Nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Để duy trì nguồn sữa mẹ dồi dào và chất lượng, người mẹ cần xây dựng một chế độ ăn uống khoa học, giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, có một số loại thực phẩm tưởng chừng vô hại lại có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình tiết sữa, khiến lượng sữa giảm dần hoặc thậm chí mất sữa. Dưới đây là danh sách 10 loại thực phẩm gây mất sữa mà các mẹ sau sinh cần đặc biệt lưu ý để tránh.
1. Bia Rượu Và Các Chất Kích Thích
Tại sao bia rượu làm mất sữa?
Rượu và các đồ uống có cồn là thủ phạm hàng đầu gây giảm lượng sữa mẹ. Các chuyên gia đã chứng minh rằng rượu có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là làm gián đoạn sự giải phóng hormone oxytocin – hormone đóng vai trò then chốt trong phản xạ tiết sữa.
Cơ chế ảnh hưởng:
- Khi mẹ uống rượu, lượng oxytocin trong máu giảm sút, khiến sữa khó về hoặc về ít.
- Nghiên cứu cho thấy, mẹ uống 1-2 ly rượu đã có thể làm giảm lượng sữa mẹ từ 20-23%.
- Rượu cũng làm thay đổi mùi vị của sữa, khiến trẻ có thể từ chối bú hoặc quấy khóc.
Khuyến nghị:
- Tuyệt đối tránh rượu bia trong suốt thời gian cho con bú.
- Nếu có uống, cần đảm bảo cách xa thời gian cho con bú ít nhất 2-3 giờ để cơ thể kịp chuyển hóa hết cồn.
- Hạn chế tối đa các loại nước tăng lực có chứa cồn.
2. Bạc Hà Và Các Sản Phẩm Từ Bạc Hà
Lợi và hại của bạc hà
Bạc hà là một loại thảo mộc có tính làm mát, thường được sử dụng để làm dịu vết nứt núm vú và giảm đau. Tuy nhiên, khi sử dụng với liều lượng lớn, bạc hà lại có tác dụng ngược lại, làm giảm đáng kể lượng sữa mẹ.
Các sản phẩm cần kiểm tra kỹ:
- Trà bạc hà.
- Kẹo cao su bạc hà.
- Kem đánh răng có mùi bạc hà.
- Dầu gội, sữa tắm có chiết xuất bạc hà.
Khuyến nghị:
- Có thể dùng bạc hà ở mức độ rất nhỏ để chăm sóc núm vú.
- Hạn chế sử dụng các sản phẩm có hương bạc hà mạnh, đặc biệt là trà và kẹo cao su.
3. Cải Bắp
Tác dụng “kép” của cải bắp
Cải bắp là thực phẩm lành tính, giàu vitamin và chất xơ. Tuy nhiên, theo y học cổ truyền, cải bắp có tính hàn (lạnh), nếu sử dụng quá nhiều có thể làm giảm lượng sữa. Đặc biệt, cải bắp còn được sử dụng như một phương pháp tự nhiên để cai sữa.
Cơ chế ảnh hưởng:
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Ruốc Cá Hồi Cho Bé Ăn Dặm: Công Thức Thơm Ngon, Dinh Dưỡng Cực Đơn Giản
- Áp lá cải bắp lên ngực có thể làm se các ống dẫn sữa, giảm tiết sữa.
- Ăn quá nhiều cải bắp trong thực đơn hàng ngày cũng ảnh hưởng tương tự.
Khuyến nghị:
- Hạn chế ăn cải bắp, chỉ nên dùng 1-2 lần mỗi tuần.
- Tuyệt đối không dùng cải bắp để đắp ngực nếu không muốn cai sữa.
- Tránh các kem bôi có chiết xuất cải bắp.
4. Đồ Ăn Cay Nóng
Ảnh hưởng đến cả mẹ và bé
Các món ăn cay nóng như ớt, tiêu, các món xào nấu với nhiều gia vị cay không chỉ gây kích ứng dạ dày của mẹ mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sữa, khiến lượng sữa giảm dần.
Có thể bạn quan tâm: Nhanh Đói Bụng Có Phải Có Thai Không?
Tác hại:
- Làm gián đoạn quá trình tiết sữa.
- Gây nóng trong người, ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ.
- Trẻ bú sữa mẹ có thể bị “nóng sữa”, dẫn đến táo bón, quấy khóc và chậm tăng cân.
Khuyến nghị:
- Hạn chế gia vị cay nóng trong các bữa ăn hàng ngày.
- Ưu tiên các món luộc, hấp, hầm để đảm bảo dinh dưỡng và dễ tiêu hóa.
5. Caffeine
Chất kích thích ẩn náu trong nhiều thực phẩm
Có thể bạn quan tâm: Làm Thơ 4 Câu Về Gia Đình Ngắn: Tổng Hợp Những Bài Thơ Ý Nghĩa Và Dễ Nhớ
Caffeine là chất kích thích phổ biến có trong cà phê, trà, sô cô la và một số loại nước ngọt, nước tăng lực. Caffeine có thể truyền qua sữa mẹ, ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ và sự phát triển của trẻ sơ sinh.
Ảnh hưởng đến trẻ:
- Trẻ có thể trở nên bồn chồn, khó ngủ, quấy khóc.
- Ảnh hưởng đến sự phát triển hệ thần kinh non nớt của trẻ.
Liều lượng an toàn:
- Các chuyên gia khuyến cáo mẹ cho con bú nên hạn chế caffeine ở mức không quá 300mg/ngày (tương đương khoảng 2-3 tách cà phê nhỏ).
- Với trẻ dưới 6 tháng tuổi, mẹ nên càng hạn chế càng tốt.
Khuyến nghị:
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Gừng Ngâm Mật Ong: Công Thức Chuẩn, Lên Màu Đẹp, Vị Thơm Ngon
- Ưu tiên uống trà thảo mộc (nhưng cần chọn loại an toàn).
- Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng của các loại đồ uống, đặc biệt là nước tăng lực.
- Hạn chế sô cô la đen, vì chứa nhiều caffeine hơn sô cô la sữa.
6. Đồ Chiên Rán Và Thực Phẩm Nhiều Dầu Mỡ
Thực phẩm “nghèo” dinh dưỡng
Đồ chiên rán là nhóm thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, chất béo bão hòa và chất độc hại (acrylamide) do quá trình chiên ở nhiệt độ cao. Những thực phẩm này không chỉ gây hại cho sức khỏe của mẹ mà còn làm giảm chất lượng sữa.
Tác hại:
- Làm giảm lượng sữa mẹ.
- Gây đầy bụng, khó tiêu cho mẹ.
- Trẻ bú sữa mẹ có thể bị chậm tăng cân do hấp thu chất béo xấu.
Khuyến nghị:
- Hạn chế tối đa các món chiên, rán, xào nhiều dầu.
- Ưu tiên các phương pháp chế biến lành mạnh: hấp, luộc, hầm, nướng.
- Chọn dầu ăn tốt cho sức khỏe như dầu oliu, dầu đậu nành.
7. Thức Ăn Nhanh
Nhanh tiện nhưng hại sức khỏe
Thức ăn nhanh như gà rán, hamburger, khoai tây chiên, pizza… là những lựa chọn “lười biếng” nhưng lại là kẻ thù của nguồn sữa mẹ. Các loại thức ăn này chứa nhiều chất béo, muối, đường và chất bảo quản.
Tác hại:
- Là một trong những thực phẩm gây mất sữa phổ biến.
- Gây tăng cân nhanh chóng, ảnh hưởng đến vóc dáng của mẹ.
- Gây đầy hơi, khó tiêu, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của cả mẹ và bé.
Khuyến nghị:
- Nói không với thức ăn nhanh trong thời gian cho con bú.
- Chuẩn bị sẵn các bữa ăn lành mạnh, giàu dinh dưỡng.
8. Hải Sản Gây Dị Ứng Và Hải Sản Chứa Nhiều Thủy Ngân
Cần chọn lọc kỹ lưỡng
Hải sản là nguồn cung cấp đạm, omega-3 và các khoáng chất tuyệt vời. Tuy nhiên, một số loại hải sản lại có thể gây dị ứng hoặc chứa hàm lượng thủy ngân cao, ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển trí não của trẻ.
Các loại hải sản cần tránh:
- Tôm, cua, ghẹ, mực: Dễ gây dị ứng.
- Cá ngừ đại dương, cá mập, cá kiếm, cá thu vua: Chứa nhiều thủy ngân.
- Hải sản sống hoặc nấu chưa chín: Gây nguy cơ nhiễm khuẩn, ký sinh trùng.
Khuyến nghị:
- Tránh các loại hải sản gây dị ứng nếu mẹ có cơ địa dị ứng.
- Hạn chế cá biển lớn, chọn các loại cá nhỏ như cá hồi, cá trích, cá cơm.
- Tuyệt đối không ăn hải sản sống, tái chanh, gỏi cá.
9. Rau Răm
Thảo dược có thể làm mất sữa
Rau răm là gia vị quen thuộc trong các món ăn, có tính ấm và nhiều công dụng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền, rau răm có thể làm giảm tiết sữa nếu sử dụng với liều lượng lớn.
Cơ chế ảnh hưởng:
- Rau răm có thể làm se các ống dẫn sữa.
- Ảnh hưởng đến hormone prolactin – hormone kích thích tiết sữa.
Khuyến nghị:
- Hạn chế sử dụng rau răm trong các bữa ăn hàng ngày.
- Có thể dùng một lượng rất nhỏ như một loại gia vị, nhưng không nên dùng như rau ăn chính.
10. Súp Lơ
Thực phẩm tốt nhưng cần dùng đúng cách
Súp lơ là thực phẩm giàu chất xơ, vitamin C và các khoáng chất. Tuy nhiên, súp lơ có thể gây đầy hơi, chướng bụng cho cả mẹ và bé nếu ăn quá nhiều.
Tác hại:
- Gây đầy hơi, khó tiêu cho mẹ.
- Trẻ bú sữa mẹ có thể bị đầy hơi, quấy khóc, đi ngoài.
- Ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ.
Khuyến nghị:
- Hạn chế ăn súp lơ, chỉ nên dùng 1-2 lần mỗi tuần.
- Nấu chín kỹ để dễ tiêu hóa.
- Nếu thấy trẻ có dấu hiệu đầy hơi sau khi mẹ ăn súp lơ, nên tạm ngừng sử dụng.
Những Việc Cần Tránh Khác Để Duy Trì Nguồn Sữa
Ngoài chế độ ăn uống, một số thói quen và hành vi cũng ảnh hưởng đến lượng sữa mẹ:
- Không nên ăn kiêng quá mức: Việc giảm cân quá nhanh sau sinh có thể làm giảm lượng sữa. Mẹ cần đảm bảo cung cấp đủ calo (khoảng 500 calo nhiều hơn so với bình thường).
- Tránh căng thẳng, mệt mỏi: Căng thẳng, lo âu, thiếu ngủ có thể làm giảm hormone prolactin, ảnh hưởng đến lượng sữa.
- Không tự ý dùng thuốc: Một số loại thuốc có thể làm giảm tiết sữa. Nếu cần dùng thuốc, hãy hỏi ý kiến bác sĩ.
- Cho bé bú đúng cách và đúng cữ: Việc cho bé bú thường xuyên, đúng tư thế là yếu tố quan trọng nhất để kích thích tuyến sữa hoạt động hiệu quả.
- Uống đủ nước: Nhu cầu nước của mẹ cho con bú tăng cao, cần uống từ 2,5-3 lít nước mỗi ngày.
Tổng Kết
Việc duy trì nguồn sữa mẹ dồi dào là mong muốn của mọi bà mẹ. Để đạt được điều này, bên cạnh việc cho bé bú đúng cách, mẹ cần có một chế độ ăn uống lành mạnh, giàu dinh dưỡng và tránh xa các thực phẩm gây mất sữa. 10 loại thực phẩm được liệt kê ở trên là những “kẻ thù” tiềm ẩn mà mẹ cần đặc biệt lưu ý. Hãy luôn lắng nghe cơ thể mình và quan sát phản ứng của bé để điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp, từ đó đảm bảo nguồn sữa mẹ chất lượng, giúp con yêu phát triển khỏe mạnh toàn diện.
Nếu mẹ có bất kỳ thắc mắc nào về chế độ dinh dưỡng sau sinh hoặc các vấn đề liên quan đến nuôi con bằng sữa mẹ, hãy tham khảo ý kiến của các bác sĩ sản khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn cụ thể và an toàn nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 3, 2026 by Đội Ngũ Vihema
