và ngôn ngữ
Các câu chuyện thường có yếu tố kỳ ảo, thần tiên, động vật biết nói giúp khơi gợi trí tưởng tượng phong phú cho trẻ. Đồng thời, ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh giúp trẻ phát triển kỹ năng ngôn ngữ và tư duy.
Gắn kết gia đình và bảo tồn văn hóa
Đọc truyện cổ tích Việt Nam ngắn trước giờ đi ngủ là truyền thống gắn kết tình cảm gia đình. Những câu chuyện này còn là cầu nối giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về văn hóa, lịch sử và tâm hồn của dân tộc.
Cách kể truyện cổ tích Việt Nam ngắn hiệu quả
- Tạo không khí: Chọn không gian yên tĩnh, ấm cúng.
- Sử dụng giọng nói: Thay đổi ngữ điệu, nhịp điệu để thể hiện cảm xúc nhân vật.
- Tương tác: Đặt câu hỏi, khuyến khích trẻ đặt câu hỏi và đưa ra suy nghĩ của mình.
- Liên hệ thực tế: Giải thích ý nghĩa câu chuyện, liên hệ với cuộc sống hàng ngày.
Truyện cổ tích Việt Nam ngắn là món quà tinh thần vô giá, giúp nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển trí tuệ và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Hãy cùng vihema.com khám phá thêm những câu chuyện ý nghĩa khác để nuôi dưỡng tri thức và đạo đức cho bản thân và thế hệ mai sau.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Vihema
